Na Multaqi, poznatom okupljalištu u Hamri, Youssef Naïm, industrijski konsultant danju i kulturni aktivista noću, koordinira festival sa čvrsto ukorijenjenom vizijom: uzdrmati kodove, otvoriti vrata i povezati publiku. „To je slavlje džeza, ali i svega što on oličava: slobode, improvizacije, miješanja stilova, dijeljenja,“ objašnjava on.
Užurbanim ulicama Bejruta, usred nestanka struje i političkih previranja, kruži potpuno druga vrsta energije: energija džeza. Od 24. do 30. aprila, povodom Međunarodnog dana džeza, libanska prijestolnica će biti domaćin 4. međunarodnog džez festivala u Bejrutu. Ove godine, više od festivala, to je istinsko slavlje džeza, domaće scene i onih koji je oživljavaju.
Dok je prvo izdanje okupilo dvadesetak umjetnika na pet lokacija, ove godine festival ima više od 30 nastupa, na 23 različite lokacije, sa skoro 70 muzičara – porast popularnosti potaknut je Bejrutskim jazz društvom, organizatorskim kolektivom.
Na Multaqi, poznatom okupljalištu u Hamri, Youssef Naïm, industrijski konsultant danju i kulturni aktivista noću, koordinira festival sa čvrsto ukorijenjenom vizijom: uzdrmati kodove, otvoriti vrata i povezati publiku. „To je slavlje džeza, ali i svega što on oličava: slobode, improvizacije, miješanja stilova, dijeljenja,“ objašnjava on.
Još prije festivala, Youssef Naïm je osnovao The Beirut Music Support Initiative usred ekonomske krize.
“Morali smo pomoći našoj kulturnoj zajednici, podržati muzičke profesionalce, koncertne dvorane i prije svega muzičare. Ideja je bila da omogućimo ljudima da se ponovo povežu sa muzikom, tako što ćemo je učiniti dostupnom, uprkos brojnim poteškoćama – ekonomskim, političkim i drugim”, kaže on.
Nastao iz kolektivne inicijative u martu 2022. godine, festival sada okuplja muzičare, partnerske prostore, tehničare i volontere. “Ovo izdanje je rezultat istinske saradnje svih svirača jazza. Kolektiv Beirut Jazz Society okuplja sve i svi daju svoj doprinos”, objašnjava Youssef Naïm. “Neki prostori plaćaju umjetnicima i nude koncerte besplatno kako bi bili dostupni većem broju ljudi. Drugi se brinu za ozvučenje ili finansiraju honorare muzičara.”
Ova solidarnost se također ogleda u raznolikosti lokacija: od Bejruta do Tripolija, preko Jounieha, Batrouna i Byblosa, događaj se odvija na nacionalnom nivou.
Festival ima za cilj da “proslavi Međunarodni dan džeza, globalni događaj, pokaže da Liban ima pravu džez scenu i podsjeti na uticaj ovog žanra na libansku muziku.”
Nastao u afroameričkoj kulturi, jazz je sada postao univerzalan. „Bila je to muzika marginalizovanih; ona odražava naša vlastita iskustva, ono što doživljavamo ovdje“, podvlači Youssef Naïm, evocirajući uticaje ovog muzičkog pokreta. “Jaaz je uticao na libansku muziku – kao Ziad Rahbani, Feyrouz. Neki čak govore o “orijentalnom džezu”. Mnogi libanski muzičari su integrisali jazz u svoj muzički jezik. On je, na neki način, postao dio naše kulture.”
Festival je zamišljen kao “besplatna proslava i događaj dostupan svima” za promociju jazzza, kaže kulturni aktivista.
“Idealno bi bilo da svi koncerti budu besplatni. Ali ako ne možemo da platimo muzičarima na drugi način, onda naplaćujemo ulaz. Umjetnici ostaju prioritet.”
Muzičari slobodno biraju svoju postavu. “Ništa nije nametnuto sve dok ostaje u svijetu jazza. Iako cijenimo sve stilove, želimo da ostanemo unutar ove muzičke estetike”, kaže Youssef Naïm, ne zatvarajući se u bilo kakvu evoluciju. “Jazz ostaje naš vodeći princip, ali malo po malo, integrisaćemo druge elemente, uticaje i fuzije. To je neophodno. Muzika mora da se razvija, eksperimentiše, inovira.”
Različite konfiguracije, različite atmosfere: ovo izdanje se fokusira na novosti. Cilj: “Razbij šablone”, sa instrumentalnim sesijama, vokalnim nastupima, grooveom, funkom, jazz fuzijom, improvizacijom i eksperimentisanjem.
Libanska jazz scena nije izolovana. „Za ovaj festival je bilo planirano dovođenje međunarodnog muzičara koji će svirati sa lokalnim muzičarima, ali nismo bili u mogućnosti da to uradimo, tako da to radimo van festivala“, objašnjava Youssef Naïm.
Svakih nekoliko mjeseci muzičari iz Evrope ili Sjedinjenih Država nastupaju s lokalnim umjetnicima. „Ovaj miks obogaćuje svakoga“, kaže on, evocirajući buduće ambicije. „Tražimo sponzore da pokrijemo putne troškove međunarodnih muzičara i učinimo događaj zaista internacionalnim”.
Za njega je najvažnije podržati lokalnu scenu i istovremeno je otvoriti prema svijetu.
U ovoj dinamici razvoja, Beirut Jazz Society pokrenulo je “The Jam Base”, mjesečnu radionicu posvećenu improvizaciji – samoj suštini jazza. “Ideja je obučiti mlade ljude, natjerati ih da požele da uče, da prenesu svoje znanje.”
Cilj festivala je dvostruk: spasiti jazz u Libanu, očuvati muzičku scenu; i zbližavanje ljudi – što pomaže u razvoju kulturne scene u Bejrutu. Ali sve dok regionalni sukobi traju, ova ambicija ostaje nedostižna. U međuvremenu, bina je tu, muzičari su spremni, a publika čeka.
