U širenju islamske kulture i duhovnosti presudnu ulogu nisu odigrali osvajači, već sufijski redovi čiji je uticaj bio prožimajući i dubok. Krajem 14. stoljeća, dolaskom šejhova poput Sejjida Alija Hamadanija, pripadnika kubravijske škole sufizma, i njegovog sina Mira Muhammada Hamadanija, islamska misao počinje prožimati sve slojeve društva. Ostvarujući blizak kontakt s lokalnom administracijom, ovi misionari su propovijedali vjeru duž cijele kašmirske doline, pretvarajući dotadašnja hinduistička i budistička naselja u nove centre islamske učenosti
Kašmir danas predstavlja jedno od najnestabilnijih kriznih žarišta na planeti, ostajući decenijama kamen spoticanja u odnosima između Indije i Pakistana. Iako su u fokusu modernog političkog diskursa prvenstveno sporna teritorija, demografska slika s muslimanskom većinom i bogati prirodni resursi, korijeni današnje situacije sežu duboko u prošlost, u period kada je ova regija prolazila kroz tektonske društvene i religijske promjene.
Susret Kašmira s islamom datira još iz osmog stoljeća, ali proces potpune islamizacije nije bio ni brz ni linearan. Uprkos ranim kontaktima i brojnim pohodima, regija je zadržala svoje hinduističke i budističke karakteristike sve do početka 14. vijeka. Ključni trenutak transformacije dogodio se 1320. godine, kada je hinduistički kralj Rinjana prihvatio islam pod uticajem suhravardijskog derviša Sejjida Šerifuddina. Prelaskom na novu vjeru, kralj je uzeo ime Sadreddin, čime je postavljen temelj za novu političku i kulturnu eru u dolini Kašmira.
U širenju islamske kulture i duhovnosti presudnu ulogu nisu odigrali osvajači, već sufijski redovi čiji je uticaj bio prožimajući i dubok. Krajem 14. stoljeća, dolaskom šejhova poput Sejjida Alija Hamadanija, pripadnika kubravijske škole sufizma, i njegovog sina Mira Muhammada Hamadanija, islamska misao počinje prožimati sve slojeve društva. Ostvarujući blizak kontakt s lokalnom administracijom, ovi misionari su propovijedali vjeru duž cijele kašmirske doline, pretvarajući dotadašnja hinduistička i budistička naselja u nove centre islamske učenosti.
Pored kubravijskog reda, značajan doprinos dali su i pripadnici nakšibendijskog tarikata. Sejjid Hilal, halifa Hoce Muhammeda Bahaeddina Nakšibenda, poslan je u Kašmir s misijom širenja vjere, čime je dodatno učvršćena prisutnost islama.
Istovremeno su djelovali i predstavnici kadirijskog reda, poput Sejjida Nimetullaha Shaha, kao i autohtone rišijske sufijske škole predvođene šejhom Nureddinom. Raznolikost islamskog izraza u regiji upotpunio je dolazak Šamseddina Irakija, koji je pod uticajem suhravardijskog učenja doprinio širenju šijitskog razumijevanja islama.
Danas, u regiji gdje muslimansko stanovništvo čini preko 90% populacije, ovi historijski procesi i dalje oblikuju identitet naroda i prirodu sukoba. Ono što je započelo u 14. stoljeću kao duhovna transformacija kroz djelovanje derviša i šejhova, tokom stoljeća se pretvorilo u kompleksno političko pitanje koje i dalje dominira agendom međunarodnih odnosa, čineći Kašmir prostorom u kojem se historija i savremeni sukobi neprestano prepliću.
IZVOR: GZT
