Od 2022. godine, aktivisti krajnje desnice ubili su osam ljudi u Francuskoj zbog njihove percipirane etničke pripadnosti ili imigrantskog porijekla. Među najnovijim žrtvama bili su Djamel Bendjaballah, kojeg je 2024. godine u Dunkirku ubio član ultradesničarske Francuske domoljubne brigade (BFP), te Hichem Miraoui, koji je ubijen 2025. godine u regiji Var od strane komšije simpatizera Nacionalnog okupljanja zato što je bio Arapin.

Tuga i bijes ispunili su ulice Trappesa, sjeverno od Parisa, 30. oktobra, dok su hiljade ljudi odavale počast žrtvama rasističkog napada počinjenog sedmicu ranije. Dvadesetšestogodišnji tamnoputi mladić Pengo Bossio Wangi je ubijen, a sedam drugih osoba je povrijeđeno, uključujući i 12-godišnju djevojčicu.

Osumnjičeni, 39-godišnji Kevin Tessier, koji je smješten u istražni zatvor, priznao je da je ciljano napao osobe koje je opisao kao „muslimane, Afrikance ili sjeverne Afrikance“. Istražitelji su u njegovoj kući pronašli primjerak Mein Kampfa i samoljepljive naljepnice kućne izrade s upućivanjima na Nacionalno okupljanje (RN), krajnje desničarsku stranku predsjedničke kandidatkinje za 2027. godinu Marine Le Pen.

Prema riječima gradonačelnika Trappesa Alija Rabeha, mržnja osumnjičenog „nije došla niotkuda. Ona mu je zasađena u um kroz stalno ponavljanje riječi i narativa koji su ove manjine pretvorili u mete koje treba eliminisati“.

Rabeh je direktno okrivio RN i njegovog predsjednika Jordana Bardellu, koji je Trappes 2022. godine opisao kao „minijaturnu islamsku republiku“.

Gradonačelnik je također kritikovao političare koji su „unutar republikanskog tabora smatrali mudrim umiriti krajnju desnicu usvajanjem njenog jezika, koketiranjem s njenim idejama, pa čak i pretvaranjem njenih zahtjeva u zakone“.

Rabeh je dodatno osudio ulogu kanala CNews i „medijskog carstva“ konzervativnog biznismena Vincenta Bollorea, pozivajući nezavisne medije da „drže liniju“ i da „prestanu davati prostor na ekranu osuđenim rasistima“.

Jedan od njih je Eric Zemmour, lider krajnje desničarske stranke Rekonkvista! (Reconquete!) i potencijalni kandidat u predsjedničkoj trci 2027. godine. Više puta osuđivan za podsticanje na mržnju i diskriminaciju, Zemmour je optužio „horde arapskih i afričkih varvara“ za organizovanje pljački tokom nedavnih demonstracija zbog životnog standarda i uslova u školama i na univerzitetima.

On nije bio usamljen. Ličnosti iz Nacionalnog okupljanja, desničarski predsjednički kandidat Bruno Retailleau, pa čak i vladin glasnogovornik, okrivili su prigradske „siledžije“ za nemire. Bivši premijer Edouard Philippe, također predsjednički kandidat, govorio je o „prezastupljenosti Francuza porijeklom iz imigrantskih sredina među izgrednicima“.

Upravo su te rasno obilježene zajednice iz predgrađa (banlieues – radničkih, etnički često raznolikih francuskih predgrađa) bile one koje je Tessier izabrao za napad. Policiji je rekao da ih je ciljao kako bi „osvetio opljačkane trgovce“ i izjavio je da je odabrao Trappes zato što je, poput Bardelle, taj grad smatrao „uporištem islamista“.

„Normalizacija diskursa krajnje desnice“

Za Dominiquea Sopoa, predsjednika organizacije SOS Racisme, diskriminatorna retorika usmjerena na stanovnike predgrađa pomaže u objašnjenju motiva iza napada u Trappesu.

„Ponavljana dehumanizacija ljudi koji se doživljavaju kao Arapi, crnci ili muslimani, u kombinaciji s pristrasnim medijskim izvještavanjem o nedavnim demonstracijama, ima direktnu ulogu u poticanju kriminalaca na vršenje nasilnih djela“, rekao je on za Middle East Eye.

„Portretiranje dijela stanovništva kao ‘siledžija’ ili ‘egzistencijalne prijetnje’ neizbježno legitimiše nasilno ponašanje u umovima određenih pojedinaca“, dodao je, upozoravajući da bi se drugi rasistički napadi mogli dogoditi uoči predsjedničkih izbora.

Od 2022. godine, aktivisti krajnje desnice ubili su osam ljudi u Francuskoj zbog njihove percipirane etničke pripadnosti ili imigrantskog porijekla. Među najnovijim žrtvama bili su Djamel Bendjaballah, kojeg je 2024. godine u Dunkirku ubio član ultradesničarske Francuske domoljubne brigade (BFP), te Hichem Miraoui, koji je ubijen 2025. godine u regiji Var od strane komšije simpatizera Nacionalnog okupljanja zato što je bio Arapin.

Uprkos pozivima organizacija poput SOS Racisme, BFP nije formalno raspušten. Od početka predsjedništva Emmanuela Macrona zabranjeno je tek oko 20 identitetskih grupa krajnje desnice, uprkos procjenama da ih širom zemlje djeluje oko 300.

Posljednjih sedmica takve grupe su organizovale ciljane napade na marginama demonstracija u nekoliko francuskih gradova, tvrdeći da „brane preduzeća“.

Prema pisanju lista Le Monde, neki od njihovih napada na demonstrante odvijali su se na očigled policije za razbijanje demonstracija. Umjesto da uhapse počinioce, policajci su navodno obuzdavali žrtve i dozvoljavali napadačima da odu.

Posljednjih dana grupe civilnog društva i medijske kuće također su otkrile internetske prepiske u kojima su pojedinci prijetili da će izvesti zasjede na rasno obilježene dostavljače, trovati halal hranu u supermarketima i ciljati muslimane tokom uličnih molitvi ispred džamija.

U Parizu je 31. oktobra na pročeljima nekoliko prodavnica otkriven i grafit koji promoviše „remigraciju“ – masovnu deportaciju imigranata. Tog dana su vlasti konačno zabranile konferenciju koju je na istu temu organizovala ultradesnica.

Koncept remigracije je usko povezan sa teorijom zavjere krajnje desnice o „Velikoj zamjeni“. Francuska državna sekretarica za borbu protiv diskriminacije Aurore Berge nedavno je izazvala kontroverzu odbivši da je opiše kao rasističku.

Za Abdellalija Hajjata, profesora sociologije na Slobodnom univerzitetu u Briselu, takvi stavovi doprinose „normalizaciji diskursa krajnje desnice“.

„Kada članovi vlade prigrle mitove – a ne teorije – kao što su ‘Velika zamjena’, ‘bratstvo’ (brotherism) ili ‘islamo-ljevica’, oni legitimišu cijeli rasistički i konspirativni svjetonazor“, rekao je on za MEE.

„Bratstvo“ ili „entrizam“, predstavljeno kao strategija političke infiltracije od strane Muslimanskog bratstva, bilo je tema zakonskog prijedloga u Senatu u maju, dok su „islamo-ljevicu“ – navodnu konvergenciju dijelova političke ljevice s islamističkim interesima – godinama prizivali politički akteri, uključujući vladine zvaničnike, kako bi diskreditovali kritičare.

Hajjat također tvrdi da aktuelna vlada „provodi agendu krajnje desnice kroz eroziju osnovnih prava i sloboda – uključujući prava na udruživanje, protest i izražavanje – te kroz brutalnu represiiju političkog neslaganja“.

Francuska liga za ljudska prava (LDH) zakone i zakonodavne prijedloge koji proširuju policijska ovlaštenja, šire masovni nadzor, sužavaju pravo na protest ili ciljaju manjine i organizacije civilnog društva u Francuskoj redovno opisuje kao „one koji ograničavaju slobodu“.

Među njima je i zakon o pretpostavci nužne odbrane koji je Narodna skupština usvojila u julu. Nazvan „zakonom o licenci za ubijanje“ od strane LDH-a, on ublažava uslove pod kojima službenici za sprovođenje zakona mogu tražiti nužnu odbranu.

Organizacija je također dosljedno kritikovala takozvani zakon protiv separatizma iz 2021. godine, tvrdivši da on potiče klimu sumnjičenja usmjerenu na muslimane.

U međuvremenu, Amnesty International je upozorio na nasilno postupanje policije tokom nedavnih demonstracija, uključujući upotrebu oružja sposobnog da nanese trajne povrede.

Od početka protesta u septembru, hiljade ljudi je uhapšeno širom Francuske pod optužbama u rasponu od prekršaja javnog reda i mira do uništavanja javne i privatne imovine. Osamdeset pet posto privedenih su maloljetnici.

Napadi na ljevicu

U jeku nasilja koje je izbilo tokom demonstracija 17. oktobra, ministar pravde Gerald Darmanin pozvao je na izvanredne pravne mjere, uključujući tretiranje određenih djela kao prekršaja organizovanog kriminala i primjenu nekih alata koji se obično povezuju s antiterorističkim zakonodavstvom.

Ministar je posebno istakao ulogu „ultraljevice“ i „krajnje ljevice“ u nasilju i pljačkama.

On je ustvrdio da predsjednički kandidat Jean-Luc Melenchon i njegova stranka Nepokorena Francuska (LFI), koja je u februarskom ministarskom cirkularu klasifikovana kao krajnja ljevica, snose „dio odgovornosti“ za nasilje koje je pratilo demonstracije.

Premijer Sebastien Lecornu je takođe optužio LFI za „potpirivanje bijesa“.

Optužba uživa široku podršku unutar Macronove centrističke koalicije, tradicionalne desnice i krajnje desnice. Čak je i kandidat Socijalističke partije Raphael Glucksmann, kojeg dijelovi ljevice optužuju da je odsečen od radničke klase i da predstavlja prepreku ljevičarskom jedinstvu, optužio Melenchona za „brutalizaciju javne debate“.

Ipak, prema francuskim obavještajnim službama, tradicionalne ljevičarske stranke poput LFI-ja i Komunističke partije, iako prisutne na demonstracijama, nisu učestvovale u nasilju.

Istraživanje portala Mediapart dodatno je otkrilo da su unutrašnji obavještajni izvještaji proturječili vladinom političkom narativu. Pojedini službenici su navodno izjavili da su bili pod pritiskom da za nasilje koje stranka nije potakla tokom protesta 17. oktobra okrive LFI.

Za lidere LFI-ja, koji optužuju vladu za manipulaciju, ova otkrića ilustruju širi napor da se stranka demonizuje.

Jeremy Younes, istraživač u medijskom centru za praćenje Acrimed, dijeli mišljenje da je stranka gospodina Melenchona – za kojeg neke ankete trenutno predviđaju da će se suočiti s Le Pen u drugom krugu izbora – meta kampanje delegitimizacije od strane i medija i političkog establismenta.

„Od svog osnivanja 2016. godine, LFI se suočava s neprijateljstvom novinara i komentatora uglavnom zato što je raskinula s neoliberalnim konsenzusom i usvojila antirasističke stavove koji su doveli do toga da je etiketiraju kao ‘islamo-ljevičarsku'“, rekao je on za MEE.

U Francuskoj su najveći privatni mediji u vlasništvu šačice milijardera i velikih industrijskih ili finansijskih grupa koje se protive ključnim elementima programa ove stranke, uključujući prijedloge o preraspodjeli bogatstva i demontaži privatnih medijskih imperija radi povećanja pluralizma.

Younes medijsko izvještavanje o LFI-ju opisuje kao stalnu paljbu napada, osuđujući ono što vidi kao sistematski napor da se pokret isključi iz republikanskog mejnstrima putem beskrajnih kontroverzi umjesto suštinske debate o politikama i činjenicama.

„Tvrditi da LFI pokreće pitanja poput rasizma i podrške palestinskom narodu samo da bi se dodvorila muslimanskim glasačima dio je ovog šireg napora da se stranka diskredituje“, rekao je. „Uslovi pod kojima se ljevica može izraziti potkopani su svugdje.“

Jedan medij se izdvaja u onome što kritičari nazivaju „LFI-bashing“ (blaćenjem LFI-ja): CNews. Opisan od strane Reportera bez granica kao kanal s mišljenjima krajnje desnice, ova informativna televizijska stanica trenutno je meta peticije koja poziva na oduzimanje njene dozvole za emitovanje. Peticija je prikupila blizu milion potpisa, što ustavno otvara put za parlamentarnu reviziju.

Online kampanja takođe ohrabruje korisnike francuskih društvenih mreža da smanje vidljivost sadržaja koji promoviše narative krajnje desnice.

Prema Sopoovim riječima, takve inicijative „mogu odigrati korisnu ulogu“. On vjeruje da je „građansko buđenje posvećeno izgradnji društva zasnovanog na suživotu neophodno“.

Ipak, dodao je: „Danas je društvo toliko polarizovano da je antirasističkom pokretu teško izgraditi široku javnu podršku.“

Za Hajjata, ako Nacionalno okupljanje dođe na vlast, „ono bi već imalo svu potrebnu legislativu za provođenje svog rasističkog, seksističkog, homofobnog i antisocijalnog programa“.

Akademik tvrdi da normalizacija ideja krajnje desnice i njihovo postepeno ugrađivanje u zakon od strane aktuelne administracije utiru put pobjedi Marine Le Pen, koja ostaje izraziti favorit u anketama glasačkih namjera.

Ako pobijedi na izborima, upozorio je Hajjat, „strani državljani i francuski građani imigrantskog porijekla bili bi prve mete zakonske diskriminacije u oblastima uključujući stanovanje, zapošljavanje i obrazovanje, između ostalog.“

Izvor: MEE