Osnovana početkom prošle godine, jevrejska ekstremistička grupa ima za cilj uspostavljanje naselja unutar Sirije. Koriste biblijsko ime Bašan, koje uključuje dio današnje Sirije i susjedni Jordan.

Prema medijskim izvještajima, nekoliko izraelskih doseljeničkih grupa redovno se infiltrira na sirijsku teritoriju u pokušaju da zauzmu zemlju za uspostavljanje jevrejskog uporišta.

Grupe, sa desetinama članova, pokušavale su prijeći iz Izraela u Siriju svakih nekoliko dana u posljednjih nekoliko sedmica.

Incidente je prvi put prošle sedmice izvijestio izraelski javni emiter, a izraelska vojska ih je potvrdila za Associated Press.

Ovo je pomoglo u podizanju profila marginalne grupe izraelskih doseljenika koji su izveli brojne upade u Siriju, gdje se nadaju da će osnovati jevrejska naselja.

Izraelska vojska okupira područje na jugu Sirije više od godinu dana, ali upadi civilnih doseljeničkih grupa u regiju tek su nedavno postali redovna pojava.

Dok ih većina Izraelaca smatra marginalnim, širi pokret naseljavanja u Izraelu ima snažne pristalice u krajnje desnoj vladi zemlje.

Najistaknutija grupa koja stoji iza upada u Siriju poznata je kao “Pioniri Bašana”.

Osnovana početkom prošle godine, jevrejska ekstremistička grupa ima za cilj uspostavljanje naselja unutar Sirije. Koriste biblijsko ime Bašan, koje uključuje dio današnje Sirije i susjedni Jordan.

Ciljaju na područje jugozapadne Sirije koje uključuje provincije Kunejtra, Dara i Suvajda.

Dio ovog područja, uključujući vrh planine Hermon, je “tampon zona” koju je Izrael okupirao u decembru 2024. godine, ubrzo nakon svrgavanja bivšeg sirijskog diktatora Bašara al-Asada od strane antirežimskih snaga.

Zaštita Druza

Članovi grupe tvrde da imaju historijsko pravo na ove zemlje i tvrde da će njihovo prisustvo tamo pomoći Izraelu da odbrani Golansku visoravan, koju je Izrael osvojio od Sirije tokom bliskoistočnog rata 1967. godine i kasnije anektirao – potez koji većina međunarodne zajednice ne priznaje.

Neki tvrde da bi izraelsko naseljavanje tih područja zaštitilo pripadnike druzske vjerske manjine.

Amos Azaria, jedan od vođa grupe, rekao je da im je cilj uspostaviti takozvani “humanitarni koridor” od Izraela do druzske enklave Suvajda depopulacijom susjednih sunitskih područja.

“Cijeli okrug Daraa mora biti očišćen od neprijatelja koji žele naše uništenje i umjesto toga mora biti ispunjen jevrejskim naseljima”, rekao je Azaria, profesor informatike na Univerzitetu Ariel na Zapadnoj obali koju je okupirao Izrael.

Grupa prvo želi uspostaviti jevrejsko uporište na jugu Sirije pored Golanske visoravni koju kontrolira Izrael. Ispostave, koje doseljenici često nazivaju “mladim naseljima”, opisuju rustikalna uporišta na teritoriji koju žele.

Doseljenici obično osnivaju ispostave u nadi da će ih izraelska vlada jednog dana legalizirati. Tako su započela mnoga jevrejska naselja na Zapadnoj obali koju je okupirao Izrael – za koje grupe za ljudska prava kažu da su glavni pokretači nasilja doseljenika i raseljavanja Palestinaca.

Do sada su njihovi upadi u Siriju bili kratki. Vojska je uklonila doseljenike prije nego što su uspjeli išta izgraditi.

Videozapisi na X računu grupe od 5. jula prikazuju grupu jevrejskih ekstremističkih tinejdžera koji sjede na tlu sa spojenim rukama, dok vojnici pokušavaju da ih razdvoje.

Drugi video prikazuje vojnike kako guraju nekoliko doseljenika i vežu im ruke iza leđa.

Video koji je grupa objavila u aprilu prikazuje nekoliko desetina okupatora kako mašu izraelskim zastavama i skandiraju na krovu kuće za koju se kaže da se nalazi na periferiji sirijskog sela Hader, u Kuneitri, dok izraelski vojnici posmatraju.

Izraelska vojska tvrdi da čvrsto postupa s onima koji ilegalno prelaze granicu. Više puta je osudila grupu zbog skretanja pažnje vojnika s vojnih operacija i ugrožavanja njihove sigurnosti.

Kažu da pritvaraju civile uhvaćene pri prelasku granice i predaju ih policiji, rekavši da “očekuju da će organi za provođenje zakona privesti umiješane”.

Izraelski Kanal 12 je prošle sedmice izvijestio da do sada nisu podignute optužnice.

Upadice pak imaju prijateljske odnose s članovima vlade premijera Benjamina Netanyahua. Nekoliko ministara u vladi izrazilo je podršku njihovom cilju, a platforme društvenih medija grupe dokumentiraju sastanke koje su održali s najmanje dva ministra, Amihaijem Eliyahuom i Shlomom Karhijem.

„Imamo podršku prijatelja u vladi i mnogih članova Kneseta“, rekao je Azaria.

Sirija samo osuđuje

Sirijski zvaničnici nisu javno komentarisali pokušaje izraelskih doseljeničkih grupa da uđu u Siriju.

Sirijska vlada je osudila izraelsku okupaciju južne Sirije i često poziva na povlačenje izraelskih snaga i na intervenciju međunarodne zajednice.

Izraelske trupe su vršile upade i racije u područjima Sirije izvan tampon zone, ponekad se sukobljavajući s lokalnim stanovnicima, koji su sve češće pokušavali blokirati puteve kako bi ih spriječili da uđu.

Od 7. oktobra 2023. godine, sličan pokret je povremeno organizovao marševe duž granice Gaze pozivajući na ponovno uspostavljanje naselja u Gazi. Izrael je uklonio svojih 21 naselje kao dio povlačenja iz Gaze 2005. godine.

Libanska vlada je također posvetila malo pažnje marginalnoj izraelskoj doseljeničkoj grupi – “Uri Tzafon” ili “Probudi se, o Sjevere” – koja je izvela upade u južni Liban.

Poput sirijskih zvaničnika, libanska vlada se fokusirala na pozivanje na povlačenje izraelske vojske iz južnog Libana.

Ipak, neki su upozorili da se ne zanemaruju u potpunosti doseljeničke grupe.

Zamjenik libanskog premijera Tarek Mitri napisao je o pokušajima grupe Uri Tzafon da uđe u zemlju: “Istina je da su oni mala i marginalna grupa i da su se povukli po naređenju izraelske vojske.”

Ali je istakao da je pokret za naseljavanje Zapadne obale započeo sa sukobljenom grupom desničarskih vjerskih aktivista, poznatih kao Gush Emunim, “koja je u svojim ranim danima bila mala grupa koja se suočavala s nekim preprekama i poteškoćama.”