Ovim činom, koji se već ocjenjuje kao historijski, zvanično počinje proces spajanja Mešihata Islamske zajednice u Srbiji (koji djeluje u sklopu IZ u BiH) i paralelne Islamske zajednice Srbije, koja je prije gotovo dvije decenije formirana pod političkim patronatom Beograda.
U prostorijama Fakulteta za islamske studije u Novom Pazaru danas je potpisana Povelja o vraćanju jedinstva Islamske zajednice, dokument koji predstavlja jedan od najznačajnijih koraka ka pomirenju i ponovnom uspostavljanju jedinstvenog institucionalnog okvira za muslimane u Srbiji.
Potpisivanje Povelje uslijedilo je nakon višemjesečnih razgovora, sastanaka i usaglašavanja principa na kojima bi trebalo biti zasnovano buduće jedinstvo Islamske zajednice, piše Sandžak danas.
Ovim činom, koji se već ocjenjuje kao historijski, zvanično počinje proces spajanja Mešihata Islamske zajednice u Srbiji (koji djeluje u sklopu IZ u BiH) i paralelne Islamske zajednice Srbije, koja je prije gotovo dvije decenije formirana pod političkim patronatom Beograda.
Svečano potpisivanje Povelje upriličeno je uz učenje tekbira, a dokument su potpisali predstavnici obje zajednice, uključujući i muftiju sandžačkog Mevluda ef. Dudića. Posebnu težinu događaju dalo je prisustvo grupe uglednih sandžačkih privrednika i javnih ličnosti, poznatih kao muslihuni, koji će u ovom procesu imati ulogu arbitara i garanta jedinstva.
Povelja jasno precizira buduće ustrojstvo i prekida dosadašnje podjele kroz nekoliko ključnih tačaka:
– Jedna zajednica za sve: Svi pripadnici islamske vjeroispovijesti u Sandžaku i Srbiji, bez obzira na nacionalnu opredijeljenost, pripadaju jednoj, jedinstvenoj Islamskoj zajednici.
– Neraskidive veze sa Sarajevom: Sjedište Islamske zajednice ostaje u Novom Pazaru, ali se nedvosmisleno potvrđuju kulturne i nacionalne veze sa Sarajevom, pri čemu je reisul-ulema u BiH priznat kao vrhovni vjerski poglavar.
– Rukovodstvo: Na čelu jedinstvene Islamske zajednice u Srbiji bit će muftija sandžački, ujedno i predsjednik Mešihata IZ u Srbiji.
– Gašenje paralelnih struktura: Svi imami koji su do sada djelovali van sistema Mešihata, odnosno u beogradskoj strukturi, pristupaju jedinstvenoj zajednici, čime zvanično prestaje postojanje paralelne Islamske zajednice Srbije.
Do razbijanja jedinstva muslimana u Srbiji došlo je 2007. godine, kada je, nasuprot legalnom Mešihatu predvođenom tadašnjim muftijom Muamerom ef. Zukorlićem, u Novom Pazaru formiran tzv. Rijaset IZ Srbije na čelu sa Ademom Zilkićem.
Iako je ovaj potez u javnosti pravdan “težnjom za samostalnošću od Sarajeva”, u suštini se radilo o političkom projektu zvaničnog Beograda. Država je, umjesto poštovanja sopstvenih zakona o nemiješanju i priznanja legitimiteta Mešihatu, stvorila paralelnu vjersku strukturu lojalnu vlastima, pišu Sandzacke.rs.
Ovaj raskol donio je visoku cijenu običnim vjernicima – podijelio je porodice, komšije, džemate, pa čak i obrazovne institucije. Uprkos snažnim apelima iz Sarajeva, uključujući i pismo koje je tadašnji reis Mustafa ef. Cerić uputio Borisu Tadiću tražeći zaštitu prava muslimana na samostalno odlučivanje, beogradska struktura je opstala do danas.
Današnjim potpisivanjem sporazuma, težište odlučivanja se vraća tamo gdje i pripada, označavajući kraj političko-vjerske trgovine i početak nove, stabilnije ere za muslimane u Sandžaku i cijeloj Srbiji.
Inicijativa za pomirenje i ujedinjenje dobila je snažniji zamah sredinom 2026. godine, kada su vjerski i društveni akteri predstavili platforme, proglase i osnovne preduslove za formiranje jedinstvene i autonomne Islamske zajednice. Potpisivanje Povelje ne znači da su svi koraci institucionalnog ujedinjenja već završeni, ali predstavlja zvaničnu potvrdu spremnosti da se proces nastavi na osnovama dogovora, međusobnog uvažavanja i odgovornosti prema vjernicima.
Današnji čin zbog toga se ocjenjuje kao historijski trenutak za muslimane Sandžaka i cijele Srbije. Nakon godina podjela otvorena je mogućnost za izgradnju jedinstvene Islamske zajednice koja bi okupljala vjernike, štitila njihova prava i djelovala bez unutrašnjih sukoba. Očekuje se da će u narednom periodu biti poznato više detalja o načinu provođenja Povelje, rokovima i konkretnim institucionalnim koracima koji bi trebalo da dovedu do potpunog ujedinjenja.
