Antologija „Čas divjega tulipana“ donosi pionirski prevodilački poduhvat Blaža Božiča koji slovenskoj čitalačkoj publici po prvi put direktno otvara hermetični svijet šestostoljetne turske lirike
Slovenački prevodilački i izdavački prostor nedavno je obogaćen kapitalnim izdanjem koje pomijera granice recepcije orijentalne književnosti u ovom dijelu Evrope. Antologija osmanske lirike pod naslovom „Čas divjega tulipana“, koju je u okviru elitne edicije Lambda objavila izdavačka kuća ŠKUC, predstavlja prelomnu tačku u interpretaciji klasične poezije Istoka.
Ovaj poduhvat, koji obuhvata devedeset pažljivo odabranih pjesama, ne nudi samo panoramski pregled jedne šest stotina godina duge tradicije, već donosi i naučnu i umjetničku senzaciju, budući da je riječ o prvom direktnom prevodu sa osmanskog turskog jezika na slovenački jezik.
Prevodilac, filolog i pjesnik Blaž Božič prihvatio se zadatka koji nadilazi puko lingvističko posredovanje. Do sada su ki susreti ovdašnje javnosti sa osmanskom poezijom najčešće zavisili od njemačkih, engleskih ili francuskih posrednih izvora, čime se neminovno gubio specifičan besjednički ekosistem i ritmička arhitektura originala. Božičev rad stoga funkcionira kao arheološko iskopavanje stihova iz dubokih slojeva jezika koji je nekada spajao arapske leksičke korijene, perzijsku metaforiku i tursku sintaksu u unikatni dvorski idiom.
Kritička javnost sa pravom naglašava da ova antologija otvara vrata svijetu koji je istovremeno rigidno kodifikovan i duboko subverzivan. U središtu osmanskog poetskog univerzuma nalazi se gazela, forma koja kroz stroga metrička pravila ispituje granice ljudske i božanske žudnje. Na ovim stranicama čitalac susreće fascinantan spoj mističnog asketizma i otvorene, gotovo opipljive čulnosti. Suprotno pojednostavljenim kolonijalnim predstavama o Orijentu kao prostoru pasivne raskoši, osmanska lirika u ovoj selekciji demonstrira intelektualnu oštrinu i estetski radikalizam u kojem se ljepota svijeta podjednako ogleda u simbolici rascvjetale ruže i u slavljenju mladalačke, često homoerotske ljepote.
Ono što „Čas divjega tulipana“ čini istinskim humanističkim projektom jeste i prateći aparat koji prati stihove. Knjiga je opremljena dvjema opsežnim studijama, pedantnim tumačenjima kulturnog konteksta i detaljnim rječnikom pojmova. Bez ovog akademskog okvira, savremeni čitalac ostao bi nijem pred složenim sistemom simbola u kojem svaka boja, ptica ili vjetar nose specifično teološko i filozofsko značenje. Božič uspijeva zadržati distancu od sladunjavog orijentalizma i patetike, nudeći tekst koji je istovremeno istorijski precizan i estetski živ, dokazujući da klasična osmanska poezija nije muzejski eksponat, već dinamičan i uznemirujuće lijep spomenik ljudskom duhu.
