“Gerbera” je svojevrsni mlađi brat poznatog iranskog drona Shahed-136 (koji Rusi označavaju kao Geranij-2). Radi se o višefunkcionalnom bespilotnom sredstvu koje može poslužiti kao kamikaza protiv ciljeva na zemlji, kao izviđačka letjelica ili pak kao mamac, kada leti bez eksploziva
Za razliku od sofisticiranih letjelica, “Gerbera” je proizvedena od šperploče i polistirenske pjene, što značajno smanjuje troškove i olakšava masovnu proizvodnju. Upravo zbog te jednostavne konstrukcije, Rusija može dnevno proizvesti stotine ovih dronova, što im daje prednost u ratovima iscrpljivanja.
Incident s bespilotnim letjelicama koje su ovih dana ušle u poljski zračni prostor ponovo je otvorio pitanje sigurnosti granica NATO-a i spremnosti Saveza da odgovori na nove oblike prijetnji. Prema dostupnim informacijama, riječ je o ruskim dronovima tipa “Gerbera”, letjelicama koje se od prošlog ljeta masovno koriste u ratu protiv Ukrajine.
Iako rusko Ministarstvo odbrane još uvijek nije službeno potvrdilo da je riječ o njihovom oružju, vojni analitičari naglašavaju da je konstrukcija i način upotrebe jasno pokazao da se radi upravo o ovom modelu.
“Gerbera” je svojevrsni mlađi brat poznatog iranskog drona Shahed-136 (koji Rusi označavaju kao Geranij-2). Radi se o višefunkcionalnom bespilotnom sredstvu koje može poslužiti kao kamikaza protiv ciljeva na zemlji, kao izviđačka letjelica ili pak kao mamac, kada leti bez eksploziva.
Prvi put su ovi dronovi zabilježeni na ukrajinskom ratištu u julu 2024. godine, kada su korišteni da zbune ukrajinsku PVO i natjeraju je da potroši skupe rakete na relativno jeftine ciljeve. Njihova uloga u takvim scenarijima je jednostavna: zasititi nebo, natjerati protivnika na uzbunu i iscrpiti njegove resurse.
Za razliku od sofisticiranih letjelica, “Gerbera” je proizvedena od šperploče i polistirenske pjene, što značajno smanjuje troškove i olakšava masovnu proizvodnju. Upravo zbog te jednostavne konstrukcije, Rusija može dnevno proizvesti stotine ovih dronova, što im daje prednost u ratovima iscrpljivanja.
Dimenzije su skromne: oko dva metra dužine, raspon krila 2,5 metra i masa od 10 kilograma bez eksploziva. U toj laganoj konfiguraciji može preletjeti stotine kilometara – dovoljno da pređe i do 300 kilometara u dubinu teritorije, što objašnjava kako su neki stigli do Poljske.
Iako nose relativno malu bojnu glavu od oko 40 kilograma eksploziva, njihova prijetnja leži u masovnosti i psihološkom efektu. Karakterističan metalni “urlicaj” motora čuje se kilometrima u noći, podsjećajući civile i vojnike na stalnu prijetnju iz zraka.
U vojnoj terminologiji, “Gerbera” spada u tzv. loitering municiju, jednokratno zračno oružje koje kombinira elemente drona i projektila. Nakon lansiranja može kružiti nebom čekajući cilj, a potom se obrušava i detonira.
Ključ njenog uspjeha je rojna taktika. Kada se lansira na stotine jedinica, nijedan PVO sistem ne može oboriti sve. Dok Shahedi pogađaju ciljeve, “Gerbere” služe da privuku vatru i troše resurse neprijatelja.
Problem za NATO i Ukrajinu nije samo tehničke prirode, već i ekonomske. Svaka “Gerbera” košta oko 10.000 eura, dok rakete kojima se obaraju vrijede stotine hiljada ili čak milione. Raketa sistema IRIS-T košta oko 400.000 dolara, raketa sistema NASAMS oko milion dolara a raketa sistema Patriot čak četri miliona dolara.
Upravo zato analitičari upozoravaju: ako se na obaranje drona od 10.000 eura troši projektil od milion eura, to je već pobjeda za Moskvu. Još drastičniji primjer viđen je tokom posljednjeg incidenta, kada su NATO avioni F-35 koristili rakete AIM-120 AMRAAM vrijedne više od milion eura za obaranje rojeva ruskih dronova. U dugotrajnom ratu takav model odbrane postaje neodrživ.
Kijev je, pod pritiskom realnosti, pronašao kreativnije rješenje: od oktobra 2024. ukrajinske snage koriste FPV dronove vrijedne 1.500 eura za presretanje “Gerbera”. Ova metoda pokazala se znatno efikasnijom i ekonomski održivijom. Međutim, NATO saveznici još nemaju ništa slično. Nedostatak obučenih posada i sistema za borbu protiv rojeva jeftinih dronova ostavlja Savez ranjivim pred novim modelima hibridnog ratovanja koje Rusija uvodi na evropska ratišta.
IZVOR: El Mundo
