Tog je dana Sarajevo napadnuto dva puta s ukupno 167 bombardera i pretrpjelo je najteže bombardiranje tokom Drugog svjetskog rata. Prvi napad su izvršili bombarderi USAAF-a i RAF-a, a ukupno je na Sarajevo tog dana bačeno 453 tone bombi, 46 posto ukupne tonaže koju su saveznici bacili na grad tokom Drugog svjetskog rata. USAAF je napad izvršio s 82 aviona u tri vala, meta je bila ranžirna stanica Alipašin Most. Ukupan rezultat bombardiranja je bio uspješan jer je uništena većina radionica i šest lokomotiva, a stanične instalacije teško oštećene. Kraljevsko ratno vazduhoplovstvo je napad izvršilo s 85 aviona.
Tokom Drugog svjetskog rata savezničke snage u više navrata bombardirale su Sarajevo, ostavljajući stotine ubijenih i osakaćenih građana ovoga grada. Od njihovih bombi nisu bili sigurni ni izbjeglički kampovi, bolnice… Kampanja bombardovanja posebno je bila intenzivna u jesen 1944. godine. U septembru, oktobru i novembru u više navrata su gađani ciljevi u gradu, bez obzira jesu li bili vojni ili civilni.
Kulminacija angloameričkih zračnih napada nad Sarajevom desila se 7. novembra, kada je u razornom bombardiranju grad teško stradao. Koristeći vedro vrijeme, 145 aviona tipa “Liberator”, “Welington” i “Halifax” u ravnom i kružnom letu izvršili su u nekoliko navrata udare na uže gradsko jezgro i šire područje Sarajeva.
Tog je dana Sarajevo napadnuto dva puta s ukupno 167 bombardera i pretrpjelo je najteže bombardiranje tokom Drugog svjetskog rata. Prvi napad su izvršili bombarderi USAAF-a i RAF-a, a ukupno je na Sarajevo tog dana bačeno 453 tone bombi, 46 posto ukupne tonaže koju su saveznici bacili na grad tokom Drugog svjetskog rata. USAAF je napad izvršio s 82 aviona u tri vala, meta je bila ranžirna stanica Alipašin Most. Ukupan rezultat bombardiranja je bio uspješan jer je uništena većina radionica i šest lokomotiva, a stanične instalacije teško oštećene. Kraljevsko ratno vazduhoplovstvo je napad izvršilo s 85 aviona.
Prema izvještaju Zapovjedništva zračne odbrane Sarajeva od 9. novembra 1944. godine, prvi napad izveden je pravolinijski u 12:47 sati, a drugi napad u kružnom letu u 15:22 sati, kad su avioni pojedinačno gađali ciljeve. Bombe iz drugog napada 7. novembra pale su na željezničku stanicu (u današnjoj Kolodvorskoj ulici), ulice Hakije Hadžića, Fra Jukića (današnja Danijela Ozme), Husein-kapetana, Mažuranića, Skenderije, Donjeg Soukbunara, Zagriće, Čobanije.
Razorne bombe
U popodnevnim satima je prvim naletom bio zahvaćen zapadni dio šireg gradskog područja, Kolonija Dolac, Alipašin Most, Švrakino Selo, a drugim, koji je uslijedio tri sata kasnije, bombardirana su gradska naselja Džidžikovac, Skenderija, Soukbunar, Čobanija i glavne gradske ulice (tadašnje ulice Hakije Hadžića, Ante Pavelića, današnjih naziva Valtera Perića i Maršala Tita). Ciljevi su gađani razornim bombama (100-500 kilograma) s visine 3.800-6.000 metara.
Od tristotinjak bombi koje su bačene na područje Sarajeva direktno je pogođena zgrada Bratinske blagajne, željezničke stanice na Alipašinom Mostu, srušen je most na pruzi Sarajevo – Mostar kod Alipašinog Mosta, a indirektnim pogocima su djelomično oštećene zgrade Glavne željezničke stanice, Željezničke radionice, Željezničke ložionice, Domobranske bolnice, Vojno-tehničkog zavoda, Doma ustaške mladeži…
Za razliku od dotadašnjih zračnih napada tokom kojih je stanovništvo najčešće ginulo u svojim domovima, ovaj će ostati upamćen po masovnoj pogibiji Sarajlija u skloništu zgrade Bratinske blagajne (današnja zgrada Centralne izborne komisije BiH). U direktnom pogotku bomba s usporenim padanjem probila je četiri sprata armiranobetonske zgrade te eksplodirala u njenom skloništu. Po objavljivanju sirena zračne opasnosti, u skloništu je zaštitu potražilo oko 150 muškaraca, žena, djece jer je to bilo javno skupno sklonište izgrađeno po tadašnjim propisima.
Uslijed snažne eksplozije i rušećeg građevinskog materijala, stradalo je oko 120 osoba, a svega dvadesetak njih je živo izvučeno iz ruševina. Među preživjelima bila je i beba stara tri-četiri mjeseca, koju je pronašao pripadnik Narodne zaštite Anto Arapović, a potom je predao “nepoznatoj sestri – bolničarki”. Kako se za bebu nisu interesirali njeni roditelji, pretpostavljalo se da su poginuli u istom skloništu iz kojeg je ona spašena. Vijest o spašenoj bebi koja je ostala bez roditeljskog staranja, prema pisanju Novog lista, proširila se gradom i došla je do jednog sarajevskog trgovca, koji je pokazao interes da je udomi. Stvar je postala intrigantnija jer se nije znao identitet osobe koja je sklonila bebu niti gdje se ona nalazi.
Za napade od 7. novembra navedeni su različiti brojevi poginulih i ranjenih. U izvještaju MINORS-a od 11. novembra 1944. godine dat je broj od 253 poginula, 130 ranjenih koji su tražili ljekarsku pomoć i 180 srušenih kuća. Izvještaj Kotarskog nadzorništva narodne zaštite od 13. novembra navodi 300 poginulih i 220 ranjenih. Samo u podrumu zgrade Bratinske blagajne (današnja Ulica Danijela Ozme) identificirani su ostaci 78 žrtava, ali se smatra da je nepoznat broj ljudi potpuno raznesen.
O sveukupnom broju žrtava bombardiranja Sarajeva od 7. novembra 1944. godine moguće je pisati samo u okvirnim ciframa jer je mnogo onih koji su kasnije umrli od posljedica teškog ranjavanja, a za nekima se naknadno tragalo. Prvi javno objavljeni podaci govore da je u “strogim granicama grada Sarajeva” život izgubilo 173 lica i teže ranjeno njih 30, a da je na “periferiji grada i u bližoj sarajevskoj okolici” bilo 60 poginulih i 100 ranjenih.
Među stradalnicima, ranjenim i poginulim bilo je osoba svih uzrasta, nacionalnosti, socijalnog statusa. Ispod ruševnih objekata izvlačeni su ranjeni ili poginuli pojedinci ili čak čitave porodice.
Žrtve bez pomena
Bez obzira na kritike koje su pristizale na račun djelovanja sarajevskog ogranka Narodne zaštite, njegovi pripadnici su danima nakon bombardiranja radili na otkopavanju ruševnih objekata i traganju za stradalim. Postepeno su kompletirane nesretne sudbine sarajevskih porodica koje su ispod ruševina pronalazile tijela svojih najbližih.
Prema sačuvanoj dokumentaciji Kotarskog nadzorništva Narodne zaštite u Sarajevu, od posljedica angloameričkog bombardiranja život izgubilo najmanje 626 civila, a evidentirano je ranjavanje njih 446.
Socijalističke vlasti su u tri navrata popisivale ratne žrtve u Jugoslaviji (1947, 1950, 1964) evidentirajući samo one koji su stradali na strani NOP-a, odnosno kao žrtve fašističkog terora, a takvima su smatrani i civili poginuli prilikom angloameričkog bombardiranja. U četverotomnom popisu žrtava fašističkog terora grada Sarajeva, načinjenom 1964. godine, posebno su navedeni građani Sarajeva poginuli od bombardiranja u toku NOB i popisana su svega 272 lica. Popis obuhvata žrtve njemačkog bombardiranja Sarajeva aprila 1941. i serije zračnih napada angloameričkih snaga na grad koji su uslijedili od 1943. do 1945. godine. Njegova analiza otkriva niz nelogičnosti i ozbiljno dovodi u pitanje vjerodostojnost popisa. Od nerealno malog broja popisanih žrtava bombardiranja (1941–1945) u najvećem broju slučajeva kao počinioci se spominju Nijemci (122), pa tek onda saveznici (90), ustaše, Italijani ili nepoznati počinioci. Bez obzira na njegove očigledne nelogičnosti i nedostatke, ovaj popis ratnih žrtava, u komparaciji s dostupnim nam popisima žrtava bombardiranja koje je načinilo Kotarsko nadzorništvo Narodne zaštite u Sarajevu, daje uvid u različitu starosnu, polnu i nacionalnu strukturu stradalih.
Zbog obima stradanja njegovog stanovništva i razornog uništavanja grada, 7. novembar 1944. postat će i ostati jedan od najtežih dana u ratnoj historiji Sarajeva.
