Njena vrijednost nije bila samo u arhitektonskom obliku, već i u položaju – skladno uklopljena uz obalu Ibra, kula je predstavljala vizuelni i simbolički orijentir grada. Čuvala je sjećanje na jedno prošlo vrijeme, na urbani duh i kulturnu slojevitost Rožaja.
U samom centru Rožaja, na obali Ibra, u nekadašnjoj Kurtagića mahali, uzdizala se Kurtagića kula – jedan od najprepoznatljivijih objekata stare gradske arhitekture.
Sagradio ju je krajem 19. i početkom 20. stoljeća Suljaga, otac Iljazage Kurtagića, a tokom decenija postojanja kula je postala ne samo porodično zdanje, već i važan dio urbanog identiteta grada.
Građena na približno kvadratnoj osnovi, kula je imala prizemlje i dva sprata. Prizemlje i prvi sprat bili su zidani od kamena – od riječnih oblutaka sa pravilno tesanim ugaonim kamenjem i drvenim santračima koji su konstrukciji davali čvrstoću i stabilnost. Drugi sprat bio je izveden u bondručnoj konstrukciji, sa ispunom od pletera i završnom obradom u malteru, poznatoj kao čatma. Takva kombinacija kamena i drveta bila je karakteristična za rožajske kule i svjedočila je o spoju tradicije i funkcionalnosti.
Ulazni portal krasio je drveni okvir sa dekorativnim lučnim nadvratnikom. Na prvom i drugom spratu pravilno su bili raspoređeni pravougaoni prozori sa drvenim okvirima, pri čemu su prozori prvog sprata bili veći od uobičajenih za kule u Rožajama, što upućuje na moguće kasnije prepravke.
Posebnu arhitektonsku vrijednost davao je polukružni erker na drugom spratu, smješten na centralnom dijelu fasade okrenute prema rijeci, sa pet povezanih prozora. Na uglu se nalazio čardak – ugaona soba sa dva prozora na jednoj i tri na drugoj fasadi. Drveni ispusti pomoćnih prostorija dodatno su naglašavali dinamiku i sklad fasade.
Tokom perioda Kraljevine Jugoslavije, u Kurtagića kuli bila je smještena pošta, čime je objekat dobio važnu društvenu funkciju i postao jedno od središta javnog života grada. Vremenom je kula mijenjala namjenu, što je dovelo do probijanja novih otvora u prizemlju i na prvom spratu, ali je i pored tih intervencija zadržala prepoznatljiv karakter.
Strmi četvorovodni krov, prvobitno pokriven šindrom, a kasnije zamijenjen limom, upotpunjavao je njen autentični izgled. U Starim Rožajama kuće su uglavnom imale dva sprata – donji od kamena ili drvenih greda, a gornji od čatme – i sve su bile pokrivene drvenim daskama, šindrom. Kurtagića kula bila je jedan od najreprezentativnijih primjera takve gradnje i pokazivala transformaciju i osavremenjavanje rožajskih kula kroz vrijeme.
Njena vrijednost nije bila samo u arhitektonskom obliku, već i u položaju – skladno uklopljena uz obalu Ibra, kula je predstavljala vizuelni i simbolički orijentir grada. Čuvala je sjećanje na jedno prošlo vrijeme, na urbani duh i kulturnu slojevitost Rožaja.
Srušena je 2. aprila 2011. godine. Tim činom Rožaje je izgubilo jedan od svojih najvažnijih spomenika tradicionalne arhitekture. Da je očuvana, Kurtagića kula bi danas bila značajna turistička atrakcija i vrijedan podsjetnik na bogatu graditeljsku baštinu ovog kraja. Njeno rušenje ostaje simbol odnosa prema naslijeđu – i opomena koliko lako nestaje ono što je generacijama stvarano.
Izvor: Sandzacke.rs
