U tišini iza frontova rata u Ukrajini vodi se drugačija, ali jednako važna bitka, ona za kontrolu nad globalnim naftnim resursima. Saudijska kompanija bliska kraljevskoj porodici i sigurnosnom aparatu pokušava preuzeti međunarodnu imovinu ruskog Lukoila vrijednu 22 milijarde dolara, dok američke sankcije Moskvi otvaraju prostor za novu preraspodjelu moći i profita. U igri su obavještajne veze, veliki energetski interesi i politički dogovori koji bi mogli promijeniti odnose između Rusije, Saudijske Arabije i Sjedinjenih Država
U sjeni rata u Ukrajini odvija se jedna od najzanimljivijih i politički najosjetljivijih bitaka za energente posljednjih godina: pokušaj preuzimanja kompletne međunarodne imovine ruskog naftnog giganta Lukoila. Riječ je o portfelju procijenjenom na oko 22 milijarde dolara, rasprostranjenom od Evrope i Bliskog istoka do Afrike i Latinske Amerike. Među najozbiljnijim kandidatima za kupovinu pojavljuje se saudijska kompanija Midad Energy, čije se ime ne povezuje samo s kraljevskom porodicom, nego i sa sigurnosnim aparatom Saudijske Arabije.
Paradoks ove priče leži u činjenici da Saudijci, iako formalno saveznici Zapada, nastupaju kao potencijalni spasioci ruskih energetskih interesa u trenutku kada su američke sankcije na rusku naftu, koje su stupile na snagu 21. novembra, nanijele Moskvi ozbiljan udarac. Te sankcije, iako kasne, pokazale su se izuzetno snažnim: prema dostupnim procjenama, prihodi Rusije od nafte i gasa u novembru su pali za oko trećinu u odnosu na isti mjesec prethodne godine. To je posebno bolno s obzirom na to da energenti čine više od četvrtine svih ruskih budžetskih prihoda.
Prema navodima Reutersa, Midad Energy bi kupovinu Lukoilovih stranih aktiva finansirala sredstvima položenim na poseban, blokirani račun, koji bi bio odmrznut tek nakon eventualnog ukidanja sankcija. Upravo tu se otvara prostor za američku političku igru: sankcije ne samo da mogu disciplinirati Moskvu, nego i stvoriti prilike za odabrane investitore. U tom kontekstu spominje se mogućnost učešća američkih kompanija u transakciji, što dodatno komplicira sliku odnosa između Washingtona, Moskve i Rijada.
Midad Energy je dio Al Fozan Holdinga, jedne od najmoćnijih porodičnih poslovnih imperija u Saudijskoj Arabiji, blisko povezanih s vrhom monarhije i krugom oko prijestolonasljednika Mohammeda bin Salmana. No, ova kompanija nije samo poslovni entitet. Njen izvršni direktor Abdullah Al-Aiban brat je Musaeda Al-Aibana, ključnog savjetnika saudijskog vodstva za nacionalnu sigurnost. Njihov otac bio je prvi direktor saudijske obavještajne službe, što jasno pokazuje koliko su u ovom slučaju isprepleteni energetika, politika i sigurnosni interesi.
U tom kontekstu, sankcije protiv Rusije poprimaju drugačije značenje. One mogu trajati taman onoliko dugo koliko je potrebno da se imovina preusmjeri u ruke novih vlasnika, a zatim biti ublažene ili ukinute. Za Vladimira Putina to znači bolan kompromis: gubitak strateški važnih inozemnih resursa u zamjenu za političku podršku ili barem toleranciju u drugim ključnim pitanjima, uključujući Ukrajinu. Nije slučajno da je ruski predsjednik nedavno govorio o “neobično dobrim” odnosima s Donaldom Trumpom, istovremeno se žaleći na sankcije koje sve više djeluju kao instrument privatnih interesa, a ne dosljedne američke politike.
Ulog je ogroman. Lukoilovi najvredniji inozemni udjeli uključuju nalazište West Qurna-2 u Iraku, velike projekte u Kazahstanu i Azerbejdžanu, te niz aktiva u Africi, Latinskoj Americi i Evropi. U pojedinim zemljama kompanija je čak dobila izuzeća koja joj omogućavaju nastavak maloprodaje goriva. Upravo zato ova “naftna trgovina” nije samo poslovni potez, već ogledalo novog, ciničnog poretka u kojem rat, sankcije i geopolitika postaju sredstvo preraspodjele globalnog bogatstva.
IZVOR: La Stampa
