Ekstremne temperature i visoka vlažnost zraka ozbiljno ugrožavaju zdravlje igrača i kvalitet same igre na predstojećem SP. Najnovija naučna analiza organizacije Climate Central pokazuje da će se čak 97 od 104 utakmice ovog turnira odigrati na temperaturama iznad kritičnih 28 stepeni, što je direktna posljedica globalnog zagrijavanja. Dok se organizatori oslanjaju na pauze za hidrataciju i rijetke klimatizirane tadione, ljekari i sami sportisti upozoravaju da igranje u uslovima ekstremne žege ne samo da usporava ritam modernog fudbala i uništava sportski spektakl, već aktere na terenu dovodi u direktnu životnu opasnost

Tokom Svjetskog prvenstva u Meksiku 1986. godine, Diego Armando Maradona oštro je negodovao zbog odluke da se utakmice igraju u terminima s najvećom insolacijom. „Ako me tjeraju da igram u podne sa suncem koje prži, imam pravo to da kažem. Niko ne plaća da bi gledao Havelangea“, poručio je tada legendarni Argentinac, aludirajući na tadašnjeg predsjednika FIFA-e, prije nego što je na kultnom stadionu Azteca usijanom od vrućine postigao „Gol stoljeća“.

Četiri decenije kasnije, pritužbe krovnoj kući svjetskog fudbala zbog nesnosnih temperatura ponovo su aktuelne, ali sa znatno većim pokrićem, jer su ekstremne temperature u međuvremenu postale globalna konstanta.

Aktuelno Svjetsko prvenstvo, koje se pored Meksika održava u Sjedinjenim Američkim Državama i Kanadi, suočava se s identičnim klimatskim izazovima. Sparina koja je obilježila Mexico City ‘86. sada prijeti da postane odlučujući faktor u većini od 16 gradova domaćina, što direktno utiče na fizičke performanse igrača, a samim tim i na cjelokupan doživljaj navijača.

Prema analizi koju je objavila nezavisna neprofitna organizacija Climate Central, čak 97 od 104 planirane utakmice na ovom turniru biće odigrano u uslovima visoke toplote koja dokazano narušava sportske performanse, a primarni uzrok ove pojave su klimatske promjene. Gotovo polovina mečeva ima najmanje 50% šanse da se odigra pod ekstremnim temperaturnim opterećenjem. U takvim okolnostima, reprezentacije su prisiljene drastično mijenjati taktičke strategije jer igranje na žegi fundamentalno mijenja dinamiku fudbala.

Naučnici su analizirali rastući trend temperatura koje prelaze granicu od 28 stepeni Celzijusa, što je prag naučno povezan s padom efikasnosti fudbalera. Podaci pokazuju da gotovo svi stadioni domaćini danas bilježe znatno veći broj dana s ekstremnim vrućinama u poređenju sa sedamdesetim godinama prošlog vijeka. Istovremeno, projekcije pokazuju da će vlažnost zraka u kombinaciji s toplotom tokom više mečeva premašiti bezbjedne granice kako za igrače na terenu, tako i za publiku na tribinama.

Jedan od najočitijih primjera je visokorizični meč između Španije i Urugvaja, zakazan za 26. juni u Guadalajari. Stručnjaci iz Climate Central ističu da pod trenutnim vremenskim uslovima postoji čak 70% šanse da intenzitet toplote ozbiljno ugrozi igru. Bez uticaja antropogenih klimatskih promjena, ta vjerovatnoća iznosila bi tek 33%. Dakle, globalno zagrijavanje je više nego udvostručilo rizik od nepovoljnih atmosferskih prilika u tom specifičnom terminu.

Da bi došli do ovih zaključaka, istraživači su koristili metodu Climate Shift Index, koja kombinira 22 klimatska modela poredeći stvarni scenario sa hipotetičkim svijetom bez stakleničkih gasova, uz analizu istorijskih podataka iz posljednje tri decenije. Satnica odigravanja mečeva igra ključnu ulogu: čak 23 utakmice zakazane su u podne po lokalnom vremenu kako bi se televizijski prenosi uskladili s evropskim vremenskim zonama. Ova praksa stvara neravnopravne uslove na turniru. Timovi koji budu imali sreću da igraju u svježijim regijama i večernjim terminima trošiće znatno manje energije, što znači da će u završnicu prvenstva ući svježiji od konkurenata.

Situaciju dodatno usložnjava visoka vlažnost zraka. Studija međunarodne grupe naučnika World Weather Attribution (WWA) potvrđuje da su akteri danas izloženi daleko opasnijim uslovima nego tokom Svjetskog prvenstva u SAD-u 1994. godine. Julien Périard, zamjenik direktora Instituta za sportska istraživanja na Univerzitetu u Canberri, upozorava da u gradovima poput Miamija vlažnost drastično podiže subjektivni osjećaj toplote, pretvarajući mečeve u zonu otežanog disanja.

Profesionalni sportisti već duže vrijeme upozoravaju da bi ignoriranje ovog problema moglo dovesti do tragedije. Na US Openu 2023. godine, pri temperaturi od 34 stepena Celzijusa, ruski teniser Daniil Medvedev je pred kamerama ogorčeno poručio: „Jednog dana će teniser umrijeti na terenu, pa ćete vidjeti.“ Slične pritužbe stizale su sa svih strana, Lionel Messi je tokom Copa Américe 2024. naglasio da je nemoguće igrati u takvim uslovima, dok je Argentinac Enzo Fernández na klupskom prvenstvu svijeta 2025. priznao da je osjetio snažnu vrtoglavicu. Trend se nastavio i 2026. godine, s učestalim slučajevima kolabiranja i nesvjestica tenisera na Roland Garrosu.

Zbog toga je grupa sadašnjih i bivših profesionalnih fudbalera i fudbalerki uputila otvoreno pismo FIFA-i, zahtijevajući hitno ažuriranje protokola o toplotnom stresu. Potpisnici pisma pozivaju krovnu organizaciju da raskine ugovore sa sponzorima iz industrije fosilnih goriva i usvoji regionalno optimizovan kalendar takmičenja kako bi se smanjio karbonski otisak, jer je fudbal postao direktna žrtva klimatske krize.

U medicinskom smislu, visoke temperature izazivaju vrtoglavicu, hronični umor i grčeve. Juanjo López, sportski traumatolog, objašnjava da organizam, u pokušaju da eliminira višak toplote, preusmjerava krvotok prema koži radi poticanja znojenja. Time se smanjuje dotok hranjivih materija u mišiće, što usporava oporavak, dok dehidracija drastično povećava rizik od povreda. Osim fizičkih, toplota narušava i kognitivne funkcije, usporavajući donošenje odluka koje se u vrhunskom sportu mjere u milisekundama.

Meteorolog Shel Winkley napominje da će, ukoliko se ne smanji sagorijevanje fosilnih goriva, budućnost sportskih takmičenja zavisiti od toga ko bolje podnosi ekstremne temperature, a ne ko igra bolji fudbal. Vrućine iznad 28 stepeni Celzijusa dokazano smanjuju broj sprintova, skraćuju ukupnu distancu koju igrač može pretrčati i produžavaju vrijeme potrebno za osvajanje lopte. Ishod je sporiji, manje dinamičan i za publiku neatraktivan fudbal, bez taktičkih rizika koji igru čine uzbudljivom. To potvrđuje i norveški reprezentativac Morten Thorsby, ističući da ekstremni uslovi nepovratno degradiraju kvalitet igre. Čak i na finalnom meču u New Yorku, šansa za toplotni udar koji utiče na performans iznosi visokih 47%.

Organizatori turnira pokušavaju ublažiti rizike uvođenjem obaveznih pauza za hidrataciju i pomjeranjem satnica u kasne večernje termine u najtoplijim gradovima. Propisano je i potencijalno odgađanje utakmica ukoliko indeks temperature vlažnog termometra dostigne kritična 32 stepena Celzijusa. Ipak, ključni problem leži u infrastrukturi: velika većina stadiona je otvorenog tipa, a samo tri od ukupno 16 objekata (u Atlanti, Dallasu i Houstonu) posjeduju potpunu klimatizaciju zatvorenog sistema.

Specijalisti sportske medicine, poput Daniela Brotonsa, naglašavaju da bez adekvatnog hlađenja organizma i stroge kontrole hidracije fudbaleri rizikuju patologije opasne po život, uključujući toplotni udar. Traumatolog Roberto Seijas podsjeća da indeks vlažnosti može učiniti da stvarni osjećaj na temperaturi od 25 stepeni odgovara tropskih 32 stepena Celzijusa, što ubrzava rad srca i dovodi do prerane iscrpljenosti. Gubitak težine od samo 2% do 3% tokom meča jasan je indikator opasne dehidracije, koja, ako se akumulira kroz nekoliko dana, direktno odlučuje o sudbini takmičara u ključnim momentima turnira.