Frank-Walter Steinmeier u gradu koji je postao simbol ratnog barbarstva
Njemačka želi zaliječiti ranu za koju smatra da još nije potpuno zacijelila. Predsjednik Savezne Republike Njemačke, Frank-Walter Steinmeier, 28. novembra posjetit će baskijski grad Gerniku, razorenu 1937. godine u brutalnom bombardovanju koje je izvela nacistička avijacija u službi Franca tokom Španskog građanskog rata. Bit će to prvi put da jedan njemački šef države dođe u Gerniku. Istina, 1997. godine tadašnji predsjednik Roman Herzog uputio je pismo izvinjenja, koje je pročitao ambasador na obilježavanju 60. godišnjice napada.
Bombardovanje Gernike smatra se jednim od prvih neselektivnih zračnih napada na civile u modernoj historiji. Predstavlja prelaz prema konceptu „totalnog rata“ i izazvalo je šok širom svijeta. U napadu je učestvovala i fašistička italijanska avijacija. Slika „Guernica“ Pabla Picassa, naslikana za španski paviljon na pariškoj izložbi te iste godine, postala je univerzalni simbol ratnog užasa.
Steinmeierovo odavanje počasti žrtvama i čin istorijskog pomirenja dio je njegove državne posjete Španiji, koja će trajati od 26. do 28. novembra i uključivati događaje u Madridu i Bilbau. Iz Ureda predsjednika saopšteno je da će u Gerniki predsjednik „obilježiti zajedničku historiju i ulogu Njemačke u Španskom građanskom ratu“, naglašavajući da posjeta, na poziv kralja Felipea VI, ima za cilj „jačanje bliskih bilateralnih odnosa i partnerske saradnje unutar EU“.
Dana 26. aprila 1937. njemačka Legija Kondor i Legionarska avijacija Italije, jedinice koje su Hitler i Mussolini stavili na raspolaganje pobunjenim frankističkim snagama, izbacile su između 31 i 41 tonu eksploziva na Gerniku. U tom baskijskom gradu, koji je tada imao oko 7.000 stanovnika, bilo je mnogo više ljudi jer je bio ponedjeljak, pijačni dan.
Bombardovanje je trajalo više od tri sata, u uzastopnim talasima. Lovci su iznad grada mitraljirali civile koji su pokušavali pobjeći, dok su se drugi sklanjali u skloništa nakon sirena. Zapaljive bombe izazvale su požar koji je sravnio središte grada i danima tinjao. Procjenjuje se da je 1.654 ljudi poginulo, a 85% zgrada uništeno. Tri dana kasnije pobunjeničke trupe zauzele su grad, nakon čega je započela frankistička kampanja dezinformacija, pokušavajući pripisati masakr republikancima.
„Decenijama mi historičari, ne samo španski nego i strani, raskrinkavamo frankističke laži o Gerniki; bombardovanje se već odavno nalazi u školskim udžbenicima“, rekao je historičar Julián Casanova, autor biografije o Francu, tokom nedavnog predavanja u Institutu Cervantes u Berlinu zajedno s njemačkim historičarem Wolfgangom Benzom, stručnjakom za nacizam. „U simboličkom smislu, smatram da je gest predsjednika Njemačke veoma važan“, dodao je.
Prošlog petka, 21. novembra, baskijski premijer Imanol Pradales rekao je u regionalnom parlamentu da, iako „sadašnja španska država nema veze s frankizmom“, trebala bi takođe pokazati gest prema Gerniki. „Ne tražimo od Španije ni više ni manje nego ono što će učiniti predsjednik Njemačke“, istakao je.
Kada je 1997. godine predsjednik Herzog uputio pismo izvinjenja, to je uslijedilo nakon što je Njemačka shvatila da finansijska donacija iz 1996. za izgradnju sportskog centra u Gerniki nije dovoljna kao historijska reparacija. „Želim se suočiti s prošlošću i izričito priznati krivicu njemačkih pilota“, napisao je Herzog. „Duboko žalim zbog poginulih i ranjenih. Vama, koji još nosite rane prošlosti, pružam ruku s molbom za pomirenje.“
IZVOR: La Vanguardia
