Stanovnici planinske visoravni u Turskoj pronašli su neobičan način da munaru džamije zaštite od snježnih lavina.

U planinskom području na sjeveroistoku Turske, nedaleko od obale Crnog mora, stanovnici jedne visoravni imaju zanimljiv običaj. Prije dolaska zime okupljaju se ispred lokalne džamije, pričvršćuju čelične sajle za munaru i pažljivo je spuštaju na zemlju. Kada se u proljeće snijeg otopi i putevi ponovo postanu prohodni, vraćaju je u uspravan položaj.

Ono što na prvi pogled može djelovati kao neobičan građevinski zahvat zapravo je jednostavno i praktično rješenje problema s kojim su se stanovnici godinama suočavali. Na visoravni Garzavan, u pokrajini Rize, snježne lavine ranije su rušile munaru lokalne džamije. Umjesto da je nakon svakog oštećenja ponovo popravljaju ili grade, mještani su odlučili napraviti konstrukciju koja se može spustiti i tako sačuvati od snijega.

Ove godine, 28. oktobra, stanovnici su ponovo obavili isti posao, a snimci spuštanja munare privukli su pažnju turskih medija. Agencija Demirören (DHA) objavila je videoreportažu o ovoj neobičnoj tradiciji, dok su stanovnici objasnili kako je nastala ideja koja im već godinama štedi vrijeme i novac.

Garzavan je planinska visoravan koju tokom toplijeg dijela godine koriste stanovnici naselja Meşeköy. Nalazi se na približno 2.080 metara nadmorske visine, u području poznatom po zahtjevnim zimskim uslovima. Za razliku od naselja u nižim predjelima, život na ovakvim visoravnima u velikoj mjeri zavisi od godišnjih doba. Stanovnici ih koriste tokom ljetnih mjeseci, dok snijeg i otežana prohodnost puteva tokom zime ograničavaju pristup.

Na visoravni se nalazi i jednostavna, prizemna džamija s munarom visokom sedam metara. Međutim, upravo je položaj džamije u planinskom okruženju godinama predstavljao problem. Stanovnik visoravni Muhammet Kan objasnio je domaćim medijima da snježni pokrivač tokom zime na pojedinim mjestima dostiže visinu od tri metra. Još veća opasnost dolazi od lavina koje se spuštaju niz okolne padine. Prema njegovim riječima, lavine prolaze preko područja na kojem se nalazi džamija i nastavljaju prema potoku. Iako sama građevina može ostati sačuvana, uspravna munara bila je izložena udarima snijega i ranije je pretrpjela ozbiljna oštećenja.

Takva situacija natjerala je stanovnike da razmišljaju o drugačijem rješenju.

Priča o pokretnoj munari nije nastala ove godine. Njeni počeci sežu približno petnaest godina unazad, kada su stanovnici, nakon ponovljenih oštećenja, odlučili promijeniti način njene izgradnje i zaštite. Prije ugradnje novog sistema munara je dva puta srušena usljed lavina. Svako novo oštećenje značilo je dodatne radove, troškove i potrebu za obnovom konstrukcije na teško pristupačnom planinskom području.

Mještani su zato odlučili napraviti munaru koju neće morati iznova popravljati nakon svake zime. Rješenje je bilo neobično, ali jednostavno. Umjesto klasične zidane konstrukcije, upotrijebili su čelične bačve koje su međusobno zavarili i od njih napravili munaru visoku sedam metara. Potom su osmislili mehanizam koji omogućava da se cijela konstrukcija kontrolirano spušta u horizontalni položaj. Tako je nastala munara koja tokom ljeta stoji uspravno i služi svojoj namjeni, dok zimu provodi položena na zemlji.

Posebno zanimljiv dio ove priče jeste način na koji stanovnici spuštaju i podižu munaru. Za to ne koriste savremenu hidrauličnu opremu niti složene električne uređaje. Konstrukcija je povezana čeličnim sajlama i sistemom kolotura koji se pokreće ručno. Mještani su iskoristili čeličnu sajlu kakva se upotrebljava u žičanim sistemima za prijevoz čaja. Takvi sistemi poznati su stanovnicima ovog dijela Turske, gdje uzgoj čaja ima značajnu ulogu u lokalnoj privredi. Mehanizam omogućava da se težina metalne konstrukcije kontrolira tokom spuštanja i podizanja.

Kada se približi zima, stanovnici se okupe, pričvrste sajle i polako spuštaju munaru. Nakon što je polože na zemlju, osiguravaju je i prekrivaju zaštitnom ceradom. Cerada ima važnu ulogu jer se na munari nalaze i električne instalacije te zvučnici. Njih je potrebno zaštititi od vlage i nepovoljnih vremenskih uslova tokom zimskih mjeseci. Na proljeće se postupak ponavlja obrnutim redoslijedom. Kada snijeg nestane i pristup visoravni ponovo bude moguć, stanovnici uklanjaju zaštitu i pomoću istog sistema vraćaju munaru u uspravan položaj.

Tako će se nastaviti praksa koja već petnaestak godina pokazuje da ponekad najjednostavnije ideje mogu biti i najkorisnije.