Izraelsko-američko bombardiranje Teherana nanijelo je ozbiljnu štetu palati Golestan, remek-djelu iranske arhitekture pod zaštitom UNESCO-a
Bombe ne traže dozvolu niti nude izvinjenje. Uprkos normama međunarodnog prava, muzeji, dvorci i sakralni objekti neprocjenjive vrijednosti nerijetko postaju kolateralne žrtve modernog ratovanja. Posljednji u nizu primjera je palata Golestan u Teheranu, historijsko sjedište moći koje je pretrpjelo značajna oštećenja tokom nedavnih vazdušnih udara.
Ovo nije izolovan slučaj, već nastavak destruktivnog niza u kojem su tokom proteklih decenija stradali antička Palmira i Alep u Siriji, džamija Al-Nuri u Mosulu, katedrala Svete Sofije u Kijevu, te Nacionalni muzej Sudana.
Udarni talas od eksplozija na teheranskom trgu Arag direktno je pogodio kompleks palate. Prema izvještajima iranskog Savjeta za informisanje, primarna oštećenja obuhvataju uništene vitraže, masivna drvena vrata i arhitektonske oplate.
Fotografski dokazi prikazuju fragmente mozaika i zidano kamenje rasuto po podovima raskošnih dvorana. Iako iranske vlasti pripremaju detaljan izvještaj za UNESCO, preliminarni podaci ukazuju na nepovratnu štetu na unikatnim rozetama i fasadnim ukrasima. UNESCO je u zvaničnom saopštenju podsjetio na obaveze proizašle iz Haške konvencije iz 1954. godine, naglašavajući da su kulturna dobra zaštićena međunarodnim pravom čak i u jeku eskalacije sukoba.
Palata Golestan predstavlja ono što UNESCO definiše kao remek-djelo dinastije Kadžar. Iako korijeni kompleksa sežu u 16. vijek i period Safavida, svoj današnji sjaj dobila je 1779. godine, kada je Aga Muhamed-han proglasio Teheran prijestonicom, a Golestan sjedištem vlade.
Ključna transformacija dogodila se 1865. godine, kada je palata postala arhitektonski most između perzijskog zanatstva i zapadnih uticaja. Kompleks čuva monumentalni Mramorni prijesto kao vrhunac perzijske klesarske vještine, dok Dvorana ogledala ostaje simbol raskoši koja je definisala kadžarsku eru. Galerije slika unutar palate dom su jedne od najvažnijih kolekcija umjetnina u regionu, a jednaku važnost imaju i Sumptuozne dvorane poput Prijemne sale ili Dvorane od slonovače.
Nakon Islamske revolucije, palata je pretvorena u muzej, zadržavajući ulogu mjesta za najviše državne prijeme. Njena inkluzija na Listu svjetske baštine 2013. godine potvrdila je ono što je danas pod opsadom: Golestan je univerzalna baština čije ranjavanje nadilazi granice Irana.
IZVOR: National Geographic
