Kullija je naziv za skup međusobno povezanih građevina koje čine jedinstvenu cjelinu oko džamije i služe vjerskim, obrazovnim i društvenim potrebama zajednice. Takav kompleks obično obuhvata džamiju kao središnji objekt, ali i prateće sadržaje poput medrese, turbeta, javne kuhinje, biblioteke, prenoćišta ili drugih vakufskih objekata, zbog čega je kullija u islamskoj tradiciji bila važno urbano i duhovno središte, a ne samo mjesto molitve
Kullija Ömera bin Abdülaziza, jednog od najpoštovanijih vladara islamske historije, svečano je otvorena početkom mjeseca u selu Dejru Sem‘anu, nadomak Marratu’n-Nu‘mana u sirijskoj pokrajini Idlib. Kompleks je obnovljen u saradnji Kalem Vakfı i Sirijskog ministarstva vakufa, a njegovo ponovno otvaranje upriličeno je povodom prve godišnjice sirijske revolucije.
Omer bin Abdulaziz, koji je vladao Emevijskim hilafetom u periodu od 717. do 720. godine, u islamskoj tradiciji poznat je kao „Peti pravedni halifa“. Taj naslov stekao je zbog izuzetne pobožnosti, skromnog načina života i insistiranja na pravdi i jednakosti. Preminuo je u februaru 720. godine i ukopan upravo na ovom mjestu, gdje se i danas nalazi njegov mezar.
Njegov mezar stoljećima je bio simbol skromnosti. Uprkos tome što je bio halifa, Omer bin Abdulaziz ostavio je iza sebe jednostavno posljednje počivalište, koje i danas svjedoči o njegovom odnosu prema vlasti i bogatstvu. U unutrašnjosti turbeta, podignutog u doba Memluka, nalazi se i mezar njegove supruge Fatime binti Abdulmelik, smješten kod njegovih nogu, dok je uz samog halifu ukopan njegov bliski saradnik i povjerljivac, Šejh Jahja el-Magribi.
Tokom rata u Siriji, mezar Omera bin Abdulaziza bio je meta napada. Šiijske milicije su u dva navrata zapalile turbe, a u jednom incidentu ono je zamalo potpuno izgorjelo. Oštećenja su duboko potresla vjernike i historičare, jer je riječ o jednom od najznačajnijih spomenika ranog islamskog naslijeđa na području Sirije.
Upravo zbog toga, restauracija Kullije imala je snažan simbolički značaj. Tokom radova, mezar Omera bin Abdulaziza očuvan je u svom izvornom obliku, bez ikakvih intervencija koje bi narušile njegovu autentičnost. Obnovljeni kompleks danas ponovo služi kao mjesto ibadeta, sjećanja i duhovnog okupljanja.
Obnova Kullije Omera bin Abdulaziza doživljena je ne samo kao arhitektonska rekonstrukcija, već i kao čin vraćanja dostojanstva jednom od najuzornijih imena islamske povijesti.
IZVOR: GZT
