Radikalni krugovi oštro protestiraju protiv ove mjere, kao i zbog zahtjeva da poznavanje arapskog jezika bude uslov za radno mjesto administrativnog asistenta u jednoj katalonskoj školi
Elektronska pošta Ministarstva obrazovanja Generalitata Katalonije izazvala je pravi politički potres unutar tamošnjih nezavisnih krugova. Sporna poruka najavljuje da će za školsku 2026/2027. godinu teritorijalne službe obrazovanja ponuditi kurseve „arapskog jezika namijenjene profesorima”. U dopisu su detaljno navedene škole u okrugu Maresme, smještenom na obali sjeverno od Barcelone, kao i dani, termini i nivoi (prvi i drugi) za svaku satnicu. „U septembru ćemo vam poslati link za formalizaciju prijave. Unaprijed zahvaljujemo na prosljeđivanju tutorima za AA”, stajalo je na kraju obavještenja.
Ova inicijativa doživljena je kao prvorazredan skandal u radikalnijim krugovima koji se zalažu za nezavisnost Katalonije. Jedna od platformi bliskih stranci Junts, koja artikuliše ekstremne stavove na društvenim mrežama, prenijela je oštru reakciju jedne prosvjetne radnice: „Dakle, procenat ljudi koji koriste katalonski kao svakodnevni jezik u Kataloniji pao je za 13,4% u dvije decenije, a Generalitat se nije sjetio ničeg boljeg nego da finansira časove arapskog jezika za profesore.”
Podaci o padu upotrebe jezika preuzeti su od Statističkog instituta Katalonije (Idescat): sa skoro 50% građana koji su 2003. godine redovno koristili katalonski za komunikaciju, taj procenat je 2023. godine spao na tek nešto više od 30%.
Ove obuke provodit će se u Mataróu, glavnom gradu okruga Maresme, opštini u kojoj strani državljani čine 22,3% ukupnog stanovništva. Međutim, kritičari idu i korak dalje: „Prateći trag, naišla sam na oglas za administrativnog asistenta u školi Escola Pia u Mataróu, takođe objavljen na zvaničnom sajtu Generalitata, gdje je prvi uslov, odmah nakon radnog iskustva, poznavanje arapskog jezika. Štaviše, ovaj zahtjev se navodi čak i prije znanja katalonskog.”
U pomenutom oglasu detaljno su opisane obaveze radnog mjesta na katalonskom jeziku, nakon čega se navode četiri eliminatorna uslova, bez posebnog redoslijeda prvenstva: „Dva mjeseca radnog iskustva na administrativnim poslovima ili u radu sa strankama; arapski jezik (napredni nivo govora, osnovni nivo pisanja); katalonski jezik (napredni nivo govora, napredni nivo pisanja); španski jezik (napredni nivo govora, napredni nivo pisanja).”
Diatriba protiv arapskog jezika opravdava se esencijalističkim argumentima o zaštiti identiteta. Radikalni krugovi tvrde da kada osoba legalno dolazi u drugu zemlju, to mora učiniti uz minimum garancija, među kojima je i lingvistička. Kao pozitivan primjer navodi se Australija, gdje se za dobijanje određenih viza traži minimalno poznavanje jezika bez kojeg se viza uskraćuje.
U stvarnosti, Australija u svom Ustavu zvanično nema priznat sopstveni jezik, iako 73% stanovništva govori engleski. Tamošnje zajednice koriste 429 jezika, od kojih su 183 aboridžinski, dok su najzastupljeniji jezici nakon engleskog mandarinski, arapski, kantonski, vijetnamski i španski. Uslov poznavanja engleskog jezika zahtijeva se isključivo za specifične vrste viza i aktivnosti, ali se ne potražuje poznavanje ostalih jezika, već se engleski tretira kao opštepriznati većinski jezik, što bi u slučaju Španije bio ekvivalent kastiljanskom (španskom) jeziku.
Uprkos tome, katalonski nezavisni pokret fokusira se isključivo na birokratski aspekt i trošenje javnog novca, ignorišući samu prirodu potreba na terenu. Njihov stav je da lingvistička integracija doseljenika ne bi smjela koštati katalonske porezne obveznike ni vremena, ni novca, ni truda. Ističu da je nadrealno što Vlada, umjesto da insistira na tome da stranci nauče jezik zemlje u koju dolaze, stimuliše same profesore da uče jezik onih koji se tek doseljavaju.
Iz Ministarstva napominju da ovi kursevi arapskog jezika nemaju nikakve veze s nastavom islamske vjeronauke, koja je svojevremeno takođe podigla veliku političku prašinu. Sredinom juna održan je sastanak između Islamske komisije i Ministarstva obrazovanja Generalitata s ciljem produženja pilot-projekta započetog 2020. godine, koji omogućava nastavu islamske vjeronauke za učenike osnovnih i srednjih škola koji to zakonski zatraže. Ovaj plan proizlazi iz sporazuma Islamske komisije sa španskom Vladom iz 1992. godine, kakve su potpisale i Federacija jevrejskih zajednica te Federacija evangeličkih subjekata u Španiji.
Statistika pokazuje da je u Kataloniji islamsku vjeronauku upisalo 960 učenika (za koje je angažovano pet profesora), što je identičan broj kao i na evangeličkoj nastavi, dok je učenika jevrejske vjeroispovijesti bilo 442. S druge strane, u katalonskom školskom sistemu tokom posljednje godine registrovano je 104.279 učenika muslimanskog porijekla, što znači da je procenat onih koji pohađaju vjersku nastavu zanemarljiv.
Ipak, pomenuti sastanak poslužio je liderki desničarske stranke Aliança Catalana (AC), Sílviji Orriols, da u Parlamentu optuži katalonskog predsjednika Salvadora Illu za „otvaranje javnih učionica za podučavanje islama”. Liderka AC-a oštro je protestovala tvrdeći da je Katalonija jedina teritorija na svijetu koja nakon smrtonosnog terorističkog napada iz 2017. godine ne uvodi mjere opreza protiv radikalizovanih udruženja, već im dozvoljava proširenje vjerskih objekata. Prema njenim riječima, umjesto restrikcija, zajednici se proširuju privilegije uvođenjem arapskog jezika i islama u javne škole.
Orriols je takođe napala Vladu zbog angažovanja muslimanskog aktiviste Taoufika Cheddadija za vođenje seminara o muslimanskom društvu namijenjenih katalonskim prosvjetnim radnicima. Ovaj islamski klerik i edukator, prema navodima liderke AC-a, otvoreno zagovara nošenje hidžaba i normalizuje rodnu nejednakost pod izgovorom da je riječ o direktnim vrijednostima i smjernicama koje dolaze od Boga.
IZVOR: Bosna. hr, La Vanguardia
