U presudi generalu Momčilu Perišiću navodi se da je general Mile Novaković o toku operacije “Pauk” slao borbene izveštaje Perišiću, Glavnom štabu Srpske vojske Krajine i “povremeno” Službi državne bezbednosti Srbije, radi davanja istih na uvid Slobodanu Miloševiću.

General Zoran Čeleketić, komandant Glavnog štaba Srpske vojske Krajine 10. aprila 1995. šalje izvještaj Slobodanu Miloševiću, Milanu Martiću i generalu Momčilu Perišiću, u kojem između ostalog navodi: “Iz sastava Srpske vojske Krajine (iz 21. i 39. korpusa) u operaciji „Pauk“ na teritoriji Autonomne pokrajine Zapadna Bosna angažovano je 700 boraca.“

Krajem aprila 1995. nakon dugotrajnih borbi vojne snage iz Srbije i Abdićeva Narodna odbrana ušli su u Vrnograč. Do tada iz dana u dan vodile su se grčevite borbe pet i po mjeseci na prostoru između Velike Kladuše i Vrnograča.

Ujutro 26. maja 1995. godine, oko 4:15, iz pravca Žirovca u Hrvatskoj i Bosanske Bojne, na položaje 506. velikokladuške brigade bosanske vojske izvršen je silovit napad na koti Veliki Grljevac. Uz pomoć 505. bužimske, koja je došla u ispomoć, daleko nadmoćniji neprijatelj je zaustavljen.

„U tom napadu je bilo 2.700 pripadnika Abdićevih snaga i 500 pripadnika srpskih jedinica, sa kojima su bile i ove jedinice iz Srbije. Znači, 3.200 vojnika je napalo na jednu moju četu. Mi imamo informacije od ljudi koji su učestvovali, to su sad naše komšije, tu su, žive među nama, bivši abdićevci“, priča Fatmir Muratović, komandant bataljona u 506. velikokladuškoj brigadi Armije Republike Bosne i Hercegovine.

Abdićeve i srbijanske snage u julu potiskuju 505. bužimsku vitešku brigadu na liniju odbrane na brdu Pehovo, gdje se sedam dana zaredom vode odlučujuće borbe za Bužim. Granatama su uništavali Pehovo, a onda pješadijski prvo napadaju abdićevci, koji signal za napad dobijaju pištaljkama, a za njima idu srbijanski vojnici. Iako su haubice skoro razorile brdo, Pehovo nije palo.

„Mi smo znali da mora doći do odlučujuće bitke između Kopca i nas. Tada na vrnogrčkom ratištu, na Pehovu i oko Vrnogrčke glavice presudnu ulogu će odigrati bataljon „Ljutoč“ iz 501. brigade. Mi smo tada u 505. bužimskoj bili poprilično klonuli. Oni su odbranili Pehovo na čelu sa komandirom čete Omerom Grozdanićem“, kaže Sead Jusić, član komande 505. bužimske viteške brigade Armije Republike Bosne i Hercegovine.

Hamdo Mustafić sjeća se kako je Kobac nazvao Nanića i rekao: “Naniću, imaš najbolju pješadiju, ali ja ti evo na tenku dolazim u Bužim.“ Nanić mu je samo odgovorio: “Nikad ti nećeš u Bužim ući“.

„Legija je sa svojom Taktičkom grupom 2 počinio više zločina nad civilima i zarobljenicima, posebno pripadnicima 506. brigade. Ta dokumentacija postoji, međutim, naše Tužilaštvo ništa nije poduzelo“, žali se Nijaz Miljković.

„Taj Peti korpus je tri godine bio u potpunom okruženju. 70 hiljada srpskih vojnika je držalo te ljude u okruženju. Velika je brojka kad ti imaš slobodnih tih 60-70 hiljada vonika, zbog toga je bio plan da se to uzme“, izjavio je Rade Rakonjac.

Između 19. i 23. jula 1995. u akcijama “Mač” i “Štit”, pod komandom “Pauka”, preko 15.000 srpskih i Abdićevih snaga teškom artiljerijom, tenkovima i helikopterima napadalo je sve pred sobom na pravcu Izačić–Šturlić, Tržačka Raštela–Johovica, Skokovi–Pećka brda i Vrnograč–Bužim. Tih dana Peti korpus Armije Republike Bosne i Hercegovine imao je najveće gubitke od svog formiranja. Tada je poginulo 68 branilaca, dok ih je preko 200 ranjeno. Poginuo je i Nijaz Begić, načelnik Štaba 517. oslobodilačke brigade Armije Republike Bosne i Hercegovine. No, neprijatelj je zaustavljen.

U vrijeme slamanja operacije Mač i Štit, početkom augusta 1995. započela je i hrvatska vojna oslobađajuća operacija „Oluja“.

U noći s 4. na 5. august, s područja Cazinske krajine bježe Specijalne jedinice državne bezbednosti Srbije, tako da snage Fikreta Abdića ostaju same u borbi protiv 5. korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine. Kada su ratnici Petog korpusa pobjednički umarširali u Veliku Kladušu, i time prestala postojati samoproglašena Abdićeva autonomna pokrajina “Zapadna Bosna”, Kobac i Legija već su bili pobjegli za Srbiju.

„Gde ste krenuli, ne znam šta ću sa ovolikom bagrom iz Knina koju moram obezbeđivati na traktorima do Srbije, a još i vas da vodim sa sobom. Marš nazad Aliji“ – izderao se Radojica Božović Kobac i napustio Veliku Kladušu.

U završnoj riječi svoje knjige Milorad Ulemek Legija piše: “Morao sam da u sebi ipak čestitam Dudakoviću, jer je dobro nadmudrio i, da ne kažem, povukao za nos ove naše konje od generala.“ Na vijest da je 5. augusta 1995. poginuo komandant 505. bužimske viteške brigade Izet Nanić, Legija je u knjizi zapisao: „Ako se nadao da ću se radovati, onda se prevario. Nanić jeste bio neprijatelj, ali je bio dostojan protivnik i za poštovanje. Bez obzira na sve, on se borio sve ove godine u neravnopravnim uslovima za svoju kuću, za svoju ideju i dao svoj život za to, a to jeste za poštovanje.”

U presudi generalu Momčilu Perišiću navodi se da je general Mile Novaković o toku operacije “Pauk” slao borbene izveštaje Perišiću, Glavnom štabu Srpske vojske Krajine i “povremeno” Službi državne bezbednosti Srbije, radi davanja istih na uvid Slobodanu Miloševiću. Visoki oficir komande Srpske vojske Krajine, general Milisav Sekulić, u knjizi „Knin je pao u Beogradu“, smatra da je Srpska vojska Krajine upletena u bespotrebne borbe sa Petim korpusom Armije Bosne i Hercegovine, da je zloupotrijebljena, da njeno angažiranje nije imalo vojničko opravdanje i da je tu oslabila svoju udarnu moć, te praktično, omogućila brzo i efikasno izvođenje hrvatske operacije „Oluja“. Sekulić otkriva da je u borbama sa borcima generala Dudakovića učestvovalo 6.638 vojnika i oficira iz Srpske vojske Krajine i da su samo u prva dva mjeseca operacije „Pauk“, imali 91 poginulog i 180 ranjenih.

„Mi smo za pet mjeseci operacije „Pauk“ imali 150 poginulih boraca. Uistinu, to je jedna epopeja 505. bužimske viteške i Petog korpusa“, kaže Sead Jusić.

U toku haškog procesa Jovici Stanišiću i Franku Simatoviću Frenkiju, vojni vještak Rejno Tunens je posvjedočio, citirajući dokumente Vojske RS-a, da su Jovica Stanišić i Frenki Simatović 1994. neposredno na terenu upravljali operacijom protiv Armije Republike Bosne i Hercegovine u Cazinskoj krajini, čiji je cilj bilo vraćanje na vlast Fikreta Abdića. Operacija „Pauk“ bila je sadejstvo Vojske RS-a, Službe državne bezbednosti Srbije i vojske Republike srpske Krajine (RSK). Dokument Vojske RS-a, na koji se Tunens pozvao, navodi Stanišićeve riječi da ga na terenu zanima “samo upravljanje borbenim operacijama”.

Po ratnim zapisima generala Ratka Mladića, prikazanim u sudnici, operacija „Pauk“ bila je dogovorena na sastanku kod predsjednika Srbije Miloševića u Beogradu, u decembru 1993. godine. Mladić je zapisao Stanišićeve riječi da njegovih “100-120 ljudi” mogu na teren poći sutradan. Po Tunensu, to je značilo da šef Službe državne bezbednosti Srbije raspolaže “vrhunski obučenom” jedinicom “u stanju visoke borbene gotovosti”. 

Septembar je 2022. godine. Autor ove knjige boravi u posjeti Bošnjacima u Sjedinjenim američkim državama. U Saint Louisu sreo se sa bivšim oficirom Abdićeve vojske.

„Kad su Srbi počeli bježati, nakon što se Peti korpus bosanske vojske spojio sa Hrvatskom vojskom, Legija i Kobac su pobjegli iz Velike Kladuše. Dio oficira Vojske Autonomne oblasti „Zapadna Bosna“ krenuli su sa svojim porodicama, za njima u Srbiju. Plašili su se suočavanja sa rođacima i komšijama iz Petog korpusa. A onda je Kobac upitao: ‘Gde ćete?’

‘Hoćemo s vama u Srbiju, strah nas je ostati u Velikoj Kladuši’, govorili su ovi naši.

‘Marš nazad Aliji i Dudakoviću, ne znam gde ću sa ovolikom bagrom iz Kninske krajine, još da i vas trpam na leđa Srbiji’, naredio je Kobac.

(Avdo Huseinović, Ovamo daleko – atentat na Bosnu, Pravda, Sarajevo, 2024)