Procjenjuje se da je tokom 1950-ih godina kroz Egipat prošlo oko šest hiljada stručnjaka pristiglih iz Trećeg Reicha, među kojima su bili savjetnici, instruktori, inženjeri i tehničari. Kako je napisao jedan novinar, bazen Sporting Cluba u elegantnom kvartu Heliopolis napunio se „plavokosim divovima koji piju pivo i jedu kobasice“. Jedan od tih „plavokosih divova“ bio je i istaknuti austrijski nacista koji je održavao intenzivnu aktivnost tokom poslijeratnog perioda: bivši oficir Waffen-SS-a Otto Skorzeny

Odnosi između arapskog svijeta i nacističke Njemačke nisu bili naročito bliski, ali su bili prilično plodonosni. Povezivale su ih ideološke srodnosti i zajednički geopolitički interesi. Na prvom mjestu, to je bilo protivljenje britanskom, francuskom i sovjetskom imperijalizmu. Na drugom, netrpeljivost prema Jevrejima, posebno na Bliskom istoku, generisana usponom cionističkog pokreta.

Najvidljivija spona bila je s palestinskim liderom Aminom Al-Husseinijem, velikim muftijom jerusalemskim. Hitler se s njim sastao 1941. godine. Uprkos tome što nisu postigli nikakav konkretan dogovor, Al-Husseini je s tog sastanka otišao uvjeren u podršku koju će arapski nacionalizam dobiti od Trećeg Reicha u slučaju pobjede u ratu.

Slijedom toga, muslimanski vođa se aktivno uključio u širenje nacističke propagande u arapskom svijetu, kao i u regrutiranje muslimanskih dobrovoljaca za borbu u jedinicama SS-a.

Po završetku rata, Al-Husseini je pobjegao u Egipat kako bi izbjegao suđenje za saradnju s nacistima. Pod zaštitom kralja Faruka, palestinski lider je nastavio sa svojim aktivizmom protiv stvaranja države Izrael, podstičući jačanje arapskog nacionalizma pod islamističkom usmjerenošću.

Al-Husseini je učestvovao u arapsko-izraelskom ratu 1948. godine predvodeći paramilitarnu formaciju dobrovoljaca, Vojsku svetog rata. Upravo je u to vrijeme upoznao mladog egipatskog oficira koji ga se snažno dojmio: Gamala Abdela Nassera.

Poraz arapskih snaga u ratu protiv Izraela doživljen je u Egiptu kao poniženje, što je oslabilo korumpirani režim kralja Faruka i utrlo put njegovom svrgavanju. To se dogodilo 1952. godine, kao posljedica vojnog udara koji je predvodila grupa vojnih oficira.

Nakon perioda unutrašnjih borbi, izronila je figura karizmatičnog pukovnika Nassera, koji je 1954. godine preuzeo dužnost predsjednika zemlje, uspostavljajući jednopartijski, snažno nacionalistički režim socijalističke orijentacije.

Nasser je pokrenuo niz reformi, među kojima su bile modernizacija vojske te obavještajnih i propagandnih službi. Njegov cilj bio je da postane velika vojna sila u regiji kako bi parirao Izraelu. Odlučan da zadrži neutralnost u Hladnom ratu, predsjednik se okrenuo uslugama bivših nacista, nudeći im utočište i posao.

Zahvaljujući vezama koje je Al-Husseini održavao s Trećim Reichom, Nasser je stupio u kontakt s njemačkim oficirima, među kojima su bili mnogi bivši nacisti koji su bili u bjekstvu ili su imali poteškoća da pronađu posao u svojoj zemlji.

Prvi među njima bio je general Artur Schmitt, koji je bio zatvoren u Velikoj Britaniji do 1948. godine. Zahvaljujući svom iskustvu u borbama u pustinji pod komandom Erwin Rommelovog Afrika Korpsa, Schmitta je egipatska vlada pozvala u svojstvu vojnog savjetnika.

General je boravio u Kairu 1949. godine vršeći inspekciju egipatskih oružanih snaga i ostalih zemalja koje su činile Arapsku ligu (organizaciju osnovanu 1945. godine radi ujedinjavanja snaga protiv kolonijalizma i cionizma). Obučavao je oficire u taktici mehanizovanog i zračnog ratovanja, kako se ne bi ponovila katastrofa iz 1948. godine.

Iako saradnja nije urodila plodom zbog nesuglasica s vrhom egipatske vojske, Nasser i ostali mlađi oficiri blagonaklono su gledali na doprinos veterana Wehrmachta, te su nakon promjene režima obnovili kontakte s njemačkim vojnim lica.

Procjenjuje se da je tokom 1950-ih godina kroz Egipat prošlo oko šest hiljada stručnjaka pristiglih iz Trećeg Reicha, među kojima su bili savjetnici, instruktori, inženjeri i tehničari. Kako je napisao jedan novinar, bazen Sporting Cluba u elegantnom kvartu Heliopolis napunio se „plavokosim divovima koji piju pivo i jedu kobasice“. Jedan od tih „plavokosih divova“ bio je i istaknuti austrijski nacista koji je održavao intenzivnu aktivnost tokom poslijeratnog perioda: bivši oficir Waffen-SS-a Otto Skorzeny.

Prema memorandumu CIA-e, 14. juna 1953. godine Nasser se u Kairu sastao sa Skorzenyjem. Ožiljak, kako su ga zvali zbog mačevalačkih tragova koji su mu brazdali lice, sklonio se u Španiju nakon rata pod zaštitu Frankovog režima. Iz Madrida je ispleo razgranatu mrežu kontakata koja mu je omogućila da se etablira kao uspješan preduzetnik, trgovac oružjem, špijun i savjetnik vojne obavještajne službe.

Skorzenyja, stručnjaka za specijalne operacije, Nasser je angažovao da obuči egipatske specijalne snage za operacije ubacivanja i diverzije, te da sarađuje u reorganizaciji tajnih službi. Stigao je u pratnji svog najbližeg saradnika, poznatog trgovca oružjem Gerharda Mertinsa, kolege iz Waffen-SS-a i poslovnog partnera, te Wilhelma Vossa, bivšeg člana SS-a i predsjednika čehoslovačke fabrike naoružanja Škoda. Njih trojica su egipatskoj vladi olakšali pristup trgovini oružjem i pomogli u regrutovanju naučnika i inženjera za rad na razvoju tajnog raketnog programa.

CIA ima dokumentovane brojne posjete Skorzenyja Egiptu tokom 1950-ih, kao i imena osoblja koje je regrutovao. Među njima se ističu progonjeni nacisti poput Joachima Daemlinga, Bernharda Bendera ili Aloisa Mosera.

Svi oni bili su pod komandom Leopolda Gleima, visokog oficira Gestapoa koji je odigrao ključnu ulogu u političkoj i rasnoj represiji tokom okupacije Poljske. Pod imenom Ali Al-Nashar, Gleim je radio kao nadzornik tajne policije. Među njegovim odgovornostima bila je i jedna u kojoj je bio vrhunski stručnjak: progon Jevreja.

Nakon Suecke krize 1956. godine, procjenjuje se da je oko dvadeset i pet hiljada Jevreja s egipatskim državljanstvom protjerano iz zemlje, a njihova imovina konfiskovana. Oko tri hiljade drugih je zatvoreno i mučeno (prateći taktike ispitivanja koje je vodio Gleim), optuženi za petokolonaške aktivnosti. Nakon Šestodnevnog rata (1967), kada je progon ponovo aktiviran, jevrejska zajednica (koja je 1948. brojala sedamdeset hiljada ljudi) gotovo je u potpunosti nestala iz Egipta.

Putevi Nassera i propagandiste SS-a Johanna von Leersa djelovali su sudbinski predodređeni da se ukrste. Ideološki su imali mnogo zajedničkih tačaka: obojica su zagovarala autoritarni nacionalizam sa elementima socijalizma i dijelili su, iako iz različitih razloga (anticionističkih, odnosno rasnih), mržnju prema Jevrejima.

Osim toga, Leers je bio poštovalac islamske kulture, nasuprot judaističkoj. Tako je u antisemitskom ključu reinterpretirao kur'ansku tradiciju, naglašavajući navodnu Muhamedovu neprijateljsku nastrojenost prema Jevrejima, izvlačeći iz konteksta kritičke odlomke o njima koji se pojavljuju u Kur'anu i hvaleći istorijsku ulogu islama kao bedema protiv širenja judaizma.

Stoga ne čudi što je stupio u kontakt s palestinskim liderom Al-Husseinijem. Leers je stigao u Kairo 1956. godine i brzo primio islam, promijenivši ime u Omar Amin. Radio je kao savjetnik za propagandu u Ministarstvu informisanja, odakle je promovisao širenje antisemitizma u arapskom svijetu.

Uprkos tome što je njegov glavni zaštitnik Al-Husseini izgubio uticaj u egipatskoj vladi (što je uzrokovano njegovom podrškom tradicionalističkoj Muslimanskoj braći, Nasserovim neprijateljima), Leers je nastavio raditi u ministarstvu sve do svoje smrti 1965. godine. Trag njegovog propagandnog nasljeđa u islamskom svijetu ostao je dugotrajan.

Dolazak njemačkih savjetnika u Egipat alarmirao je britanske obavještajne službe. Posebno ih je zabrinjavalo prisustvo Skorzenyja i Mertinsa, koje su izuzetno cijenili kao instruktore gerilske vojne taktike, upravo one vrste sukoba koju su željeli izbjeći u slučaju oružanog konflikta.

Premijer Winston Churchill je 1953. godine to pitanje iznio njemačkom kancelaru Konradu Adenaueru tokom njegove posjete Londonu. Adenauer mu je odgovorio da ne može učiniti ništa, jer se radi o privatnim preduzetnicima koji nemaju nikakve veze s aktuelnom njemačkom vladom.

U stvarnosti, Zapadna Njemačka je blagonaklono gledala na prisustvo svojih sunarodnika u Kairu, jer je to moglo olakšati pristup njemačke industrije, koja je bila u punom zamahu zahvaljujući pomoći iz Marshallovog plana, bliskoistočnom tržištu.

Dobar primjer ove diplomatske strategije bio je slučaj Mertinsa. Osim što je bio vojni instruktor i trgovac oružjem, Skorzenyjev partner bio je i trgovački savjetnik u Egiptu za poslovnu grupaciju Quandt, koja je tokom Trećeg Reicha bila umiješana u korištenje prinudnih radnika. Mertins je nadgledao prodaju vozila Mercedes-Benz na Bliskom istoku, koja su pripadala grupaciji Quandt, a od 1956. godine radio je i za novoosnovanu obavještajnu službu Zapadne Njemačke (BND), pod komandom Reinharda Gehlena, bivšeg generala Wehrmachta.

Suecka kriza označila je prekretnicu u Nasserovoj vanjskoj politici. Povlačenje ponude koju su Sjedinjene Američke Države i Velika Britanija dale egipatskoj vladi za finansiranje faraonskog projekta Asuanske brane, te napad anglo-francusko-izraelske koalicije 1956. godine kao odgovor na odluku egipatskog lidera da nacionalizira Suecki kanal, doveli su do približavanja Egipta Sovjetskom Savezu.

Nikita Hruščov ubrzo je podržao Nassera u konfliktu oko kanala (čak je prijetio i upotrebom nuklearnog oružja protiv osvajača ako se ne povuku) i ponudio mu finansijsku i tehnološku pomoć koju su mu zapadne zemlje uskratile za izgradnju željene brane. Od 1956. godine Nasser se opredijelio za jačanje saveza sa SSSR-om. Egipatski lider se čak uskladio i po ideološkim pitanjima, usvajajući ekonomski model socijalističke inspiracije.

Ovo približavanje uzrokovalo je udaljavanje od njemačkih savjetnika. S jedne strane, egipatska vlada je počela primati vojnu, finansijsku i tehnološku podršku od Sovjeta, pa njemačka pomoć više nije bila toliko neophodna. S druge strane, Moskva je iz ideoloških razloga i razloga imidža vršila pritisak na Kairo da prekine veze s bivšim nacističkim oficirima. Uz to, postojao je još jedan faktor koji je doprinio kvarenju ovih odnosa: raketni program.

Nasser je uložio mnogo truda u naoružavanje zemlje balističkim raketama koje bi joj omogućile da se suprotstavi izraelskoj vojnoj sili. U tu svrhu regrutirao je vazduhoplovno-kosmičke inženjere koji su radili na razvoju raketa u Trećem Reichu. Međutim, uspjeh programa nije bio onakav kakav se očekivao.

Ipak, Nasser je javno predstavio svoje rakete kao propagandnu i odvraćajući mjeru. Pod povodom obilježavanja desete godišnjice preuzimanja vlasti, 1962. godine organizovao je vojnu paradu na kojoj je izložio tri modela raketa srednjeg i dugog dometa.

Reakcija Izraela nije izostala. Mossad je pokrenuo tajnu operaciju, krštenu kao Damoklo, kako bi sabotirao egipatski vojni napredak. U narednim mjesecima izraelska agencija lansirala je kampanju sabotaža, zastrašivanja i ciljanih ubistava u kojima je život izgubilo nekoliko njemačkih inženjera, dok su mnogi drugi pobjegli iz Egipta.

Nihovo odsustvo dovelo je do paralize programa i njegovog konačnog napuštanja nakon vojne katastrofe koju je predstavljao poraz u Šestodnevnom ratu (1967). Od tog datuma, Egipat se odlučio za kupovinu raketa od SSSR-a, čuvenih Scudova, i dao prioritet obnovi svojih zračnih snaga. Nakon Nasserove smrti 1970. godine, u službi egipatske vlade gotovo da više nije bilo Nijemaca.

IZVOR: Historia Y Vida, La Vanguardia, Bosna.hr