Biti hasija posredstvom hasijanja nije dobro duševno stanje

Za osobu koja se uzobijesti, koja postane osiona, koja uzme fursata, u bosanskoj jezičkoj tradiciji kaže se da se pohasijala, a onaj ko je u tom halu, on je hásija. Istina, u nekim registrima bilježi se i etimološki oblik ásija. Naime, u navedenom slučaju, riječ asija odnosno hasija posuđenica je iz osmanskoturskog (âsi) u koji je došla iz arapskog jezika (‘āṣī), značeći “grešnik, silnik, buntovnik, odmetnik” i sl. (Škaljić). Prilikom ulaska ove riječi u bosanski leksički sistem, došlo je do određenih fonetskih i morfoloških prilagođavanja.

Tako, iako Stachowski navodi konstrukciju hasi olur u turskom jeziku, što je u vezi s arapskim izvorom ʿāṣī, moglo bi se pretpostaviti da je očuvanost suglasnika h u ovoj riječi, i pored spomenutog turskog konstrukta, u bosanskom ojačano posredstvom izvođenja glagolskog neologizma poasiti (<po–as–i–ti) pa je umetnuto analoško –h– koje je premostilo vokalni zijeh ili hijat, dajući oblik pohasiti (se), što je kasnije potpomoglo da se formira imenica hasija iz koje su kasnije formirani oblici glagola tipa hasijati, pohasijati. Istina, u jezičkoj praksi zabilježen je i oblik asija.

U tome smislu proizlazi činjenica da su oblici pohasiti i pohasijati izvedeni iz iste baze s proširenim značenjem, gdje glagol pohasiti (se) znači “uzjoguniti se, usfolirati se”, dok oblik pohasijati (se) ima još intenzivnije negativno značenje u odnosu na značenje glagola pohasiti (se) gdje bi moglo biti da oblik glagola pohasijati (se) znači i “osiliti se, poludjeti, izgubiti realnu vezu sa stvarnošću zbog obijesti, hasaluka”. Pohasijati (se) kao izvedenica tvori se pak od oblika imenice hásija, a što je u vezi s gore navedenim porijeklom.

U svakom slučaju, i prema “prirodi” bosanskog jezika, njegovoj tradiciji i normi, “pravilno” je jezički se pohasiti, pohasijati, pa i biti hásija, iako bosanski normativi daju različita rješenja, pa se u Isakovićevu Rječniku preporučuje asija, poasijati se, u Institutovu je naveden oblik pohasiti se, u Rječniku Filozofskog navodi se asija i poasiti se, Rječniku nedoumica pohasiti se, u Preporodovu Pravopisu daju se oba oblika – i poasiti se i pohasiti se, ali samo asija, Pravopis.ba navodi oblike asija te pohasiti se i poasiti se, dok Bosanski pravopis propisuje asija i poasiti (se), dok je nepreporučljiv oblik pohasiti se.

Iz navedenog je uočljiv poprilično neujednačeno pisanje navedenih leksema, a to bi trebalo pojednostaviti, a kako to učiniti nego na način da se u svim oblicima eksplicira h, i mirna Bosna. Možda se može zaključiti da nema posebnog razloga lekseme s h ne proglasiti standardnojezičkim, a naročito u nekim leksemskim konstrukcijama.

Biti hasija posredstvom hasijanja nije dobro duševno stanje.

Alen Kalajdžija diplomirao je 2002. godine na Odsjeku za bosanski, hrvatski i srpski jezik i književnost naroda Bosne i Hercegovine Filozofskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu, gdje je magistrirao 2007, a doktorirao 2012. godine. Predavao je kratko u osnovnoj i srednjoj školi, a imao je više angažmana u nastavi bosanskog jezika na univerzitetima u Bosni i Hercegovini i inostranstvu. Objavio je samostalno četiri naučne monografije, dvije naučne knjige u koautorstvu, te jednu zbirku priča i jedan dnevnički putopis. Uz skoro 90 naučnih i stručnih radova te 15-ak kulturalnih kolumni objavio je približno 400 naučnopopularnih pojedinačno koncipiranih jezičkih savjeta o bosanskom jeziku. Na mjestu direktora Instituta za jezik Univerziteta u Sarajevu proveo je dva mandata (2013–2021). Trenutno u Institutu ima izbor u zvanje naučnog savjetnika.