Mađarska već mjesecima gradi izuzetno blizak odnos s vlastima Republike Srpske, a učestale posjete šefa diplomatije Pétera Szijjártóa Banjoj Luci postale su jedan od najupadljivijih znakova te sve čvršće veze. Iza protokola krije se složena mreža interesa: finansijska pomoć entitetu, veliki infrastrukturni i rudarski projekti, te politička podrška koju Budimpešta pruža rukovodstvu RS-a i onda kada se nalazi u otvorenom sukobu s institucijama Bosne i Hercegovine. Tokom posljednje posjete Banjoj Luci ostala je zabilježena i upadljiva ceremonijalna anomalija: intoniranje himne Srbije, odsustvo obilježja Bosne i Hercegovine i Szijjártóovo ignorisanje tih detalja, što je dodatno naglasilo političku stranu njegovog prisustva

U evropskim diplomatskim krugovima sve više pažnje privlači neuobičajeno česta prisutnost šefa mađarske diplomatije Pétera Szijjártóa u Banjoj Luci. Malo koji ministar vanjskih poslova jedne članice Evropske unije putuje tako često u neku regiju. Njegovi dolasci odavno su prestali biti protokolarni događaji, postali su političke epizode koje otkrivaju dublji strateški odnos između Budimpešte i vlasti u ovom entitetu Bosne i Hercegovine.

Szijjártó je jedan od najpouzdanijih emisara politike Viktora Orbána. U trenutku kada se Mađarska nalazi u sukobima s evropskim institucijama, Budimpešta aktivno razvija paralelne političke linije izvan glavnih tokova EU. Svaki dolazak u Banju Luku tako ulazi u širi obrazac kroz koji se gradi mreža bliskih partnera na jugoistočnim granicama Evropske unije.

Ekonomske veze koje se pri tome razvijaju postaju ključni stub saradnje. Priče o subvencioniranoj poljoprivrednoj mehanizaciji i grantovima za lokalne proizvođače dobile su razmjere dugoročnog programa koji je preoblikovao odnos između Budimpešte i poljoprivrednih zajednica u entitetu.

Finansijski aranžmani ubrzano su se nadovezali na ekonomske. Pojedine pozajmice i krediti, upućeni kao podrška entitetskim institucijama, poslužili su kao mehanizam stabilizacije budžeta i redovnog funkcionisanja javnih sistema. Ta vrsta pomoći stvara odnos u kojem se podrška ne može lako zamijeniti, jer entitet sa ograničenim fiskalnim kapacitetom teško može pronaći alternativu partneru koji nudi i novac i političku zaštitu. Budimpešta time stiče poziciju koja nadilazi klasičnu bilateralnu saradnju: dobija direktan utjecaj na strukture vlasti RS-a, a istovremeno postaje garant stabilnosti ključnog dijela lokalne političke arhitekture.

U ovom odnosu posebno se ističe interes za velike infrastrukturne i rudarske projekte. Ambicije u oblasti eksploatacije metala i ruda u RS-u povezuju se s mađarskim kompanijama ili firmama povezanim s političkim krugovima oko Orbána. U javnim predstavljanjima takvi projekti se opisuju kao razvojna šansa, dok se u praksi radi o dugoročnim planovima koji, ako se ostvare, prebacuju dio strateškog resursa RS-a pod kontrolu stranog kapitala. Ovaj spoj političke bliskosti i privrednih interesa stvara mrežu u kojoj se ekonomske i političke kalkulacije sve teže razdvajaju.

Ne manje važan dio odnosa su simbolični gestovi koji prate svaku posjetu. Dodjela počasnog doktorata, svečane izjave o „iskrenom prijateljstvu“, fotografije s univerzitetskih panela i zajedničke poruke o stabilnosti regiona služe kao javna potvrda jednog mnogo dubljeg procesa. Dok se zvanični narativi u Sarajevu i Briselu često kreću u suprotnim smjerovima od politike vlasti RS-a, Budimpešta kroz ove simbole gradi paralelni narativ lojalnosti i uzajamnog povjerenja. Zbog toga se svaka Szijjártóova posjeta bilježi kao politički događaj, a ne kao običan sastanak ministara.

Incident sa zabranom slijetanja mađarskog vojnog aviona dodatno je kristalizirao ovaj odnos. Sarajevo je insistiralo na proceduri, dok je Budimpešta tretirala taj potez kao političku barijeru koju treba zaobići. Szijjártó je u Banju Luku stigao civilnim avionom, nastavio program bez odlaganja i demonstrirao da se ni tehničke zabrane ni političke prepreke neće koristiti kao povod za povlačenje. Taj gest se tumači kao poruka da se razvoj odnosa s RS-om smatra dovoljno važnim da se nastavi u svim okolnostima, sa ili bez saglasnosti državnih institucija BiH.

U pozadini svega nalazi se regionalna geopolitička računica. Mađarska godinama gradi izuzetno blizak odnos sa Srbijom, posebno u oblastima energetike i infrastrukture, i sada taj odnos širi prema Banjoj Luci. Republika Srpska, čije rukovodstvo održava političke i privredne veze s Rusijom, uklapa se u strateško okruženje u kojem Budimpešta pokušava oblikovati svoju poziciju nezavisno od evropskih centara moći. Ova geopolitička usklađenost, pojačana zajedničkim stavovima prema širim međunarodnim temama, čini osovinu koja se posljednjih godina učvršćuje bez obzira na političke promjene u Evropi.

U praksi to znači da Szijjártó ne dolazi u Banju Luku kao klasični ministar vanjskih poslova, već kao ključna figura jednog šireg projekta. Svaka njegova posjeta potvrđuje da je odnos Mađarske i vlasti RS-a postao punopravno političko partnerstvo, u kojem se ekonomske pogodnosti, politička podrška i geopolitička usklađenost spajaju u jedinstvenu cjelinu. Taj odnos traje duže od vijesti o jednoj posjeti i prelazi okvire uobičajenih diplomatskih razmjena.

Kako se veze između Budimpešte i Banje Luke produbljuju, postaje sve jasnije da se na Balkanu stvara politički savez koji ima vlastitu dinamiku, vlastiti unutrašnji ritam i vlastitu argumentaciju. Budući razvoj tog saveza određivat će ne samo odnosi u Bosni i Hercegovini, nego i šira slika evropske politike, posebno u trenucima kada se vrijednosti i smjer Evropske unije nalaze u preispitivanju.

U tome se krije objašnjenje zašto su Szijjártóove posjete tako česte i tako upadljive. One su izraz politike koja ne zavisi od protokola, nego od strateškog uvjerenja da Republika Srpska može biti stalni i pouzdani oslonac mađarskog utjecaja.