Projekat, koji vodi madridski inovator Pelayo, jednostavan je u zamisli, ali revolucionaran u učinku: zaštitna traka izrađena je od termoplastike, dovoljno tvrda da apsorbuje udarce, ali mekša od ljudske lobanje. Ona ne samo da smanjuje rizik od povreda glave i neuroloških bolesti, nego u najnaprednijoj verziji registruje jačinu udarca i trenutan nivo oštećenja mozga. „Novi model izlazi sljedeće godine. To će biti kao mapa vašeg mozga, znaćemo odmah da li igrač može nastaviti igru ili ne“, objašnjava Pelayo

Smrt Raúla Ramíreza, golmana španskog CD Colindresa, koji je u septembru preminuo nakon udarca u glavu tokom utakmice, samo je jedan u nizu tragičnih slučajeva koji su uzdrmali svijet fudbala. Iste sedmice život je izgubio i bivši igrač Arsenala, Billy Vigar, nakon sudara s reklamnim panoom pored terena, dok je ranije ove godine kineski fudbaler Guo Jiaxuan umro od slučajnog udarca koljenom u sljepoočnicu. Svaki od tih slučajeva podsjetnik je na krhkost fudbalske sigurnosti ali i na nove pokušaje da se ona unaprijedi.

Jedan od njih dolazi iz Španije. Fudbaler Seville, Nemanja Gudelj, nedavno je skrenuo pažnju javnosti pojavivši se na terenu s neobičnim dodatkom: specijalnom trakom na glavi koja nije od pamuka, već od naprednog termoplastičnog materijala. Nazvana Proteckthor B1, traka može apsorbirati do 93 posto udarca i, prema riječima jednog od njenih tvoraca, Carlosa Pelaya, „predstavlja motociklističku kacigu za fudbalere“.

Projekat, koji vodi madridski inovator Pelayo, jednostavan je u zamisli, ali revolucionaran u učinku: zaštitna traka izrađena je od termoplastike, dovoljno tvrda da apsorbuje udarce, ali mekša od ljudske lobanje. Ona ne samo da smanjuje rizik od povreda glave i neuroloških bolesti, nego u najnaprednijoj verziji registruje jačinu udarca i trenutan nivo oštećenja mozga. „Novi model izlazi sljedeće godine. To će biti kao mapa vašeg mozga, znaćemo odmah da li igrač može nastaviti igru ili ne“, objašnjava Pelayo.

Studija Univerziteta u Glasgowu, urađena u saradnji s FIFA-om, pokazala je da su profesionalni fudbaleri pet puta skloniji Alzheimerovoj bolesti i dvostruko više Parkinsonovoj u odnosu na opću populaciju. „Fudbaleri imaju znatno veće stope demencije“, upozorava dr. Willie Stewart, autor istraživanja.

„Profesionalni fudbaler tokom godine loptu glavom udari između 1.000 i 3.000 puta“, navodi Pelayo. „Mozak ne zaboravlja, on akumulira.“ Tri manja udarca mogu, kumulativno, izazvati srednji potres mozga. Još je opasnije kada dođe do sudara glavama: oporavak može trajati mjesecima, ali većina igrača se vraća na teren mnogo ranije.

Tragičan primjer opasnosti od ponavljanih udaraca je Jeff Astle, bivši napadač West Bromwich Albiona, koji je preminuo 2002. godine. Njegova porodica svjedočila je o potpunom gubitku pamćenja i dezorijentaciji, a obdukcija je otkrila hroničnu traumatsku encefalopatiju, istu bolest koja pogađa mnoge bivše boksera i američke fudbalere.

Pelayo naglašava da moderni fudbal nosi veće rizike nego raniji: „Mikasa lopta iz 1990-ih bila je teža, ali sporija. Danas lopte putuju brže, i ta brzina je pogubnija od same snage.“ Njegov tim analizira krv igrača kako bi otkrio proteine koji se oslobađaju pri oštećenju neurona. Testovi refleksa pokazali su da mnogi fudbaleri imaju slabiji odziv i duže vrijeme reakcije od prosječnih ljudi.

Borba, kaže Pelayo, nije samo tehnološka, nego i kulturna. „Za klubove je fudbaler proizvod koji traje tri ili četiri godine. Šta će biti s njim kada navrši četrdesetu to ih ne zanima.“ Podsjeća i na slučaj mladog Španca Gavija koji je nakon udarca glavom „potpuno izgubio orijentaciju“.

No, Proteckthor B1 donosi i poslovnu dimenziju. „Ne postoji veći oglasni prostor od glave fudbalera – vrijedi osam puta više nego dres“, kaže Pelayo, ne bez ironije. „U budućnosti bi traka mogla nositi reklame. Ali nije tehnološki doping.“ Projekat je ušao u završnicu Global eAwards natjecanja fondacije NTT Data i prikupio gotovo dva miliona eura kroz investicije i javna sredstva. Traku već testiraju igrači poput Álvara Morate i nekoliko španskih klubova nižih liga. „Saradnju počinjemo i s omladinskim pogonima, da mjerimo udarce kod tinejdžera, sa i bez trake“, zaključuje Pelayo.

IZVOR: El Mundo