Jezik je čudo..
Oblik prezenta trećeg lica jednine glagola biti, tj. defektnog glagola jesam ima u govornom jeziku dvije varijacije: jest i jeste. Inače, kako je već spomenuto, ovaj glagol kojim se označava egzistencija nema infinitiva, zbog čega se smatra tzv. defektnim. Nije, međutim, ovaj glagol jedini koji nema oblik infinitiva, jer postoji još i jedan glagol govorenja, tj. prezent velim, koji nema infinitiv *veliti.
No, spomenuti glagol bivstvovanja, pored navedene karakteristike, specifičan je po tome što je sačuvao stari gramatički nastavak –t, kojeg nema ni u jednom prezentskom obliku trećeg lica, npr. radi, peče, teče, piše, kreće, polazi, misli, govori… Jedino glagol *jesam (biti) ima sačuvan spomenuti nastavak u trećem licu jednice to jest jest, koji je inače pravilniji od oblika jeste, gdje se dodatno nastavak -e vjerovatno veže za neki analoški nastavak po uzoru ne neke druge prezentske osnove i paradigme, i koji očito “drži, čuva” stari gramatički nastavak –t od ispadanja, gubljenja. Prema tome, pravilnije je jest, ali neki bosanski normativi daju mogućnost i za oblik jeste.
A sve to zapravo je vezano za prasl. atematski glagol *jesmь koji je još potvrđen u stsl. jeziku, koji se specifično razvijao pa i utjecao kasnije na druge prezentske osnove. Na drugoj strani, stoji “pravi” infinitiv drugoga glagola biti, koji ima svoje sačuvane prezentske forme tipa budem, budeš, bude…, i koji je u prasl. bio *byti, dok je pie. korijen *bheu– / *bhū-, što je prvobitno značilo “rasti” i što je sačuvano u imenici biljka (Skok), a očito i u glagolu bujati (jer biljka buja pa zato i jeste).
No, i da s oblikom biti u značenju postojanja nije lahko, govori činjenica da glagol biti ima i homonimno značenje jer znači “tući”, “udarati”, tj. “biti”, pa u prezentu ima oblike bijem, biješ, bije…, pri čemu su prasl. oblici glasili *biti, prez. *bьjǫ (Matasović), pa je vidljivo da su se u jeziku, kasnije, ovi infinitivi izjednačili, iako su im paradigme, značenja i porijeklo različiti. Jezik je čudo…
Alen Kalajdžija diplomirao je 2002. godine na Odsjeku za bosanski, hrvatski i srpski jezik i književnost naroda Bosne i Hercegovine Filozofskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu, gdje je magistrirao 2007, a doktorirao 2012. godine. Predavao je kratko u osnovnoj i srednjoj školi, a imao je više angažmana u nastavi bosanskog jezika na univerzitetima u Bosni i Hercegovini i inostranstvu. Objavio je četiri naučne monografije iz oblasti lingvističke bosnistike te zbirku kratkih priča. Uz više od 80 naučnih i stručnih radova te petnaestak kulturalnih kolumni objavio je približno 300 naučnopopularnih pojedinačno koncipiranih jezičkih savjeta o bosanskom jeziku. Na mjestu direktora Instituta za jezik Univerziteta u Sarajevu proveo je dva mandata (2013–2021). Trenutno u Institutu ima izbor u zvanje naučnog savjetnika.
