Danas, na stogodišnjicu njegovog rođenja, njegov značaj nije umanjen ni za mrvu. Najveći dio njegovog stvaralaštva, koje je uvijek bilo u samom epicentru muzičkih zemljotresa, zadržao je istu svježinu kao u trenutku nastanka
Cijela historija modernog jazza, od bebopa do kraja prošlog vijeka, može se ispričati kroz opus samo jednog čovjeka. Mnogi muzičari su izazvali ili predvodili po jednu muzičku revoluciju u određenom periodu, ali niko kao Miles Davis to nije učinio toliko puta, tako radikalno i s tako monumentalnim uticajem.
Stilovi kao što su bebop, cool jazz, hard-bop, third stream, modalni jazz, post-bop ili jazz-rock, pa sve do kasnijih fuzija s funkom, popom ili hip-hopom, jednostavno su neshvatljivi bez Davisovog nasljeđa. Danas, na stogodišnjicu njegovog rođenja, njegov značaj nije umanjen ni za mrvu. Najveći dio njegovog stvaralaštva, koje je uvijek bilo u samom epicentru muzičkih zemljotresa, zadržao je istu svježinu kao u trenutku nastanka.
Davis je rođen 26. maja 1926. godine u imućnoj afroameričkoj porodici. Uprkos lagodnom materijalnom statusu, odrastanje u East St. Louisu izložilo ga je rasističkim epizodama koje su duboko urezane u njegovu ličnost, forsirajući rasni ponos koji će kasnije prožeti dobar dio njegovog opusa. Prvu trubu dobio je sa 11 godina i muzika je momentalno postala njegov život. Sudbinski preokret dogodio se tokom gostovanja orkestra Billyja Eckstineona, kada je mladi Davis uskočio kao zamjena i dobio priliku da upozna Charlieja Parkera i Dizzyja Gillespieja. Put je bio iscrtan: Njujork i nadolazeća revolucija bebopa.
Iako su ga roditelji upisali na Juilliard, ugledni konzervatorij koji je u to vrijeme bio dostupan zanatno malom broju crnih muzičara, Davis se brzo prepustio sirovoj energiji jazz klubova. Već 1945. godine zamijenio je Gillespieja u Parkerovom kvintetu. Prolazak kroz školu bebopa bio je izuzetan proces učenja koji mu je dao krila da potraži sopstveni izraz.
Krajem četrdesetih, dok je bebop bio na vrhuncu, Davis se udružio s muzičarima poput Gila Evansa, Gerryja Mulligana i Johna Lewisa u potrazi za lirskom alternativom. Rezultat je bio kultni album Birth Of The Cool, snimljen s nonetom koji je ponudio umjereniji, sofisticiraniji pristup blizak kamernoj muzici. Iako u tom trenutku projekt nije doživio komercijalni uspjeh, godinama kasnije prepoznat je kao historijska prekretnica.
Prva polovina pedesetih bila je obilježena Davisovom teškom borbom s heroinskom zavisnošću. Nakon što se uspješno očistio, 1954. godine predvodi nekoliko ključnih snimanja koja su postavila temelje hard-bopa, sabranih na albumima Walkin’ i Bags’ Groove. Njegova definitivna afirmacija kao neprikosnovenog lidera uslijedila je nakon potpisivanja ugovora za izdavačku kuću Columbia, pod vođstvom producenta Georgea Avakiana, i formiranja prvog velikog kvinteta s Johnom Coltraneom. Albumi snimljeni za Prestige (Cookin’, Relaxin’, Workin’, Steamin’) i Columbia debi ‘Round About Midnight postali su stubovi hard-bopa.
Saradnja s Columbijom bila je presudna. Donijela mu je budžet i kreativnu slobodu za skupe i kompleksne projekte s Gilom Evansom, koji danas predstavljaju vrhunce orkestarskog jazza: Miles Ahead, Porgy and Bess i Sketches of Spain. Potonji je bio njegov prvi album koji je producirao Teo Macero, čovjek koji će mu ostati najbliži studijski saučesnik gotovo do kraja karijere.
Nekoliko mjeseci ranije, Davis je snimio album koji će postati ne samo zaštitni znak njegove karijere, već i najvažnije izdanje u historiji jazza, Kind Of Blue. Pročišćavajući muziku u potrazi za otvorenijim formama improvizacije, Davis je s ovim remek-djelom modalnog jazza povukao crtu između prošlosti i budućnosti žanra. Upravo se tu kristalisao njegov najveći dar: Miles je bio izvanredan kompozitor i trubač s jedinstvenim, prepoznatljivim tonom, ali je iznad svega bio genijalan lider i intuitivni muzički direktor. Njegov talenat za prepoznavanje i katalizaciju tuđeg potencijala bio je bez premca. Muzičari koje je okupljao, Coltrane, Sonny Rollins, Cannonball Adderley, Bill Evans, u njegovom su kontekstu stvarali ono što nigdje drugdje nisu mogli.
Godine 1964. formira se njegov drugi veliki kvintet s mladim lavovima: Wayneom Shorterom, Herbiejem Hancockom, Ronom Carterom i Tonyjem Williamsom. Bila je to neponovljiva postava s fascinantnom hemijom, što dokumentuju studijski albumi E.S.P. i Miles Smiles, te monumentalni snimak uživo Live at the Plugged Nickel.
Kao što je savremeni jazz nemoguće zamisliti bez Davisa, nemoguće ga je zamisliti i bez Shortera ili Hancocka, kao i bez Joea Zawinula, Davea Hollanda, Chicka Coree ili Jacka DeJohnettea. Upravo će ova ekipa biti ključna za njegov sljedeći radikalni rez. Bila su potrebna samo dva albuma, In A Silent Way i Bitches Brew, da se definitivno promijeni smjer jazza i karijere samog Davisa. Obe ploče odražavaju duh vizionara koji se nisu plašili eksperimentisanja u studiju. Davis i Macero su manipulisali trakama i sjekli snimke stvarajući kolaže koji možda više nisu bili čisti jazz, ali to nikome nije bilo važno. Uticaj je bio seizmički, otvarajući vrata jazz-fuziji sedamdesetih i bendovima kao što su Weather Report, Mahavishnu Orchestra ili Return To Forever.
Nakon komercijalnog trijumfa albuma Bitches Brew, Davis pod uticajem Jimija Hendrixa, Slyja Stonea i Jamesa Browna simplifikuje svoj izraz, tražeći direktnu vezu s crnačkom funk estetikom. To je 1972. godine rezultiralo njegovim najkontroverznijim albumom On The Corner. Pokušavajući se povezati s mlađom crnačkom publikom, Davis je privremeno otuđio tradicionalne slušaoce i kritiku, koji nisu razumjeli radikalni spoj funka i konkretne muzike. Tek decenijama kasnije, ovaj album je prepoznat kao vizionarski uvod u hip-hop i elektronsku muziku.
Nakon ovog perioda, narušenog zdravlja i pod pritiskom nerazumijevanja, Davis se povlači iz muzike na šest godina. Kada se vratio 1981. godine, muzički pejzaž se potpuno promijenio. Pokušavajući pronaći svoje mjesto u eri pop produkcije, ponovo regrutuje mlade talente poput Johna Scofielda i Kennyja Garretta. Iako njegova muzika iz osamdesetih više nije diktirala globalne trendove, i dalje je zadržala prepoznatljivu oštricu rizika. Neposredno prije smrti 1991. godine, završavao je rad na albumu Doo-Bop, u saradnji s hip-hop producentom Easy Mo Beejem. Čak i na samom kraju, tragač i alhemičar Miles Davis bio je okrenut prema budućnosti crnačke muzike koja tek treba da dođe.
IZVOR: El Pais
