Dugotrajni pritvor Mustafe Ayyasha zbog izvještavanja mreže “Gaza Now” prijeti da uspostavi presedan za utišavanje palestinskih svjedočanstava o izraelskom genocidu.

Čitav slučaj palestinskog novinara Mustafe Ayyasha pokazuje kako austrijska sve šira primjena zakonodavstva protiv terorizma briše granicu između novinarstva, političkog izražavanja i navodne podrške ili članstva u zabranjenim organizacijama.

Ayyash, osnivač novinske mreže Gaza Now, nalazi se u pritvoru u Austriji od novembra 2025. godine. Njegov slučaj otvara šira pitanja o tome kako se odredbe austrijskog krivičnog zakona tumače i primjenjuju u kontekstu tekućeg izraelskog genocida u Gazi.

U Austriji ne morate nužno formalno pristupiti kriminalnoj ili terorističkoj organizaciji niti učestvovati u njenim akcijama da bi protiv vas bila pokrenuta istraga kao protiv člana. Prema članu 278. Krivičnog zakona, dovoljno je da je osoba znala da njeni postupci pomažu organizaciji ili njenim krivičnim djelima.

Ovaj član definiše člana kao svakoga ko počini krivično djelo u okviru krivičnih ciljeva organizacije ili ko „učestvuje u njenim aktivnostima pružanjem informacija ili sredstava, ili na bilo koji drugi način, znajući da to pomaže organizaciji ili njenim krivičnim djelima“.

Ova odredba zamagljuje granicu između stvarnog članstva i političkih simpatija, povezanosti ili ponašanja, ostavljajući vlastima da odlučuju da li neka osoba podržava zabranjenu organizaciju ili joj čak pripada.

Posljedice su ozbiljne. Na osnovu ovog člana, država može provoditi istrage, vršiti nadzor, pretresati domove, držati ljude u pritvoru i oslanjati se na obavještajne podatke ili dokaze iz inostranstva — sve to bez pravosnažne presude.

Antiteroristički mehanizmi

Prototipovi ovih odredbi pojavili su se u antiterorističkim mehanizmima koje je Austrija usvojila nakon napada 11. septembra 2001. godine, kada su meta bile takozvane islamističke organizacije. Kasnije su masovno korišteni protiv članova porodica boraca takozvane Islamske države (ISIL) i protiv pojedinaca koji su otvoreno podržavali ideologiju te grupe.

Najpoznatiji primjer širenja obuhvata ove odredbe bila je Operacija Luxor. Od 2020. godine, austrijska vlada proglasila je „politički islam“ prijetnjom po zemlju i počela ciljati navodne članove Muslimanskog bratstva i Hamasa.

U novembru 2020. godine pokrenula je najveću policijsku raciju u poslijeratnoj historiji Austrije, poslavši više od 900 policajaca u oko 70 domova i organizacija, u operaciji koju je ministar unutrašnjih poslova Karl Nehammer pozdravio kao udarac protiv „političkog islama“.

Nijedna od tih istraga nije rezultirala osuđujućom presudom. Jedino suđenje za terorizam koje je proizašlo iz te operacije — protiv jednog bečkog imama — završeno je oslobađajućom presudom u junu 2026. godine, pri čemu je sud utvrdio da njegove propovijedi nisu predstavljale niti podršku Hamasu niti podsticanje na nasilje.

Sudovi širom Austrije srušili su pravni osnov vlade za te racije i proglasili ih nezakonitim. Danas se te iste prakse okreću protiv palestinskog pokreta, te pojedinaca i organizacija koji solidarišu s Palestinom.

Ovaj zastarjeli i široko definisani krivični zakon, izmijenjen 2021. godine uprkos protivljenju austrijskih nevladinih organizacija i grupa civilnog društva, pruža osnov za sve veći aparat državne represije i narušavanje demokratskih prava u Austriji.

Osnivana 2006. godine kao online forum, a kasnije i platforma na društvenim mrežama, Gaza Now postala je jedan od najpopularnijih medija u Gazi i širem regionu. Nakon što je u oktobru 2023. počeo izraelski napad na Gazu, kanal je svakodnevno izvještavao o događajima i postao jedan od glavnih izvora informacija iz prve ruke za novinare, faktčekere i istraživače.

U tom periodu, njegov Telegram kanal porastao je sa oko 350.000 pretplatnika na skoro 1,9 miliona.

U oktobru 2023. godine, Digital Forensic Research Lab Atlantic Councila — tijelo bez pravnog statusa i bez ikakvih tvrdnji o neutralnosti po pitanju Gaze — opisalo je kanal kao „povezan s Hamasom“. Telegram i drugi online pružaoci usluga potom su ograničili pristup kanalu.

Dana 27. marta 2024. godine, Ured za kontrolu strane imovine Ministarstva finansija SAD-a (OFAC) pridružio se britanskom Uredu za provođenje finansijskih sankcija (OFSI) u nametanju sankcija mreži Gaza Now i samom Ayyashu kao navodnom „ključnom finansijskom pomagaču“ Hamasa.

Optužbe se zasnivaju na pozivima za humanitarne donacije koje je kanal objavljivao, usmjeravajući donatore na finansijske institucije sa sjedištem u SAD-u i Evropi, kao i na račune s kriptovalutama. Sankcije blokiraju pristup imovini i bankovnim računima u SAD-u i zabranjuju označenim osobama poslovanje s Amerikancima.

Dana 18. aprila 2024. godine, austrijske vlasti su pretresle Ayyashov dom, zaplijenile elektronske uređaje i ispitale njega i njegovu suprugu. Pušten je na slobodu i mjesecima je nastavio putovati u Austriju i izlaziti iz nje, sve dok Austrija u augustu 2025. nije izdala Evropski nalog za hapšenje. Uhapšen je na aerodromu Schiphol u Amsterdamu 19. septembra, a dva mjeseca kasnije izručen je Austriji.

Od novembra 2025. godine nalazi se u pritvoru dok tužioci istražuju optužbe po nekoliko odredbi krivičnog zakona, uključujući članstvo u krivičnoj organizaciji, članstvo u terorističkoj organizaciji, finansiranje terorizma, veličanje terorističkih djela i pranje novca.

Ayyash je prijavio surove uslove u zatvoru jer je njegov slučaj označen kao slučaj terorizma. Klasifikovan kao opasan, nije mu dozvoljeno da dijeli ćeliju niti da šeta ili razgovara s drugim zatvorenicima.

Njegov advokat se žalio na pritvor, ali je sud odobrio svako produženje isključivo na osnovu nalaza policijske istrage, koje je žalbeni sud prihvatio kao dovoljan osnov.

Novinarstvo kao „članstvo“

Centralni element austrijskih optužbi tiče se Ayyashovog novinarskog rada.

Tužioci ga optužuju za finansiranje i pripadnost višestrukim terorističkim organizacijama odjednom, među kojima su Hamas, Narodni front za oslobođenje Palestine (PFLP), Islamski Džihad, Hezbollah i Brigade mučenika Al-Aqse. Sama širina tog spiska razotkriva površnost optužbi i pravnog okvira koji ih omogućava.

Optužba za finansiranje također se, čini se, barem djelimično oslanja na optužbe, informacije i tajne dokaze koje su dostavile izraelske vlasti. Prema riječima Ayyashovog advokata, austrijske vlasti nisu dovele u pitanje ovaj materijal, ignorišući činjenicu da on dolazi od okupacione sile i strane u ratu.

Ayyashu je prije hapšenja bio odobren azil u Austriji.

Oznaka Atlantic Councila ne dokazuje da Gaza Now ili Ayyash pripadaju Hamasu. Austrijske optužbe o članstvu u krivičnim ili terorističkim organizacijama umjesto toga počivaju na njegovim novinarskim aktivnostima.

Austrijske vlasti tvrde da Ayyashov rad predstavlja „širenje prohamasovske propagande“ ili „podršku ratnom narativu Hamasa“, te stoga podržava Hamas „drugim sredstvima“ prema neodređenoj, sveobuhvatnoj klauzuli člana 278.

Mreža Gaza Now prikazivala je situaciju u Gazi drugačije od vodećih austrijskih medija i suprotstavljala se izraelskoj perspektivi izvještavanjem i dijeljenjem vijesti iz niza palestinskih uglova s terena, uključujući i nesuglasice među frakcijama i strankama. Zbog toga je čitava mreža označena kao teroristička propaganda.

Optužbe zanemaruju činjenicu da izvještavanje iz Gaze neizbježno uključuje i izvještavanje o stavovima i akcijama Hamasa, s obzirom na to da je on jedan od glavnih političkih i vojnih aktera na toj teritoriji. Palestinski novinari također mogu objavljivati materijale od drugih palestinskih političkih frakcija i s njima povezanih organizacija koji se znatno razlikuju od okvira koji dominira evropskim medijima.

Stvaranje presedana

Na osnovu ovih optužbi, Ayyash je proveo više od godinu dana u pritvoru od svog hapšenja u septembru 2025. godine, uključujući mjesece u izolaciji od prebacivanja u Austriju. Suočava se s ozbiljnim ograničenjima slobode, a njegov nastavak pritvora onemogućio ga je u obavljanju novinarskog rada.

Pozivajući se na antiteroristički okvir, vlasti opravdavaju njegov nastavak pritvora izbjegavajući pitanje da li je on neophodan, proporcionalan i opravdan, pretvarajući ga tako u oblik kazne prije presude.

Slučaj također izaziva zabrinutost za Ayyashovo zdravlje i teret koji je pretrpjela njegova porodica. Izgubio je veći dio porodice, uključujući roditelje, kada je Izrael bombardovao njegovu porodičnu kuću u izbjegličkom kampu Nuseirat u Gazi u novembru 2023. godine, a njegova supruga i djeca morali su napustiti Austriju iz straha od daljeg progona.

Ako bude osuđen, Ayyash bi se mogao suočiti sa zatvorskom kaznom od jedne do 10 godina, a mogao bi mu biti oduzet i status boravka. S obzirom na to da je početak njegovog suđenja zakazan za decembar 2026. godine, međunarodna solidarnost i medijska pažnja su od ključne važnosti kako bi njegov slučaj ostao vidljiv i kako bi se osiguralo da političari i međunarodne organizacije za ljudska prava pomno prate svaki pokušaj uspostavljanja ovakvog presedana.

Optužbe protiv Ayyasha, prije svega optužbe za finansiranje i pripadnost višestrukim zabranjenim organizacijama, neodređene su i djelimično se oslanjaju na strane obavještajne podatke koje ni on ni njegovi advokati ne mogu vidjeti.

Oznaka „terorizma“ ovdje funkcioniše prvenstveno kao alat za utišavanje kritičkog novinarstva o Palestini i kriminalizaciju rada organizacija poput Gaza Now, zajedno s humanitarnim mrežama koje pružaju podršku stanovništvu Gaze. Palestinski pogledi na izraelski rat uništenja osuđuju se kao podrška „Hamasovom ratnom narativu“.

Ayyashov slučaj mora se posmatrati u širem kontekstu austrijske državne politike, koju karakteriše antimuslimanski diskurs, nepokolebljiva solidarnost s Izraelom i represija nad palestinskim pokretom unutar zemlje.

Austrijska vlada glasala je protiv prekida vatre u Gazi u UN-u, doprinoseći genocidu, a sada nastoji utišati glasove koji ga razotkrivaju i osuđuju.

Umjesto da pruže zaštitu i pomoć, čini se da su austrijske vlasti spremne diskriminisati i progoniti ranjivu grupu u društvu te joj oduzeti osnovna prava. Radeći to, oni pretvaraju austrijsku izvršnu, a samim tim i sudsku vlast, u instrumente cionističke represije nad Palestincima. Ayyashov slučaj ima za cilj uspostavljanje upravo tog presedana.

Izvor: Middle East Eye