U 12.37 sati odjeknula je eksplozija koja je raznijela čitavo južno krilo hotela. Komadi čelika, betona, pješčenjaka i ljudskih tijela letjeli su zrakom i padali po okolnim ulicama. Devedeset i jedna osoba – Britanci, Arapi i Jevreji – poginula je. Eksplozija je šokirala svijet. Britanski premijer Clement Attlee u parlamentu je napad nazvao “jednim od najkukavičkijih zločina u zabilježenoj historiji”

Malo poslije podneva u ponedjeljak, 22. jula 1946. godine, dostavni kamion zaustavio se ispred sporednog ulaza hotela King David u Jerusalemu. Zgrada je tada bila sjedište britanske civilne uprave i vojnog zapovjedništva za Palestinu i Transjordaniju, ali i simbol moći i prisustva britanskog imperijalizma na Bliskom istoku.

Osam naoružanih muškaraca, prerušenih u arapske radnike, silom je upalo u servisni prostor hotela, savladavši osoblje i glavnog dostavljača, nakon čega su iz kamiona iznijeli sedam metalnih bačvi za mlijeko – unutar kojih se nalazilo 350 kilograma TNT-a i drugog eksploziva.

Bačve su postavljene u podrumskom baru La Régence, direktno ispod krila zgrade u kojem su se nalazili uredi britanske uprave. Dok su ih unosili, primijetio ih je jedan britanski oficir, koji je tom prilikom upucan i smrtno ranjen. Iako je jedna žena, tvrdeći da govori u ime Hebrejskog podzemlja, telefonom upozorila novine The Palestine Post i francuski konzulat, niko nij reagirao. Tridesetominutni fitilji već su bili zapaljeni.

U 12.37 sati odjeknula je eksplozija koja je raznijela čitavo južno krilo hotela. Komadi čelika, betona, pješčenjaka i ljudskih tijela letjeli su zrakom i padali po okolnim ulicama. Devedeset i jedna osoba – Britanci, Arapi i Jevreji – poginula je. Eksplozija je šokirala svijet. Britanski premijer Clement Attlee u parlamentu je napad nazvao “jednim od najkukavičkijih zločina u zabilježenoj historiji”. Jevrejska agencija, tada priznato predstavničko tijelo 450.000 palestinskih Jevreja, izrazila je “užas i gađenje” nad djelom koje je počinila “banda kriminalaca”.

Ta “banda” bila je Irgun Zwei Leumi, poznata kao Irgun – cionistička podzemna organizacija pod vodstvom tada 33-godišnjeg Menachema Begina. Begin, porijeklom iz Poljske, predvodio je grupu koja je teror smatrala legitimnim sredstvom borbe protiv britanske okupacije. Iako nikada nije vodio ljude u borbu direktno, bio je njihov vođa, ideolog i propagandista. U tajnim radio emisijama i na plakatima Irguna sa simbolom puške i karte Izraela, pozivao je na ustanak: “Vatrom i krvlju, Judeja je pala. Vatrom i krvlju, Judeja će ponovno ustati.”

Napad na hotel King David bio je kulminacija dugog i krvavog sukoba između različitih aktera u Palestini – britanskih kolonijalnih vlasti, arapskih nacionalista i cionističkog pokreta podijeljenog između umjerenih i ekstremističkih frakcija.

Od Balfourove deklaracije 1917. godine i njenih proturječnih obećanja Jevrejima i Arapima, napetosti u Palestini su rasle. Arapi su prvi reagovali – Arapska pobuna 1936–1939. bila je odgovor na britansku politiku i cionističku imigraciju. Britanske vlasti reagovale su represijom: kolektivne kazne, administrativni pritvori, vješanja. Prekaljeni u irskom ratu protiv Sinn Féina, britanski kolonijalni službenici prepoznali su sličnosti. “Ako Ured za kolonije ne promijeni svoju politiku, imat ćemo drugu Irsku”, zapisano je u tadašnjoj prepisci.

Arapi nisu prihvatili ideju podjele domovine. Pobuna je ugušena, ali cijena je bila visoka – više od 2000 mrtvih pobunjenika, desetine pogubljenih. Britanci su potom promijenili kurs: Bijela knjiga iz 1939. ograničila je jevrejsku imigraciju i prodaju zemlje. Cionisti su je dočekali s bijesom, ali David Ben-Gurion i Chaim Weizmann, vođe umjerenog cionizma, još su vjerovali u dogovor s Britancima, naročito uz podršku Winstona Churchilla.

No, radikalna struja, predvođena Irgunom i Lehijem (poznatim kao Stern Gang), nastavila je oružanu borbu. Za razliku od Haganine vojne discipline, Irgun i Lehi nisu prezali od atentata, pljački, bombaških napada. Već 1944. Irgun je objavio rat Britanskom mandatu. Beginovi borci udarali su na infrastrukturu, baze, čak i banke. Ubistvo lorda Moynea u Kairu 1944. od strane Lehijevih ljudi bio je prekretnica – čak i Churchill je tada zavapio za obračunom s cionističkim ekstremizmom.

Jevrejska agencija reagovala je nasiljem: u “sezoni lova” Hagana je hapsila i predavala članove Irguna i Lehija Britancima. Begin je odbio uzvratiti, strahujući od građanskog rata među Jevrejima. No, sve se promijenilo nakon rata – kada je otkriven razmjer Holokausta i kada je 250.000 preživjelih Jevreja bilo zarobljeno u logorima u Evropi, bez dozvole za ulazak u Palestinu. Britanski laburisti, iako ranije otvoreno naklonjeni cionizmu, pod vodstvom Clementa Attleeja i ministra vanjskih poslova Ernesta Bevina nastavili su politiku ograničenja.

Hagana, Irgun i Lehi formirali su zajednički Ujedinjeni jevrejski otpor. Njihove operacije od jeseni 1945. do ljeta 1946. bile su gotovo svakodnevne: napadi na željeznice, baze, policijske stanice. Britanci su ponovo reagovali represijom – Operacijom Agatha, poznatom kao ‘Crna subota’, uhapšeno je preko 2700 ljudi, zaplijenjeno ogromno oružje. Bio je to direktan povod za napad na hotel King David, u čijem su se podrumu navodno nalazili dokumenti zaplijenjeni tokom Agathe. Napad je, zapravo, bio naredba same Hagane. Begin, koji je operaciju proveo, kasnije je bio osuđen od strane Ben-Guriona – licemjerno, jer je nalog došao upravo iz struktura koje su mu bile podređene.

King David, nekad raskošni hotel kosmopolitskog Jeruzalema, već je tada bio ograđen žicom i stražarskim kulama. Ipak, Irgunovci su bez problema ušli. Izašli su teže. Napad je osramotio britanske sigurnosne službe, ali i produbio podjele unutar cionističkog pokreta. Hagana se ubrzo povukla iz Ujedinjenog otpora i fokusirala na organizaciju ilegalne imigracije.

Do kraja 1947. britanska moć bila je iscrpljena. U novembru je UN donio plan podjele Palestine. Do maja 1948, Britanci su objavili da se povlače. Dana 15. maja 1948. David Ben-Gurion proglasio je osnivanje Države Izrael.

Menachem Begin, čovjek koji je planirao najrazorniji teroristički napad u britanskoj palestinskoj eri, u godinama koje dolaze postao je ugledni parlamentarac, premijer Izraela i dobitnik Nobelove nagrade za mir.

Poput IRA-e u Irskoj ili kasnije Al-Kaide, Begin i Irgun su koristili terorizam kao sredstvo da ubrzaju političke ciljeve. Ti ciljevi su, barem djelomično, ostvareni. Cijena koju je platilo stanovništvo – britansko, jevrejsko i arapsko – bila je stravična.

A detonacija u podrumu hotela King David – svojevrsni ekvivalent 11. septembra za svoje vrijeme – ostaje simbol prijelomne tačke u borbi za Palestinu, kraja britanske imperijalne ere i početka novog, krvavog poglavlja u historiji Bliskog istoka.