Tursko tužilaštvo tvrdi da se istraga ne vodi protiv vjerske zajednice, već protiv organizacije za koju postoji sumnja da je kroz mrežu kompanija počinila više krivičnih djela. Mediji navode da su pod upravu države stavljeni i poznati brendovi Armine Giyim i Ayakkabı Dünyası

Turske vlasti su sprovele jednu od najvećih finansijskih akcija posljednjih godina, usmjerenu protiv vjerske zajednice poznate kao Süleymancılar, odnosno Sulejmandžije, a čiji je vođa Alihan Kuriš. Akcija, koju je vodilo Javno tužilaštvo u Ankari, otkrila je ogromnu mrežu firmi, gotovinu u vrećama, poluge zlata i arsenal oružja, a sve u okviru istrage sumnji na pranje novca, utaju poreza i prevaru.

U centru istrage nalazi se Alihan Kuriš, čovjek koji je od 2016. godine preuzeo vođstvo pokreta koji korijene vuče iz nakšibendijskog reda, a osnovao ga je Süleyman Hilmi Tunahan. Zajednica je javnosti poznata pod imenom „Süleymandžije“, iako se njeni pripadnici radije nazivaju „Süleymanlije“ ili učenicima Süleymana Efendije.

Riječ je o strukturi koja, pored vjerskih i obrazovnih aktivnosti poput đačkih domova i kurseva Kur’ana, posjeduje razgranatu mrežu firmi u sektorima prehrane, zdravstva, turizma, tekstila, građevinarstva i nekretnina. Zajednica ima snažno uporište i van Turske, prije svega u Njemačkoj, gdje djeluje pod imenom „Savez islamskih kulturnih centara“ (VIKZ), a u Kelnu gradi novo sjedište čija vrijednost, prema izjavi turskog ministra unutrašnjih poslova Mustafe Čiftčija, iznosi oko 70 miliona dolara. Takođe djeluju i u Bosni i Hercegovini, najviše kroz studentske domove.

Tužilaštvo je istragu formalno vodilo protiv onoga što naziva „kriminalnom organizacijom Alihan Kuriš“, te je eksplicitno naglasilo da akcija nije usmjerena protiv vjerskog uvjerenja, zajednice kao takve ili legitimnog civilnog djelovanja, već isključivo protiv konkretne hijerarhijske strukture za koju postoji osnovana sumnja da je iskorištena za organizovani finansijski kriminal.

Naredba za privođenje izdata je za ukupno 49 osumnjičenih, uključujući i rukovodioce organizacije. Od tog broja, 30 osoba je privedeno tokom prvog talasa racija u ranim jutarnjim satima, dok je za tri osumnjičena utvrđeno da se nalaze u inostranstvu. Potraga za preostalih desetak osoba nastavljena je narednih dana.

Sam lider Alihan Kuriš u trenutku racije nije zatečen na svojoj zvaničnoj prijavljenoj adresi. Prema izvještajima novinara koji su pratili operaciju uživo, policijski timovi su najprije otišli na njegovu registrovanu adresu, gdje su utvrdili da je ostavio mobilni telefon u stanu i napustio lokaciju. Potraga je zatim nastavljena na drugoj adresi, gdje je, prema kasnijim navodima medija, pronađen skriven u tajnom skrovištu u jednom od objekata. Nakon što je lišen slobode, sud je odredio pritvor za Kuriša i još 31 osobu povezanu sa istragom.

Ministar pravde Akin Gürlek je tim povodom izjavio da je protiv Kuriša i 48 drugih osoba donesena odluka o privođenju zbog krivičnih djela pranja novca i kršenja poreskih propisa, ponovo naglašavajući da se ne radi o obračunu sa vjerskom zajednicom, već o dugogodišnjoj, pažljivo pripremanoj istrazi finansijske prirode.

Operacija, koordinisana iz Ankare, sprovedena je istovremeno u 17 turskih provincija, uključujući Istanbul, Ankaru i Antaliju kao glavna žarišta. Ukupno je pretreseno 123 adrese, od čega je 43 bilo direktnih ličnih adresa osumnjičenih, dok se preostalih 80 lokacija odnosilo na poslovne prostore povezane sa 33 različite firme.

Snimci racije koje je objavila Generalna direkcija policije prikazuju scene koje su brzo obišle turske medije. U jednom od pretresenih stanova, kod brata Alihana Kuriša, Hilmija Tune Kuriša, pronađeno je 200 kilograma poluga zlata nepoznatog porijekla. Prema procjenama iznesenim u medijima, vrijednost pronađenog zlata iznosi otprilike 1,34 milijarde turskih lira.

U drugim pretresenim objektima, iz čeličnih sefova i ormara, policija je izvadila balirane snopove gotovine u turskim lirama i stranim valutama u tolikim količinama da su snimci prikazivali doslovno bale novčanica. Tačan ukupan iznos gotovine pronađene tokom pretresa nije precizno saopšten u medijskim izvještajima, ali je opisan kao znatan i spakovan u vreće, dok je paralelna finansijska istraga utvrdila daleko veće iznose koji su cirkulisali kroz firme povezane sa organizacijom.

Kada je riječ o oružju, u stanu jednog od osumnjičenih pronađeno je nelegalno oružje bez dozvole, zajedno sa značajnom količinom municije. Prema opisu novinara koji su imali uvid u snimke, taj stan je izgledao poput pravog skladišta. Među zaplijenjenim komadima nalazilo se više od 20 dugih i kratkih cijevi, a turski mediji prenijeli su da su među njima identifikovani i rijetki, ograničeno proizvedeni modeli poput češkog pištolja Laugo Alien i izraelskog Desert Eagle kalibra .50 AE, oružja koja se u Tursku unose isključivo uz posebnu dozvolu za uvoz.

Srž istrage leži u izvještaju Odbora za istraživanje finansijskog kriminala (MASAK), tijela koje je detaljno analiziralo novčane tokove osoba i firmi povezanih sa organizacijom. Prema nalazima MASAK-a, kroz firme i pojedince povezane sa mrežom Alihana Kuriša u inostranstvo je na razne načine izneseno više od 100 milijardi turskih lira (oko 1,8 milijardi eura).

Analitičari MASAK-a posebno su istakli upadljiv rast obima finansijskih transakcija i kupoprodajnih poslova firmi povezanih sa organizacijom nakon 2020. godine. Dodatno je zabilježeno da su pojedine firme primale neuobičajeno visoke povrate poreza, što je, prema ocjeni tužilaštva, ukazivalo na organizovanu i sistematsku finansijsku šemu. U izvještajima se takođe pominju sumnjivi gotovinski depoziti nejasnog porijekla na računima firmi, koji su potom, prema navodima istrage, korišteni za fiktivno povećanje kapitala.

Istraga je identifikovala ukupno 32 firme povezane sa mrežom. Sudske vlasti su za firme za koje je utvrđeno da su korištene za pranje novca odredile mjeru kayyum, što je turski pravni termin koji označava sudski imenovanog upravitelja ili povjerenika, osobu koju sud postavlja da privremeno preuzme upravljanje i nadzor nad imovinom ili firmom umjesto dosadašnjeg vlasnika dok traje sudski postupak.

Prema spiskovima objavljenim u turskim medijima, upravitelj je postavljen za 31 firmu, dok je za jednu firmu, Sakarya Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Yönetici AŞ, odlučeno da se povjerenik ne postavlja, ali su procesuirane osobe povezane sa njom.

Među firmama kojima je postavljen upravitelj nalaze se i neka javnosti dobro poznata imena, obućarski lanac Ayakkabı Dünyası i modni brend Armine Giyim, čiji je zajednički godišnji promet procijenjen na oko 2,2 milijarde lira. Na spiskovima se nalaze i firme iz sektora zdravstva i medicinske opreme (Hisar Sağlık Hizmetleri), prehrambene industrije (Akdeniz Toros Et ve Et Mamülleri), turizma (İstanbul Hisar Turizm), građevinarstva (Perka Yapı İnşaat, Günso İnşaat) i rudarstva (MKM Taş Ocağı Hafriyat).

Postavljanjem upravitelja, sud praktično preuzima kontrolu nad upravljačkim i finansijskim odlukama tih firmi za vrijeme trajanja istrage, čime se sprečava dalje eventualno raspolaganje imovinom ili novcem koji je predmet sumnje.

Prema zvaničnom saopštenju Javnog tužilaštva u Ankari, istraga se vodi zbog sljedećih krivičnih djela: osnivanje i vođenje kriminalne organizacije, članstvo u kriminalnoj organizaciji, pranje imovinske koristi stečene krivičnim djelom, prevara na štetu javnih institucija i ustanova, te kršenje Zakona o poreskom postupku.

Ministar unutrašnjih poslova Mustafa Čiftči gostovao je na televiziji NTV neposredno nakon akcije i tom prilikom naglasio da je Kuriš 2016. godine preuzeo vođstvo pokreta, nakon čega su, prema njegovim riječima, aktivnosti organizacije postale znatno tajnovitije. Ponovio je i podatak o gradnji centra u Kelnu vrijednog oko 70 miliona dolara. Ministar pravde Akin Gürlek je, s druge strane, insistirao na tome da akcija nije uperena protiv vjerske zajednice kao takve, već isključivo protiv finansijske strukture, dodajući da je riječ o predmetu koji se pratio i pripremao dugo vremena prije nego što je sproveden.

Novinar Nedim Šener, koji je pisao o pozadini slučaja za Hürriyet, ukazao je i na to da su neki od ljudi koji su prijavili Kuriševu organizaciju vlastima zapravo sami pripadnici šire zajednice, nezadovoljni radom njegove frakcije. On je takođe primijetio izvjesnu paralelu u načinu funkcionisanja organizacije sa ranije rasformiranom mrežom Fethullaha Gülena (FETO), navodeći da su pojedinci povezani sa tom mrežom, koji su u bjekstvu, nakon akcije pokrenuli kampanju dezinformacija o njenom karakteru.

Dok istraga i dalje traje, turski mediji najavljuju da se u narednim danima očekuju nova saopštenja o eventualnim dodatnim pritvorima, kao i konačan obračun ukupne vrijednosti zaplijenjene imovine, zlata, gotovine, oružja i imovine firmi. Sudski postupak protiv Alihana Kuriša i ostalih uhapšenih osoba tek predstoji, a njegov ishod će pokazati u kojoj mjeri će optužbe o organizovanom pranju novca i utaji poreza biti dokazane pred sudom.