Katolički nadbiskup Dublina i jedna od najmoćnijih, najdominantnijih figura u historiji Irske Republike je gajio duboki prezir prema ateističkom diktatoru Josipu Brozu Titu, čiji je režim bio ozloglašen među crkvenim klerom zbog zatvaranja katoličkih svećenika. Moćni nadbiskup je već ranije, 1952. godine, uspješnim lobiranjem uspio otkazati prvo planirano gostovanje Jugoslovena, a sada je ponovo izvršio ogroman pritisak na irske nogometne zvaničnike da otkažu i utakmicu zakazanu za jesen 1955.
„Nogomet je za mene poput religije“, priznao je jednom prilikom Pele. „Obožavam loptu i tretiram je kao božanstvo.“ U oktobru 1955. godine, na vrhuncu Hladnog rata, fudbal i vjera sudarili su se direktno kada je izrazito katolička Republika Irska u Dublinu ugostila komunističku Jugoslaviju. U tom nesvakidašnjem historijskom trileru pobijedila je igra.
Tokom dobrog dijela Hladnog rata, Jugoslavija je dominirala istočnoevropskim nogometom. Pedesetih godina prošlog vijeka ekipa je u svojim redovima imala Vladimira Bearu, jednog od najboljih golmana svijeta, te vanserijskog, golgeterski neumoljivog napadača Miloša Milutinovića. Kada je u ljeto 1955. godine zvanično objavljeno da jugoslovenska reprezentacija stiže u Dublin, irski ljubitelji sporta s nestrpljenjem su iščekivali priliku da ove globalne zvijezde vide uživo na djelu.
Međutim, na put im je stao John Charles McQuaid, katolički nadbiskup Dublina i jedna od najmoćnijih, najdominantnijih figura u historiji Irske Republike. McQuaid je gajio duboki prezir prema ateističkom diktatoru Josipu Brozu Titu, čiji je režim bio ozloglašen među crkvenim klerom zbog zatvaranja katoličkih svećenika. Moćni nadbiskup je već ranije, 1952. godine, uspješnim lobiranjem uspio otkazati prvo planirano gostovanje Jugoslovena, a sada je ponovo izvršio ogroman pritisak na irske nogometne zvaničnike da otkažu i utakmicu zakazanu za jesen 1955.
Rezultat je bio nezapamćen javni skandal i duboka društvena podijeljenost. Svećenstvo je javno optuživalo sportske radnike da dogovaranjem ovog meča izdaju i crkvu i domovinu. S druge strane, fudbalski funkcioneri su uzvraćali argumentom da bi uvođenje veta na Titov tim nanijelo nepopravljivu štetu irskom fudbalu i njegovom međunarodnom ugledu. Jugosloveni su u cijelu priču ušli izuzetno prkosno i domišljato, javno podsjetivši irske katolike na zvanični stav pape Pija XIIda se politika nikada ne bi smjela miješati u sport.
Ovog puta, nadbiskup McQuaid je doživio rijedak i bolan poraz. Utakmica je odigrana pred 22.000 gledalaca koji su do posljednjeg mjesta ispunili stadion Dalymount Park. Na terenu, Jugosloveni su demonstrirali tehničku briljantnost i taktičku superiornost karakterističnu za tadašnje najbolje komunističke timove. Tečna igra, brzi pasovi i inventivna rješenja u napadu u potpunosti su razbili irsku odbranu. Legendarni Miloš Milutinović postigao je het-trik, a Titova selekcija je sa terena odšetala s ubjedljivih 4:1. Sutradan su irske novine naširoko pisale o nogometnoj bajci gostiju koja je potpuno „očarala i zbunila“ domaće fudbalere.
Irska je pretrpjela težak poraz na zelenom travnjaku. Međutim, mnogi historičari i hroničari tog vremena kasnije su tvrdili da je upravo ta utakmica iz oktobra 1955. godine zadala prvi ozbiljan udarac do tada neprikosnovenom autoritetu Katoličke crkve u irskom društvu. Iz te perspektive, Irska je tog dana možda izgubila meč, ali je na duže staze dobila nešto mnogo važnije.
IZVOR: History Extra
