“Donor 7069” ili “Kjeld” je student koji je počeo donirati spermu 2005. godine u sjedištu Evropske banke sperme (ESB) u Kopenhagenu, nakon što je prošao sve tadašnje medicinske testove.
Banka sperme u Danskoj prodala je spermu od jednog donora, koja nosi potencijalno smrtonosni gen za rak, i s kojom je začeto najmanje 197 beba u 14 evropskih zemalja, prema istrazi Mreže istraživačkog novinarstva Evropske radiodifuzne unije (EBU) objavljenoj u srijedu.
“Donor 7069” ili “Kjeld” je student koji je počeo donirati spermu 2005. godine u sjedištu Evropske banke sperme (ESB) u Kopenhagenu, nakon što je prošao sve tadašnje medicinske testove.
Kjeldova sperma prodata je između 2006. i 2023. godine u 67 klinika za plodnost širom Evrope, uprkos ograničenjima u nekim zemljama u pogledu broja porođaja po donoru jer ne postoji međunarodna regulativa koja to ograničava, prema ovoj istrazi objavljenoj u nekoliko evropskih medija, uključujući španski javni emiter RTVE.
Godine 2023. njegova upotreba je blokirana nakon što je u uzorku otkrivena “nova i potencijalno smrtonosna genetska promjena”, patologija izvedena iz mutacije TP53, odnosno Li Fraumenijev sindrom, bolest koja predisponira nosioca da “razvije različite vrste raka tokom cijelog života”, kako je objasnila Ann-Kathrin Klym, šefica laboratorije banke sperme Berliner Samenbank, a citirala RTVE.
Ovu genetsku promjenu bilo je nemoguće otkriti 2005. godine, jer je bila prisutna u vrlo niskom procentu spermatozoida, ali do novembra 2023. godine već je implantirana u desetine žena širom Evrope i već postoje djeca oboljela od raka, a čak, prema riječima doktora kojeg je citiralo istraživanje, neka su “već umrla”.
„Imamo djecu koja su već razvila dvije vrste raka, a neka od njih su već umrla u vrlo ranoj dobi“, rekla je Edwige Kasper, istraživačica na Univerzitetu u Rouenu u intervjuu za dansku javnu televiziju DR, gdje je pozvala da se pronađu svi potomci ovog donora kako bi im se pružilo medicinsko praćenje, iako ukupan broj još nije poznat.
U Španiji je sperma “donora 7069” prodata četiri klinike, a vlasti su potvrdile da je korištena za začeće 35 djece – deset iz španskih porodica i 25 od žena koje su doputovale iz inostranstva na liječenje – iako špansko zakonodavstvo ograničava na šest porodica po donoru.
Troje od ove djece začete u Španiji pozitivno je testirano na mutaciju, a jedno od njih je već bolesno, prema istraživanju.
Zemlja u kojoj je sperma ‘donora 7069’ rezultirala najvećim brojem djece je Holandija, gdje je do 2013. godine začeto 49 beba, kada je izdata preporuka da se broj žena koje bi trebale biti oplođene istom spermom ograniči na 25. Također je otkriveno da je korištena za začeće 50 djece kod žena koje nisu stanovnice zemlje.
U Belgiji, gdje su se već prije nekoliko mjeseci dizale uzbune, ukupno je 53 bebe začeto ovom spermom, što prelazi ograničenje od šest porodica po donoru koje je nametnuto belgijskim zakonodavstvom.
Belgijsko javno tužilaštvo je u septembru objavilo da će pokrenuti istragu o klinici za plodnost u Univerzitetskoj bolnici u Briselu (UZ Brussel) nakon što je skandal izbio.
Sedam klinika u Grčkoj primilo je spermu, iako grčke vlasti nisu dostavile Mreži istraživačkih novinara EBU podatke o tome koliko je djece možda rođeno. Grčki doktor je rekao medijima da troje djece iz iste porodice, začete putem vantjelesne oplodnje, imaju mutaciju TP53, a jedno od njih već ima rak.
Sperma je također stigla u tri klinike u Njemačkoj, gdje je rođeno dvoje djece, od kojih je jedno bolesno, kao i u centre u Irskoj, Poljskoj, Albaniji i na Kosovu, gdje nije rođeno nijedno dijete. Postoje i izvještaji da je prodavana na Kipru, u Gruziji, Mađarskoj i Sjevernoj Makedoniji.
Evropska banka sperme je u saopštenju priznala da su ograničenja prekoračena u nekim zemljama, iako to pripisuje “neadekvatnim informacijama iz klinika, nepouzdanim sistemima i turizmu plodnosti”.
