Nijedan događaj nije imao tako dubok geopolitički značaj kao Samit u Kopenhagenu krajem 2002. godine. Na sjednici održanoj 13. decembra lideri tadašnjih 15 članica Evropske unije donijeli su odluku da pozovu čak deset država da pristupe Uniji 2004. godine – Poljsku, Češku, Slovačku, Mađarsku, Sloveniju, Estoniju, Latviju, Litvaniju, Maltu i Kipar.

Evropska unija, kakvu danas poznajemo, rezultat je više od sedam decenija političkih kompromisa, ekonomskih interesa i strateških odluka donesenih s ciljem očuvanja mira na kontinentu razorenom ratovima. Iako su njeni temelji postavljeni još pedesetih godina prošlog stoljeća, jedan događaj se izdvaja kao prelomni trenutak u njenoj historiji – Samit Evropskog vijeća u Kopenhagenu 2002. godine, na kojem je donesena odluka o najvećem proširenju Unije ikada.

Ideja ujedinjene Evrope rođena je nakon Drugog svjetskog rata, kada su zapadnoevropske zemlje tražile način da spriječe nove sukobe, posebno između Francuske i Njemačke. Prvi konkretan korak bio je osnivanje Evropske zajednice za ugalj i čelik 1951. godine, čime su ključne ratne industrije stavljene pod zajedničku kontrolu.

Rimski ugovori iz 1957. godine stvorili su Evropsku ekonomsku zajednicu, postavljajući temelje zajedničkog tržišta. Tokom narednih decenija, zajednica se postepeno širila i produbljivala saradnju, prerastajući iz ekonomske u sve izraženiju političku uniju. Ugovor iz Maastrichta 1992. godine formalno je uspostavio Evropsku uniju i otvorio put zajedničkoj valuti, vanjskoj politici i jačoj institucionalnoj strukturi.

Ipak, nijedan događaj nije imao tako dubok geopolitički značaj kao Samit u Kopenhagenu, održan krajem 2002. godine. Na sjednici održanoj 13. decembra lideri tadašnjih 15 članica Evropske unije donijeli su odluku da pozovu čak deset država da pristupe Uniji 2004. godine – Poljsku, Češku, Slovačku, Mađarsku, Sloveniju, Estoniju, Latviju, Litvaniju, Maltu i Kipar.

Ova odluka predstavljala je kraj poslijeratne podjele Evrope i simbolično „zatvaranje“ hladnoratovskog poglavlja kontinenta. Prvi put u historiji, zemlje Centralne i Istočne Evrope, koje su decenijama bile iza Željezne zavjese, dobile su jasnu i nepovratnu perspektivu članstva u evropskoj porodici.

Samit u Kopenhagenu nije bio samo tehnička odluka o proširenju. On je potvrdio političku viziju Evropske unije kao projekta koji nadilazi ekonomiju i postaje instrument stabilnosti, demokratizacije i sigurnosti. Lideri EU tada su naglasili da je ujedinjenje Evrope „moralna obaveza“ prema narodima koji su se oslobodili komunizma.

Posebnu težinu Kopenhagen ima i zbog takozvanih kopenhaških kriterija, usvojenih još 1993. godine, koji su postali temeljni uslovi za članstvo: stabilne demokratske institucije, vladavina prava, poštivanje ljudskih i manjinskih prava, funkcionalna tržišna ekonomija te sposobnost preuzimanja obaveza koje proizlaze iz članstva.

Na Samitu 2002. potvrđeno je da države kandidati, uprkos brojnim izazovima, ispunjavaju ove kriterije u dovoljnoj mjeri, uz nastavak reformi i nadzora nakon pristupanja.

Formalni ulazak deset novih članica, koji je uslijedio 1. maja 2004. Godine, radikalno je promijenio Evropsku uniju. Broj stanovnika znatno je povećan, Unija je dobila nove ekonomske potencijale, ali i nove unutrašnje razlike. Proširenje je donijelo ubrzan ekonomski rast u novim članicama, ali i otvorilo pitanja migracija, budžetske solidarnosti i institucionalne efikasnosti.

U vremenu kada se Evropska unija suočava s ratom na svojim granicama, unutrašnjim podjelama i zamorom od proširenja, odluke donesene u Kopenhagenu često se navode kao podsjetnik na period hrabre političke vizije. Za zemlje Zapadnog Balkana i Ukrajinu, Kopenhagen ostaje simbol da je evropska integracija moguća – ali i da zahtijeva duboke reforme, strpljenje i političku volju s obje strane.