Kroz osam tematskih poglavlja autor postupno dekonstruiše nastanak i pozadinu tzv. „Tuzlanske grupe“. Centralna figura ovog političkog obračuna bio je Pašaga Mandžić, a knjiga detaljno analizira sukobe unutar Saveza komunista BiH i Jugoslavije tokom 1960-ih i 1970-ih godina, kao i specifične relacije prema „bosanskim liberalima“.
U okviru ovogodišnjeg Sajma knjige u Tuzli održana je promocija monografije „Tuzlanski procesi 70-ih godina XX stoljeća“ autora dr. Kadrije Hodžića, profesora na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Tuzli. Riječ je o značajnom djelu koje donosi detaljnu analizu jednog od najvažnijih političkih procesa u novijoj historiji Tuzle.
Knjiga, koju je objavilo Udruženje za modernu historiju (UMHIS), rezultat je višegodišnjeg temeljitog istraživanja obogaćenog dokumentarnom građom, svjedočenjima i dosad nerazjašnjenim detaljima.
Izgrađeni konstrukt i sudbina Pašage Mandžića
Kroz osam tematskih poglavlja autor postupno dekonstruiše nastanak i pozadinu tzv. „Tuzlanske grupe“. Centralna figura ovog političkog obračuna bio je Pašaga Mandžić, a knjiga detaljno analizira sukobe unutar Saveza komunista BiH i Jugoslavije tokom 1960-ih i 1970-ih godina, kao i specifične relacije prema „bosanskim liberalima“.
Poseban fokus stavljen je na suprotstavljene poglede o privrednom i urbanom razvoju Tuzle. Mandžiću i njegovom saradniku Salihu Bureku zamjerao se navodni „lokalpatriotizam“, što je dovelo do prvih otvorenih razilaženja s Partijom 1971. godine i optužbi za „političku i moralnu nepodobnost“ na Osmoj sjednici Opštinske konferencije SK Tuzle.
Pored ekonomskih i političkih razmimoilaženja, sukob se dodatno rasplamsao oko reinterpretacije događaja iz Drugog svjetskog rata. Mandžić se upustio u polemike o odnosu Narodnooslobodilačkog pokreta (NOP) prema muslimanima u istočnoj Bosni, izravno optužujući visoke funkcionere poput Rodoljuba Čolakovića, Svetozara Vukmanovića i Todora Vujasinovića za odstupanje od naredbi Josipa Broza Tita. Time je, kako autor navodi, prešao „crvene linije“ koje mu tadašnji partijski vrh nije mogao oprostiti.
Sudski proces i pitanje rehabilitacije
Događaji su kulminirali 1975. godine raspletom koji je obuhvatio ne samo Mandžića, već i širi krug njegovih saradnika i bliskih ljudi. Kroz rekonstrukciju hapšenja, iznuđivanja svjedočenja i ulogu režimskih medija, Hodžić oslikava brutalnost tadašnjeg sistema. Iako je sam Pašaga Mandžić pošteđen zatvorske kazne – uz uticaj Branka Mikulića – izložen je javnom poniženju i potpunom potiskivanju iz javnog života.
Autor u zaključnim razmatranjima naglašava potrebu za tranzicionom pravdom i rehabilitacijom pripadnika ove grupe.
Promocija je bila prilika za otvoreni dijalog o značaju očuvanja historijskih izvora i sjećanja. Učesnici su se saglasili da knjiga dr. Kadrije Hodžića predstavlja pionirski i izuzetno vrijedan doprinos historiografiji jer je riječ o prvoj monografiji posvećenoj ovoj temi.
Posebnu vrijednost djelu daju dragocjeni intervjusi s akterima i njihovim potomcima, iako historiografska kritika skreće pažnju da emotivna povezanost autora s pojedinim akterima ostavlja prostor i za buduća istraživanja. Ta nova istraživanja mogla bi ponuditi i drugačije perspektive, prije svega kroz analizu generacijskog sukoba unutar partijskih struktura tog vremena.
