Na Filološkom fakultetu Univerziteta u Istanbulu počela je s radom Katedra za bosanski jezik i književnost, čime je dugogodišnja obrazovna i kulturna saradnja Bosne i Hercegovine i Turske dobila novu dimenziju. Projekat je realiziran uz podršku Federalnog ministarstva obrazovanja i nauke, Univerziteta u Sarajevu i niza turskih akademskih institucija. Prva generacija studenata već je započela studij, a uz nastavu predstavljen je i prvi udžbenik bosanskog jezika namijenjen govornicima turskog
U akademskoj 2025/2026. godini na Univerzitet u Istanbulu načinjen je značajan korak u razvoju kulturne i obrazovne saradnje između Bosne i Hercegovine i Republike Turske. Na Filološkom fakultetu ove ugledne institucije počela je s radom Katedra za bosanski jezik i književnost, čime je bosanski jezik dobio novo mjesto u međunarodnom univerzitetskom prostoru. Otvaranje katedre predstavlja rezultat višegodišnjih akademskih inicijativa, diplomatskih napora i saradnje između univerziteta, ministarstava i stručnih institucija dviju zemalja.
Početak rada katedre obilježen je svečanim sastankom održanim u Istanbulu, kojem su prisustvovali predstavnici obrazovnih institucija iz Bosne i Hercegovine i Turske. Među učesnicima su bili ministrica Federalnog ministarstva obrazovanja i nauke prof. dr. Jasna Duraković sa saradnikom prof. Benjaminom Hedžićem, dekanesa Filološkog fakulteta Univerziteta u Istanbulu prof. dr. Sevtap Kadıoğlu, prodekanesa za nastavu van. prof. dr. Aliye Erol, voditeljica Odsjeka za slavenske jezike i književnosti prof. dr. Hacer Topaktaş Üstüner, v. d. voditeljica Katedre za bosanski jezik i književnost dr. Nurbanu Duran, kao i niz profesora i saradnika uključenih u realizaciju ovog projekta.
Učesnici su tokom susreta naglasili kako je otvaranje katedre rezultat dugotrajnog institucionalnog rada i saradnje između akademskih zajednica dvije zemlje. Ministrica Duraković tom prilikom izrazila je zahvalnost svima koji su podržali osnivanje studija bosanskog jezika u Istanbulu, ističući da su važnu ulogu u tom procesu imali rektor Univerziteta u Istanbulu prof. dr. Osman Bülent Zülfikar i ambasadorica Bosne i Hercegovine u Republici Turskoj, Mirsada Čolaković.
Ministrica je podsjetila da je Federalno ministarstvo obrazovanja i nauke pružilo konkretnu podršku ovom projektu, uključujući donaciju knjiga za biblioteku novoosnovane katedre. Posebnu zahvalnost uputila je i Institutu za jezik Univerziteta u Sarajevu, čija je saradnica mr. Aida Kršo angažovana kao lektorica na studiju bosanskog jezika u Istanbulu. Time je uspostavljena i direktna akademska veza između dvije institucije, koja će se u narednim godinama dodatno razvijati kroz zajedničke projekte, razmjenu kadrova i studentsku mobilnost.
Dekanesa Filološkog fakulteta prof. dr. Sevtap Kadıoğlu istakla je da osnivanje katedre predstavlja važan korak u širenju studija slavenskih jezika na univerzitetu. Prema njenim riječima, bosanski jezik prirodno se uklapa u akademski okvir odsjeka koji već proučava jezike jugoistočne Evrope. Otvaranje studija istovremeno znači i jačanje naučnih veza između Univerzitet u Istanbulu i Univerzitet u Sarajevu, što će doprinijeti razvoju zajedničkih istraživanja, konferencija i publikacija.
O važnosti ove saradnje govorio je i historičar prof. dr. Metin Ünver, koji je podsjetio na nedavno održanu naučnu konferenciju posvećenu Mehmedu Spahi. Na tom skupu učestvovali su i profesori iz Sarajeva, što je pokazalo da akademske veze između dvije zemlje već imaju čvrste temelje. Upravo takvi projekti, naglašeno je tokom sastanka, predstavljaju okvir u kojem će nova katedra razvijati svoj rad.
Nova katedra administrativno djeluje u okviru Odsjeka za slavenske jezike i književnosti Filološkog fakulteta, a njen nastavni program koncipiran je kao četverogodišnji dodiplomski studij. Prva generacija studenata upisana je u septembru 2025. godine, čime je bosanski jezik po prvi put postao dio redovne nastave na ovoj prestižnoj instituciji. Studij započinje pripremnom godinom tokom koje studenti intenzivno uče osnove jezika. Nakon toga slijede predmeti iz lingvistike, historije književnosti, kulture i prevođenja.
Pokretanje studija bosanskog jezika u Istanbulu pratili su i novi obrazovni resursi. Početkom 2026. godine predstavljen je udžbenik „Boşnakça Öğreniyorum 1“ – „Učim bosanski 1“. Riječ je o prvom sistematski koncipiranom udžbeniku bosanskog jezika namijenjenom govornicima turskog jezika, izrađenom prema savremenim evropskim standardima u nastavi stranih jezika. Autorski tim okuplja stručnjake iz Bosne i Hercegovine i Turske, među kojima su Azra Hodžić-Kadić i Lejla Oener. Ovaj priručnik predstavlja važan didaktički alat koji studentima omogućava sistematsko savladavanje jezika od osnovnog do naprednog nivoa.
Saradnja između obrazovnih institucija dviju zemalja ne završava se samo na pokretanju studija. Planirana je razmjena profesora i gostujuća predavanja stručnjaka iz Sarajeva i Tuzle, kao i uključivanje studenata u međunarodne programe mobilnosti poput Erasmus+ i Mevlana. Takvi programi omogućavaju studentima iz Turske da borave u Bosni i Hercegovini, usavršavaju jezik i upoznaju kulturni i historijski kontekst u kojem je on nastao.
Zanimljiv je i podatak da bosanski jezik više nije ograničen samo na studente slavistike. Kao izborni predmet postao je dostupan široj studentskoj populaciji Univerziteta u Istanbulu, koji broji više od stotinu hiljada studenata. Time se otvara mogućnost da se bosanski jezik i književnost predstave znatno većem broju mladih ljudi nego što je to do sada bio slučaj.
Otvaranje katedre ima i širi društveni značaj. U Turskoj živi veliki broj potomaka iseljenika iz Bosne i Hercegovine, čije su porodične veze s domovinom i dalje snažne. Akademsko izučavanje bosanskog jezika u Istanbulu omogućava novim generacijama da sistematski upoznaju jezik svojih predaka, ali i da se profesionalno usmjere prema oblastima poput diplomatije, turizma, prevođenja i kulturne saradnje.
Ministrica Duraković je tokom sastanka naglasila da je riječ o važnom koraku u afirmaciji bosanskog jezika na međunarodnom akademskom planu. Prema njenim riječima, katedra predstavlja most između univerziteta, ali i između dvije države koje povezuje višestoljetna kulturna i historijska povezanost. Nakon zvaničnog dijela programa ministrica je održala predavanje studentima pod naslovom „Jezik i identitet“, govoreći o ulozi jezika u oblikovanju kulturnog i društvenog prostora.
Na kraju susreta Federalno ministarstvo obrazovanja i nauke doniralo je veći broj knjiga biblioteci nove katedre. Time je simbolično označen početak rada akademskog programa koji bi u narednim godinama mogao postati jedno od važnih mjesta proučavanja bosanskog jezika izvan Bosne i Hercegovine.
Otvaranjem Katedre za bosanski jezik i književnost u Istanbulu bosanski jezik dobio je još jedan međunarodni akademski centar. Taj događaj potvrđuje da je riječ o jeziku čije proučavanje prevazilazi nacionalne granice i postaje dio šire evropske i svjetske slavističke scene
FOTOGRAFIJE: Institut za jezik Univerziteta u Sarajevu
