Smještena tik uz drevni rimski stadion u samom centru Plovdiva, Džumaja džamija već gotovo šest stoljeća stoji kao jedan od najznačajnijih spomenika ranog osmanskog graditeljstva na Balkanu. Građena u doba sultana Murata I, sa prepoznatljivih devet kupola i bogatom historijom koja traje od 1363. godine, ova građevina i danas predstavlja i živu vjersku zajednicu i jedno od ključnih okupljališta u urbanoj memoriji grada
U samom srcu Plovdiva već gotovo šest stoljeća ponosno stoji Džumaja džamija, građevina koja od vremena vladavine sultana Murata I predstavlja jedan od najupečatljivijih primjera ranog osmanskog naslijeđa na Balkanu. Sa svojom specifičnom arhitekturom od devet kupola i bogatom historijom, ova džamija čini neizostavan dio urbane i kulturne tabele jednog od najvažnijih historijskih gradova Bugarske.
Plovdiv u svom gradskom tkivu i danas brižljivo čuva tragove različitih civilizacija. Smještena tik uz drevni rimski stadion u strogom centru grada, Džumaja džamija izdvaja se kao jedan od najznačajnijih sačuvanih spomenika iz osmanskog perioda. Pored svoje primarne vjerske uloge, ona je godinama i jedna od najposjećenijih tačaka za turiste koji obilaze Plovdiv.
Predanje i historijski izvori bilježe da nastanak džamije seže u 1363. godinu, u doba sultana Murata I. Objekat se smatra ključnim reprezentom arhitekture velikih višekupolnih džamija kakve su građene u ranom osmanskom periodu. Sa devet jednakih kupola, Džumaja se jasno razlikuje od kasnijih osmanskih sakralnih građevina koje su dominirale Balkanom.
Dimenzija približno 30 sa 40 metara, sazdana kombinacijom klesanog kamena i opeke, džamija može istovremeno primiti oko 1.500 vjernika. Među posebnim arhitektonskim detaljima ističe se sultanova loža, smještena lijevo od mihraba. Taj element, koji se ne sreće u svim džamijama tog doba, dodatno naglašava historijski i oblikovni značaj ovog spomenika.
Kroz stoljeća je objekat u više navrata obnavljan kako bi prkosio vremenu. Jednu od posljednjih obimnih i detaljnih restauracija izvela je Gradska uprava Istanbula 2008. godine, kada su temeljito sanirane kupole i ključni konstruktivni dijelovi objekta.
Džumaja džamija nije samo statičan spomenik prošlosti, već i živa tačka svakodnevice Plovdiva. Građani čitav centralni trg na kojem se nalazi nazivaju “Džumajata”. Ovo mjesto stoljećima služi kao glavno sastajalište Plovdivljana, što svjedoči o tome koliko je objekat duboko utkan u kolektivne memorije i identitet grada.
Vjerski život u Džumaja džamiji kontinuirano traje i nakon završetka osmanske uprave. Kao najstarija među sačuvanim plovdivskim džamijama, uz Imaret i Taşköprü džamiju, posebno je posjećena tokom džuma-namaza i bajramskih praznika. Petkom se ovdje na molitvi okupi između 500 i 600 vjernika, dok tokom dana kroz njena vrata prođe na stotine domaćih i stranih posjetilaca.
IZVOR: Bosna.hr, GZT
