Napetosti između Trumpa i italijanske premijerke Giorgije Meloni eskalirale su kada je on ustvrdio da ga je na samitu G7 molila za fotografiju, što je ona demantovala. To je na kraju dovelo i do otkazivanja posjete italijanskog ministra vanjskih poslova Sjedinjenim Američkim Državama.

Sve veći broj evropskih desničarskih i populističkih lidera, od kojih su mnogi nekada bili bliski s predsjednikom Donaldom Trumpom, sve se više distancira od Bijele kuće, otkrivajući pukotine u onome što se smatralo rastućim transatlantskim savezom.

Nesuglasice oko američkog i izraelskog rata s Iranom, prijetnje preuzimanjem Grenlanda i upotreba carina protiv evropskih saveznika stvorili su neuobičajen jaz između Washingtona i nekih od njegovih ideološki najbližih partnera. Analitičari navode da ova promjena odražava i suštinska politička razilaženja i sve veći politički rizik za evropske lidere koje javnost vidi kao previše bliske Trumpu, piše Newsweek.

Napetosti između Trumpa i italijanske premijerke Giorgije Meloni eskalirale su kada je on ustvrdio da ga je na samitu G7 molila za fotografiju, što je ona demantovala. To je na kraju dovelo i do otkazivanja posjete italijanskog ministra vanjskih poslova Sjedinjenim Američkim Državama.

“Do raskida između Meloni i Trumpa došlo je već kada je Trump napao papu; ona je stala u odbranu pape Lava, a on je napao nju”, rekla je za Newsweek Nathalie Tocci, profesorica na Školi za napredne međunarodne studije Univerziteta Johns Hopkins. “Ona je potom naivno pokušala izgladiti stvari u Evianu. S obzirom na Trumpov karakter i njegov očiti prezir prema Evropljanima, to je doista bio prilično očajan pokušaj. Sada je taj raskid postao puno teže, a možda i nemoguće popraviti.”

Međusobne uvrede

Meloni, koja se nekada smatrala najpouzdanijom Trumpovom evropskom partnericom, postala je vodeći primjer ove promjene. Premijerka, koja je prisustvovala Trumpovoj inauguraciji 2025. godine i u početku se predstavljala kao most između Washingtona i Brisela, javno se razišla s administracijom zbog rata u Iranu, izjavivši da se “ne slaže” s američkim pristupom.

Njena vlada je također uskratila Sjedinjenim Državama dozvolu za korištenje vojne baze Sigonella na Siciliji za operacije povezane sa sukobom, što se u javnosti tumači kao jasan pokušaj izbjegavanja dubljeg uvlačenja u rat. Ova odluka naglašava političke pritiske s kojima se Meloni suočava na domaćem terenu, gdje se rat pokazao nepopularnim, dok su se zabrinutost zbog cijena energenata i ekonomska neizvjesnost dodatno pojačale.

“To ne iznenađuje. Krajnji desničari i nacionalisti, po samoj svojoj definiciji, na kraju se uvijek sukobe. Nacionalist Trump napao je Meloni, a ona mu je, i sama uvrijeđena kao krajnje desna nacionalistica, uzvratila”, objašnjava Tocci. “Pretpostavljam da će se Meloni od sada držati po strani i izbjegavati nova poniženja. Institucionalni odnosi, baš kao i oni ekonomski, društveni i vojni između Italije i SAD-a, nastavit će se. Ali sada je svim evropskim liderima, pa naposljetku i samoj Meloni, jasno da je dobar politički odnos s Trumpom nemoguć.”

I u Francuskoj su lideri krajnje desnog Nacionalnog okupljanja, koji su se dugo ideološki slagali s Trumpovom nacionalističkom retorikom, također pooštrili svoje kritike. Liderka stranke Marine Le Pen opisala je Trumpove vanjskopolitičke ciljeve u iranskom sukobu kao “nestabilne”, dok je predsjednik stranke Jordan Bardella upozorio na, kako je rekao, povratak “imperijalnim ambicijama”, navodeći kao primjere američko djelovanje na Grenlandu i u Venecueli.

Trumpov pritisak da uspostavi kontrolu nad Grenlandom posebno je izazvao negodovanje širom Evrope, uključujući i desničarske stranke koje su prethodno prihvatile dijelove njegove agende, ali sada smatrajuju teritorijalni pritisak na saveznike politički neodrživim. U neslužbenim razgovorima, zvaničnici Nacionalnog okupljanja također su pozvali na oprez u pogledu prevelike bliskosti s Trumpom, upozoravajući da bih ta povezanost mogla odbiti birače uoči budućih izbora.

U Njemačkoj su kritike stigle i od populističke desnice i od vladajućeg desnog centra. Lideri krajnje desne Alternative za Njemačku (AfD) osudili su Trumpove vanjskopolitičke poteze i pozvali na povlačenje američkih trupa iz njemačkih baza, što signalizira rastuću nelagodu čak i među strankama koje su ranije pozdravljale Trumpovu podršku.

Sukob oko Irana

Istovremeno, kancelar Friedrich Merz ušao je u direktan verbalni sukob s Bijelom kućom oko iranskog sukoba, opisavši SAD kao “poniženog” aktera u pregovorima s Teheranom. Trump je uzvratio javnom kritikom Merza i upozorenjem da bi Washington mogao smanjiti svoju vojnu prisutnost u Njemačkoj – što je potez koji bi imao velike posljedice za strateški položaj NATO-a u Evropi.

Zabrinutost su izrazili čak i neki od Trumpovih najbližih ideoloških saveznika. U Ujedinjenom Kraljevstvu, Nigel Farage, dugogodišnji zagovornik Trumpove politike, upozorio je da američke prijetnje oko Grenlanda predstavljaju “vrlo neprijateljski čin”, iako se suzdržao od potpunog raskida s predsjednikom.

Ove napetosti odražavaju širi trend: Trumpov brend, nekada prednost za evropske nacionalističke pokrete, u mnogim kontekstima je postao politički toksičan. Politički analitičari ističu da evropske desničarske stranke moraju delikatno balansirati. Iako možda dijele ideološke sličnosti s Trumpom po pitanjima imigracije i nacionalizma, one moraju odgovarati i domaćim biračima koji su oprezni prema stranim uplitanjima, ekonomskim poremećajima i onome što doživljavaju kao direktan izazov nacionalnom suverenitetu.

Ove pukotine ne signaliziraju potpuni prekid odnosa između SAD-a i evropskih desničarskih pokreta, ali označavaju značajnu promjenu tona. Trump je nastavio njegovati veze s pojedinim nacionalističkim figurama, a ideološko slaganje o ključnim pitanjima i dalje postoji. Međutim, sporovi oko Irana, trgovine i teritorijalnog suvereniteta otkrili su jasna ograničenja ovog partnerstva, posebno kada se američki potezi direktno sukobljavaju s evropskom političkom stvarnošću.

Izvor: Index