Od početka rata u Pojasu Gaze Izraelu je isporučeno naoružanje vrijedno 182 miliona dolara, od čega skoro polovina u vrijeme potpune zabrane izvoza. Za samo nešto više od dva mjeseca ove godine već je organizirano 14 transportnih letova

Od početka rata u Pojasu Gaze, Izraelu je iz Srbije isporučeno naoružanje u vrijednosti od 182 miliona dolara. Posebno intrigira podatak da je skoro polovina tog iznosa realizovana u periodu kada je na snazi bila zvanična, potpuna zabrana izvoza. Intenzitet saradnje ne jenjava: za samo dva mjeseca 2026. godine već je zabilježeno 14 transportnih letova, dok ih je tokom cijele protekle godine bilo 32, stoji u istraživanju srbijanskog portal Radar.

Odbrambena industrija Srbije dostigla je rekordne nivoe izvoza u Izrael, a isporuke su dodatno intenzivirane nakon eskalacije sukoba s Iranom. Statistika je neumoljiva: izvoz je sa skromnih 3,1 milion dolara u 2023. godini skočio na 50,1 milion u 2024., da bi u 2025. godini dosegao nevjerovatnih 131,1 milion dolara. Čak i nakon što je srbijanski režim 23. juna prošle godine formalno zabranio izvoz naoružanja, u drugoj polovini godine Izraelu je isporučena municija vrijedna više od 65 miliona dolara.

Srbija vjerovatno nije jedina evropska zemlja koja snabdijeva Izrael, čije je rukovodstvo pred Međunarodnim krivičnim sudom optuženo za genocid u Gazi, ali je jedina čiji se državni vrh, predvođen predsjednikom Aleksandrom Vučićem, time javno hvalio.

Prekretnica u zvaničnoj retorici Beograda dogodila se u ljeto 2025. godine. Nakon što je Rusija dugo tolerisala isporuke srbijanske municije Ukrajini, Moskva je odlučila javno „disciplinovati“ Beograd. Spoljna obavještajna služba Rusije optužila je srbijanski vojnoindustrijski kompleks da „puca u leđa Rusiji“ profitirajući na krvi „bratskih slovenskih naroda“.

Ustrašena ovim pritiscima, vlast u Beogradu je 23. juna donijela odluku o obustavi izvoza naoružanja. Vučić je tada izjavio: „Sad ne izvozimo ništa. Sad smo zaustavili sve i šaljemo našoj vojsci.“ Ipak, podaci pokazuju sasvim drugačiju sliku na terenu. Dok su fabrike poput Krušika, Slobode i Prvog partizana zvanično bile pod blokadom, postojao je jedan privilegovani kupac koji nije osjetio sankcije – država Izrael.

Samo 24 sata nakon Vučićeve izjave da Srbija „ne izvozi ništa“, s beogradskog aerodroma „Nikola Tesla“ poletio je teretni Boeing 747F natovaren municijom. Odredište: vojna baza Nevatim na jugu Izraela. Tokom trajanja „zabrane“, obavljeno je čak 29 takvih letova.

Transport je obavljan flotom izraelskog kargo operatera Challenge Airlines IL. Tri širokotrupna aviona postala su okosnica logističkog lanca koji snabdijeva izraelsko Ministarstvo odbrane srbijanskom municijom. Od februara 2024. do marta 2026. godine, ovaj operater je realizovao ukupno 53 leta. Većina njih, čak 49, završila je u bazi Nevatim, ključnom centru za distribuciju naoružanja izraelskom ratnom vazduhoplovstvu.

Ukupni kapacitet ovih letova mjeri se u hiljadama tona. Kada se ovome dodaju letovi koje su obavili transportni avioni Izraelskih oružanih snaga, dolazi se do brojke od najmanje 68 dokumentovanih transportnih letova od početka rata u Gazi. Beograd je tako postao stabilan logistički koridor, operativan čak i u trenucima najtežih eskalacija na Bliskom istoku.

Izrael je početkom marta 2026. godine pokrenuo operaciju „Ričući lav“ (Roaring Lion), uspostavljajući vazdušni i pomorski most za dopremanje municije svojim snagama. Broj letova iz Beograda u posljednjih petnaest dana sugeriše da Srbija igra ulogu jednog od glavnih logističkih čvorišta u ovom lancu.

Međutim, ovakva uloga nosi i ozbiljne bezbjednosne rizike. Iranski zvaničnici su više puta upozoravali da će države koje pružaju logističku podršku Izraelu biti smatrane legitimnim metama za odmazdu. Zamjenik ministra spoljnih poslova Irana, Madžid Taht-Ravanči, bio je jasan: „Svaka zemlja koja se pridruži američko-izraelskoj agresiji neminovno postaje meta.“

Vojna saradnja Srbije i Izraela decenijama je bila marginalna. Sve se promijenilo u oktobru 2023. godine. Od tog trenutka, odnosi ulaze u fazu naglog jačanja, posebno u vojnotehničkom sektoru. Predsjednik Vučić je u intervjuu za Jerusalem Post otvoreno priznao: „Ja sam jedini u Evropi danas koji trguje vojnom municijom sa Izraelom. I zato me kolege često kritikuju.“

Podaci Republičkog zavoda za statistiku potvrđuju ovu promjenu. Udio naoružanja u ukupnom izvozu Srbije u Izrael skočio je sa 1,2% u 2021. godini na rekordnih 54,5% u 2025. godini.

Ključni nosilac ovog posla je državna kompanija Jugoimport SDPR. Prema istraživanjima, udio ostalih domaćih kompanija u ukupnom izvozu ne prelazi 10%. Jugoimport snabdijeva Izrael municijom različitih kalibara, a najčešći teret čine artiljerijska municija kalibra 155 i 122 mm, minobacačka municija kalibra 120 i 81 mm te streljačka municija po NATO standardu.

U prvoj polovini 2025. godine, Izrael je postao dominantno izvozno tržište za Jugoimport, s učešćem od preko 54% u ukupnom izvozu kompanije. Vojnotehnička razmjena nije jednosmjerna, ali je asimetrična. Dok Srbija izvozi „sirovu“ moć u vidu municije, iz Izraela uvozi sofisticiranu tehnologiju. Riječ je o raketnim sistemima PULS, bespilotnim letjelicama Hermes 900 kao i sajber-softverima, uključujući špijunske alate koje je srbijanski režim, prema izvještajima, koristio protiv aktivista, novinara i opozicije.

U trenutku kada se Bliski istok nalazi na ivici regionalnog rata, uloga Srbije kao „fabrike municije“ za Izrael prestaje biti samo ekonomsko pitanje. Stabilni vazdušni koridor koji je funkcionisao i uprkos zvaničnim zabranama ukazuje na duboku, netransparentnu povezanost dva režima. Za Beograd, ovo je unosan posao koji puni državnu kasu i osigurava modernu tehnologiju za kontrolu unutrašnjih prilika. Za regiju i međunarodnu poziciju Srbije, ovo je hod po ivici žileta koji državu direktno uvlači u jedan od najkrvavijih sukoba današnjice.

Cijeli tekst pročitajte OVDJE.