Posljednjih godina Erdogan, i dalje održavajući veze sa Zapadom, provodi multipolarnu vanjsku politiku, povećava trgovinske odnose s Azijom i Afrikom, održava veze s Rusijom – odbijajući uvesti sankcije, iako naoružava Ukrajinu – te sve češće igra odlučujuću regionalnu ulogu na Bliskom istoku (kao što je pokazano u njegovom sudjelovanju u padu Bašara al-Asada u Siriji)

Govor tijela često može biti varljiv. Može izazvati nesporazume ili stvoriti neugodne situacije. Francuski predsjednik Emmanuel Macron nedavno je doživio nekoliko takvih neugodnosti. Iako je najviše puta prenesena širom svijeta ona “značajna” pljuska koju mu je pri dolasku u službenu posjetu Vijetnamu udijelila njegova supruga Brigitte, politički najznačajniji trenutak bio je neobičan pozdrav koji mu je uputio turski predsjednik Recep Tayyip Erdogan na sastanku Evropske političke zajednice održanom 16. maja u Tirani, Albanija.

Macron, uvijek srdačan, uhvatio je Erdogana za ruke s obje svoje, a turski predsjednik je iskoristio trenutak da zadrži jedan njegov prst nekoliko dugih sekundi. Taj neobičan gest u Turskoj je protumačen kao pokazivanje moći, dok je u Francuskoj doživljen kao poniženje. U svakom slučaju, bio je to savršen metaforički prikaz ovisnosti Europske unije o Turskoj, saveznici koja je istodobno neugodna i neophodna.

Sultan Erdogan Evropu drži za prste.

Odnosi između EU-a i Turske nisu jednostavni te su prolazili kroz brojne uspone i padove. Iako je Turska saveznik u NATO-u i službeni kandidat za članstvo u Uniji od 1999. godine – pregovori su suspendirani već šest godina – duboke nesuglasice oko međunarodne politike i autoritarni zaokret Erdoganovog režima udaljili su Tursku od integracije koju pojedine evropske zemlje već gledaju s velikom sumnjom.

Posljednjih godina Erdogan, i dalje održavajući veze sa Zapadom, provodi multipolarnu vanjsku politiku, povećava trgovinske odnose s Azijom i Afrikom, održava veze s Rusijom – odbijajući uvesti sankcije, iako naoružava Ukrajinu – te sve češće igra odlučujuću regionalnu ulogu na Bliskom istoku (kao što je pokazano u njegovom sudjelovanju u padu Bašara al-Asada u Siriji).

Primjer te “varijabilne geometrije” jest činjenica da se Ankara pridružila kineskom projektu Pojas i put te je čak zatražila članstvo u skupini BRICS, savezu zemalja u razvoju koji nastoji postati političko i ekonomsko središte alternativno zapadnom bloku predvođenom SAD-om.

S jedne strane, čini se da se Turska udaljava od Evrope, ali s druge strane, veze su sve prisnije. Proces pristupanja ostaje zamrznut – Evropski parlament je u maju glasao za njegovo zadržavanje zbog demokratskih nazadovanja u zemlji – no za EU, Turska je postala nezamjenjiv partner u ključnim pitanjima poput migracija, ali sve više i u odbrani.

Presudni trenutak bio je veliki izbjeglički val izazvan sirijskim građanskim ratom, kada je 2015. godine mnoštvo ljudi krenulo prema Evropi. Kako bi se smanjio taj pritisak, 27 država članica potpisalo je 2016. kontroverzni sporazum s Ankarom, prema kojem se Turska obvezala blokirati migrante u zamjenu za finansijsku naknadu – do sada u iznosu od devet milijardi eura – za pomoć sirijskim izbjeglicama koje se nalaze na njenoj teritoriji (trenutno ih je oko tri miliona). Od tada, kontrola granica Erdoganu pruža snažan instrument pritiska na Evropu.

Uloga Turske dodatno je ojačana spektakularnim političkim zaokretom u Sjedinjenim Američkim Državama nakon povratka Donalda Trumpa, koji sve manje pokazuje predanost sigurnosti evropskog kontinenta. Suočena s postupnim povlačenjem SAD-a i prijetnjom iz Rusije, Evropa sve više ovisi o Ankari. Osim svog važnog geostrateškog položaja, Turska ima drugu najveću vojsku u NATO-u – više od 800.000 vojnika, od kojih je 335.000 aktivnih, prema izvještaju Global Firepowera – i modernu odbrambenu industriju u usponu, s dronom Bayraktar TB2 kao glavnim proizvodom. (IZVOR: La Vanguardia)