Padom posljednjeg džepa otpora u vrletima Alpujarrasa 22. oktobra 1500. godine, Katolički kraljevi poništili su mirovne ugovore i stavili španske muslimane pred nemilosrdan izbor, prisilno preobraćenje na kršćanstvo ili potpunu eliminaciju sa historijske scene

Padom Emirata Granada u januaru 1492. godine, kada je posljednji sultani Boabdil predao ključeve grada kralju Fernandu od Aragona i kraljici Isabeli od Kastilje, zvanično je okončana višestoljetna rekonkvista na Pirinejskom poluostrvu. Predaja nije uslijedila uz bezuslovnu kapitulaciju, nego uz izričite i detaljno definirane Sporazume iz Granade (Capitulaciones). Ovim dokumentima Katolički kraljevi garantirali su poraženom muslimanskom stanovništvu, koje će u narednom periodu nositi naziv mudehari (mudajjan – oni kojima je dopušteno da ostanu), potpunu slobodu ispovijedanja vjere, očuvanje vlastitih džamija, primjenu šerijatskog prava u privatnim sporovima, te nepovredivost imovine i nošnje.

Međutim, vjerska tolerancija i poštovanje preuzetih ugovornih obaveza pokazali su se kratkog vijeka. Prvi nadbiskup Granade, Hernando de Talavera, zagovarao je blag, postepen i nenasilan pristup, nastojeći privoljeti muslimansko stanovništvo na kršćanstvo kroz dijalog, izučavanje arapskog jezika i vjersko poučavanje. Takva politika davala je skromne rezultate, što je izazvalo nezadovoljstvo na krunskom dvoru i u redovima Inkvizicije. Godine 1499. u Granadu stiže nadbiskup Toleda, uticajni i nemilosrdni kardinal Francisco Jiménez de Cisneros. Cisneros je odmah odbacio Talaverin umjereni pristup, preuzeo potpunu kontrolu nad vjerskom politikom i započeo kampanju agresivnog i masovnog prisilnog pokrštavanja.

Cisnerosove mjere uključivale su masovna javna krštenja, zatvaranje džamija, pljenidbu vjerske literature i javno spaljivanje hiljada arapskih rukopisa u Granadi, pri čemu su pošteđena samo rjetka djela iz oblasti medicine. Pored toga, lokalne vlasti započele su hapšenja i pritiske na istaknute muslimanske prvake. Pritisak je doživio kulminaciju krajem 1499. godine, kada je nasilno privođenje jedne muslimanke u gradskoj četvrti Albaicín izazvalo masovnu pobunu lokalnog stanovništva. Pobunjenici su usmrtili jednog od kardinalovih službenika, zabarikadirali ulice i zahtijevali dosljedno poštovanje ugovornih prava iz 1492. godine.

Iako je pobuna u samom gradu Granadi ubrzo smirena posredovanjem kraljevskih predstavnika, vjerski i socijalni bunt prelio se iz urbane sredine u nepristupačne, planinske masive Alpujarrasa, južno od planine Sierra Nevada. Mudehari iz ruralnih naselja Alpujarrasa, svjesni da su zvanična obećanja o vjerskim slobodama pogažena, podigli su opći ustanak protiv kastiljske krunske vlasti. Planinski teren omogućio im je da organiziraju snažan gerilski otpor, presijecajući komunikacije i nanoseći ozbiljne gubitke krunskim odredima koji su upućivani u dubinu planine.

Sukob u Alpujarrasu odlikovao se izuzetnom surovošću s obje strane. Ustanici su napadali lokalne crkve, prekidali veze s obalom i odbijali bilo kakve pregovore koji nisu garantirali povratak na odredbe Sporazuma iz Granade. S druge strane, Katolički kraljevi odgovorili su angažiranjem prekaljenih vojnih zapovjednika, uključujući čuvenog vojskovođu Gonzala Fernándeza de Córdobu. Krunske snage primijenile su taktički koncept spaljene zemlje, uništavajući sela, usjeve i izvore vode, uz masovna pogubljenja i odvođenje stanovništva u ropstvo.

Do jeseni 1500. godine, organizovani otpor u Alpujarrasu postepeno je slaman pod pritiskom superiornijih krunskih trupa. Tokom oktobra 1500. godine padaju i posljednja planinska utvrđenja i zabačeni džepovi otpora. Krunske vojne jedinice u potpunosti su ovladale regijom, a preživjelim ustanicima postavljen je ultimatum: prihvatanje krštenja ili teške sankcije koje su uključivale plaćanje izuzetno visokih finansijskih otkupa i gubitak imovine.

Krah Prvog ustanka u Alpujarrasu 22. oktobra 1500. godine poslužio je kraljevskom dvoru u Valladolidu kao pravni i politički izgovor za potpunu demontažu pravnog statusa muslimana. Katolički kraljevi proglasili su da su muslimani podizanjem pobune prekršili mirovne ugovore iz 1492. godine, čime je, prema tumačenju krunskih pravnika, država oslobođena svih dotadašnjih ugovornih obaveza o zaštiti vjerskih sloboda.

Rezultat ove politike bila je Pragmatična sankcija (Pragmática Sanción), izdata u februaru 1502. godine. Ovom kraljevskom odredbom svim muslimanima Krunske Kastilje, što je obuhvatalo ne samo novoosvojenu Kraljevinu Granadu, nego i sve ranije pripojene teritorije, postavljen je radikalan i bezobziran izbor: trenutno preobraćenje na kršćanstvo ili trajno protjerivanje sa državne teritorije. Odredba je sadržavala i dodatnu, izuzetno surovu klauzulu koja je izgnanicima zabranjivala odlazak u susjedne islamske zemlje u Sjevernoj Africi ili u Osmansko Carstvo, nastojeći ih prinuditi da izaberu ostanak i krštenje.

Ovim činom formalno je nestao status mudehara u Kastilji. Muslimani koji su pod pritiskom i prijetnjom gubitka doma i života prihvatili krštenje postali su poznati pod nazivom moriski (moriscos). Radilo se o novim kršćanima koji su u očima države i Inkvizicije ostali trajno osumnjičeni za tajno praktikovanje islama (kriptoislam). Prisilna preobraćenja iz 1501. i 1502. godine nisu riješila vjersko i društveno pitanje na Pirinejskom poluostrvu; ona su samo produbila jaz, stvorila atmosferu stalnog nadzora i Inkvizicijskog terora, te postavila temelje za nove sukobe koji će sedam decenija kasnije ponovo buknuti u Drugom ustanku u Alpujarrasu (1568–1571), te konačno rezultirati potpunim i masovnim protjerivanjem svih moriska iz Španije između 1609. i 1614. godine.