Vučić, Cvijanović i Dodik poslali jasnu poruku: oni ne pripadaju demokratskom svijetu, nego autoritarnim režimima koji gaze međunarodno pravo i ljudska prava
Na Crvenom je trgu u Moskvi održana vojna parada povodom 80. godišnjice pobjede nad fašizmom. U pozadini ceremonije, u svakom smkislu, bili su i neki političari sa Balkana. U gostima kod Vladimira Putina, osobe koja je pokrenula brutalnu agresiju na Ukrajinu, bili su srbijanski predsjednik Aleksandar Vučić, predsjedavajuća Predsjedništva Bosne i Hercegovine Željka Cvijanović, predsjednik entiteta Republika Srpska Milorad Dodik i predsjednik Narodne skupštine RS-a Nenad Stevandić.
Dok je Vladimir Putin s govornice ispred Lenjinovog mauzoleja ponavljao narative o „borbi protiv nacizma, antisemitizma i rusofobije“, istovremeno je u Ukrajini nastavljao krvavu agresiju koja je odnijela desetke hiljada života. Parada kojom se veliča „veličanstvena prošlost“ Crvene armije pretvorila se u jeftinu propagandnu predstavu čiji je stvarni cilj opravdanje imperijalističkih ciljeva savremene Rusije.
Učešće gostiju iz Bosne i Hercegovine i Srbije svjesno je prihvatanje Putinove revizionističke politike, u trenutku kada gotovo cijeli svijet osuđuje rusku invaziju. Time su Vučić, Cvijanović i Dodik poslali jasnu poruku: oni ne pripadaju demokratskom svijetu, nego autoritarnim režimima koji gaze međunarodno pravo i ljudska prava.
Aleksandar Vučić nije propustio priliku da na društvenim mrežama podijeli fotografije sa slovačkim premijerom Robertom Ficom, uz poruke o „bratstvu između Srba i Slovaka“. U tom simboličnom gestu prepoznajemo Vučićevu upornu težnju ka redefiniranju vanjskopolitičkog kursa Srbije, koji sve manje koketira s EU, a sve više gravitira prema Moskvi i Pekingu.
U tom kontekstu, Vučićevo prisustvo paradi u Moskvi ima višestruku poruku. Prva je unutarnjopolitička – predstavljanje sebe kao vođe „suverene“ Srbije, koja ne kleči pred Zapadom. Druga je međunarodna – otvoreni signal Kremlju da Beograd ostaje vjeran saveznik, čak i kada to znači suprotstavljanje većinskoj volji Evropske unije, čijem članstvu Srbija navodno stremi.
No, najopasnija je treća dimenzija: podrška Putinovoj agresiji se na taj način normalizira i promovira kao legitimna opcija, što je izuzetno opasno za srbijanski komšiluk.
Posebnu težinu ima prisustvo Željke Cvijanović, kao predsjedavajuće Predsjedništva Bosne i Hercegovine, jer ona formalno predstavlja cijelu državu, a ne samo jedan njen entitet. Time je Bosna i Hercegovina, ne de facto nego simbolički, ipak predstavljena u društvu autoritarnih režima, ratnih huškača i lidera koji promoviraju militarizam i revizionizam.
Zajedno s njom u Moskvi su boravili Milorad Dodik i Nenad Stevandić, političari koji već godinama otvoreno negiraju državne institucije BiH, potkopavaju Daytonski mirovni sporazum i glorificiraju ratne zločince. Njihovo pojavljivanje na paradi pored Putina nema nikakve veze sa antifašističkim vrijednostima. Njihovo prisustvo na događaju čiji je narativ potpuno suprotan vrijednostima euroatlantskih integracija, jasno ukazuje na njihove stvarne političke afinitete.
Na Crvenom trgu defilirali su tenkovi, balističke rakete, uključujući Iskander projektile koji su korišteni protiv civilnih ciljeva u Ukrajini. Dronovi su prikazani kao simbol „moderne ruske vojne snage“, a posebno je istaknuta uloga veterana rata u Ukrajini. U tom kontekstu, čini se da je cjelokupna proslava 80. godišnjice pobjede nad fašizmom poslužila kao kulisa za opravdanje današnje agresije i diktature.
Putinova poruka da je Rusija “neprobojni zid protiv nacizma, antisemitizma i rusofobije” groteskno zvuči u svjetlu činjenica o masovnim zločinima koje ruske snage čine u Ukrajini. U tom teatru apsurda, balkanski lideri su igrali uloge korisnih idiota, pridonoseći legitimizaciji Kremljove agresivne politike.
U isto vrijeme, građani Rusije sve više pokazuju da su umorni od rata. Prema anketi nezavisnog Levada Centra, 61% Rusa podržava hitno otvaranje pregovora s Ukrajinom. To ne sprječava režim da nastavi s propagandom, kažnjava građane koji relativiziraju Drugi svjetski rat i koristi vojnu paradu kao oruđe za unutarnju mobilizaciju.
Prisustvo srbijanskih i entitetskih zvaničnika na vojnoj paradi u Moskvi predstavlja duboko moralno, političko i civilizacijsko posrnuće. Oni su odlučili stajati uz agresora, zloupotrijebili su simboliku antifašističke borbe kako bi podržali onoga koji danas krši sve principe međunarodnog prava.
Antifašizam je vrijednost koja zahtijeva dosljednost, moralnu hrabrost i jasnu osudu svakog oblika agresije. Oni koji su danas stajali uz Putina, istodobno su pljunuli na žrtve fašizma, ali i na one koji danas umiru zbog ruskih bombi. Za takvu politiku ne postoji opravdanje – ona je samo i jedino sramota.
