U 20. stoljeću, tokom fašističkog režima koji je sarađivao s nacističkom Njemačkom, više od 10.000 Roma je ubijeno. Ova iskustva i saznanja oblikovala su Manoleovu odluku da studira historiju na Univerzitetu u Bukureštu i da se angažira u nevladinom sektoru.
Postavljenje socijaldemokrate Petre-Florina Manolea na čelo Ministarstva rada, porodice, mladih i socijalne solidarnosti u Rumuniji predstavlja historijski trenutak – ne samo za Rumuniju, već i za cijelu Evropsku uniju. Manole je prvi ministar romskog porijekla u historiji ove zemlje, ali i prvi takav u bilo kojoj zemlji članici EU. Sličnu funkciju ranije je, bez stvarnih ovlasti, imao jedan romski predstavnik u Sjevernoj Makedoniji, no Manoleovo imenovanje nosi stvarnu političku težinu i odgovornost.
Ova imenovanja dolaze nakon duboke političke krize u Rumuniji, obilježene poništenjem predsjedničkih izbora iz novembra 2024. zbog navodnog ruskog miješanja. Novi predsjednik, centristički političar Nicușor Dan, porazio je ultradesničarskog kandidata Georgea Simiona na izborima 18. maja, čime je otvoren put za formiranje nove vlade koju vodi liberal Ilie Bolojan. Među brojnim novim imenima, upravo Manoleovo se izdvaja kao simbol nade i promjene za jednu od najdiskriminiranijih manjinskih zajednica u Evropi.
Manole (41) potječe iz romske porodice iz Slobozi, gradića u regiji Muntenija, koja je teško pogođena postkomunističnom deindustrijalizacijom. Njegov otac, radnik koji je ostao bez posla nakon zatvaranja lokalne fabrike, obavljao je razne fizičke poslove, dok je majka, krojačica, radila sezonski u Španiji.
“U školi mi je jedna nastavnica rekla: ‘Pametan si, šteta što si țigani (Ciganin)’,” prisjeća se Manole, referirajući se na uvredljivi termin koji se još uvijek koristi u Rumuniji za Rome. “Tada sam znao da mi je jedini izlaz obrazovanje. Morao sam preživjeti diskriminaciju i dokazati se.” Njegovo zanimanje za vlastito porijeklo i historiju Roma probudilo se kada je tokom srednje škole naišao na knjige o romskoj historiji. Tada je saznao da Romi potječu iz Indije i da su kao robovi stigli u Rumuniju u 14. stoljeću, u ropstvu ostavši sve do 1856. godine.
U 20. stoljeću, tokom fašističkog režima koji je sarađivao s nacističkom Njemačkom, više od 10.000 Roma je ubijeno. Ova iskustva i saznanja oblikovala su Manoleovu odluku da studira historiju na Univerzitetu u Bukureštu i da se angažira u nevladinom sektoru.
Manole je godinama radio u romskim NVO-ima i u Nacionalnom institutu “Elie Wiesel” za izučavanje Holokausta. Bio je savjetnik više ministara rada, glasnogovornik i vijećnik Socijaldemokratske partije (PSD), prije nego je 2016. izabran za poslanika u parlamentu. Njegov politički uspon bio je brz – 2022. imenovan je za državnog sekretara u kabinetu potpredsjednika Vlade Sorina Grindeanua.
“Ironično je što me moji politički protivnici, kada bi ostali bez argumenata u TV debatama, napadali ‘s leđa’, implicirajući moju etničku pripadnost, iako to nikad nisu rekli direktno,” kazao je Manole.
“Njegovo imenovanje predstavlja historijski iskorak,” tvrdi romski sociolog i aktivista za ljudska prava Ciprian Necula. Posebno naglašava da je Manole prvi “priznati” Rom na visokoj funkciji, jer još uvijek postoji veliki broj Roma koji kriju svoje porijeklo iz straha od stigmatizacije. “Njegovo imenovanje prekida dugotrajnu nevidljivost Roma u rumunskom demokratskom društvu.”
Prema posljednjem popisu stanovništva iz 2021, u Rumuniji je registrirano 569.477 Roma od ukupno 19,1 milion stanovnika. No, nevladine organizacije procjenjuju da je stvarni broj Roma i do tri puta veći.
Catalina Olteanu iz Nacionalnog savjeta za borbu protiv diskriminacije – i sama Romkinja – napominje da je Manole izabran zbog političke kompetentnosti, a ne samo zbog svog porijekla. “Njegovo dugogodišnje iskustvo u civilnom društvu daje mu prednost u vođenju jednog teškog ministarstva,” kaže Olteanu, dodajući i bojazan da bi neuspjeh u politici mogao biti upotrijebljen protiv njega upravo kroz njegovu etničku pripadnost.
Manole sada vodi ministarstvo u teškom ekonomskom trenutku. Rumunija ima najveći javni deficit u EU – 9,3% BDP-a – zbog čega je vlada uvela nepopularne mjere, poput povećanja PDV-a i zamrzavanja penzija. Među ključnim izazovima, Manole ističe reformu sistema penzija, podršku osobama s invaliditetom i najsiromašnijima, te promjene u tržištu rada.
“Moramo razviti javne politike koje otvaraju vrata tržištu rada,” kaže Manole. “To bi donijelo korist radnicima kroz veće prihode, poslodavcima kroz širenje poslovanja, državi kroz poreze, a penzionerima kroz dostojanstvene penzije.”
Kao konkretan korak, najavio je višegodišnji investicioni program od 800 miliona eura za zapošljavanje u 2.000 ruralnih zajednica – bez obzira na etničku pripadnost. Prije nego je završio razgovor za medije, ministar se pripremao za sastanak s NVO-om “Romi za demokratiju”, kako bi razmotrili specifične politike zapošljavanja Roma.
Imenovanjem Petre-Florina Manolea Rumunija ne samo da je učinila presedan na nivou EU, nego je poslala i jasnu poruku o važnosti uključivanja marginaliziranih zajednica u demokratske procese. Ova promjena, iako simbolična, nosi stvarne političke posljedice i izazove, ali i otvara vrata novoj generaciji romskih lidera i građana koji žele biti priznati i vidljivi.
Kako sam Manole kaže: “Nisam ni bio svjestan šta moje imenovanje znači, sve dok mi nisu počeli stizati pozdravi i čestitke – od starih kolega iz nevladinog sektora, ali i od nepoznatih ljudi koji su ponosni na ono što sam postigao.”
IZVOR: El Pais
