U razorenoj Gazi, među ruševinama betona i iskrivljenim metalom, ove sedmice održana je neuobičajena, ali snažno simbolična ceremonija: 168 palestinskih studenata medicine diplomiralo je i steklo zvanje doktora, nakon što su završili specijalističku obuku usred dvogodišnjeg rata i gotovo potpunog kolapsa zdravstvenog sistema. Mladi ljekari, koji sebe nazivaju „Kohorta humanosti“, u četvrtak su primili certifikate Palestinskog ljekarskog odbora, potvrđujući završetak obrazovanja koje su paralelno sticali dok su radili u ratnim bolnicama, pod stalnim bombardovanjem.
Ceremonija je održana na prostoru gdje je nekada funkcionirala Shifa Hospital, najveća i najvažnija zdravstvena ustanova u Pojasu Gaze. Bijeli mantili položeni su na ramena novih doktora dok su stajali među ruševinama nekadašnjeg medicinskog centra. Prazne stolice bile su poredane u tišini, svaka s fotografijom zdravstvenih radnika koji su ubijeni tokom rata, kao podsjetnik na cijenu koju je palestinski zdravstveni sektor platio.
Tokom školovanja i polaganja ispita, ovi mladi ljekari suočavali su se s glađu, prisilnim raseljavanjem i neprekidnim zračnim napadima. Neki su ranjeni u izraelskim napadima, drugi su bili pritvarani, a mnogi su izgubili članove porodice. Uprkos svemu, nastavili su učiti i raditi, često u nemogućim uslovima, bez osnovne opreme i uz stalnu prijetnju smrti.
Youssef Abu al-Reish, visoki zvaničnik Ministarstva zdravstva u Gazi, obratio se prisutnima i ceremoniju opisao kao diplomiranje „iz utrobe patnje, pod bombardovanjem, među ruševinama i rijekama krvi“. „Uprkos razaranju, Gaza nastavlja da proizvodi doktore“, rekao je, ističući da znanje i stručnost nisu uništeni zajedno s bolnicama.
Dr. Mohammed Abu Selmiya, medicinski direktor bolnice Shifa, poručio je da je sama ceremonija direktan odgovor na, kako je rekao, pokušaje Izraela da uništi palestinsko društvo razaranjem zdravstvenog sistema. „Htjeli su uništiti palestinski ljudski kapital gađajući bolnice i medicinske radnike“, rekao je Abu Selmiya. „Ali nisu uspjeli.“
Abu Selmiya je i sam prošao kroz pritvor. Tokom izraelske operacije u bolnici u novembru 2023. godine uhapšen je i zadržan sedam mjeseci, a ponovo je priveden u martu 2024, kada su izraelske snage izvele veliku raciju u kompleksu Shife, nanijevši mu ogromnu štetu.
Izraelska vojska je u prvim mjesecima rata tvrdila da je bolnica Shifa služila kao centralno sjedište Hamasa, iz kojeg su se vodile vojne operacije putem mreže tunela ispod kompleksa. Kasnije je objavila snimke i navode o postojanju tunela i o tome da je Hamas koristio bolničku infrastrukturu, uključujući struju. U novembru 2023. godine izraelska vojska i sigurnosna služba Shin Bet objavile su snimke na kojima se vide pripadnici Hamasa kako sedmog oktobra unose dvojicu talaca u bolnicu.
Procjena World Health Organization iz aprila 2024. godine pokazala je da je Shifa svedena na „praznu ljušturu s ljudskim grobovima“, kako ju je opisao generalni direktor Tedros Adhanom Ghebreyesus. Iako su dijelovi bolnice kasnije djelimično obnovljeni, veći dio kompleksa i dalje je u ruševinama.
Prema podacima WHO-ovog zdravstvenog klastera, od oktobra 2023. godine u Gazi je zabilježeno 825 napada na zdravstvene ustanove, u kojima je ubijeno najmanje 985 ljudi, a oko 2.000 ranjeno. Ministarstvo zdravstva Gaze navodi da su tokom izraelskih udara u protekle dvije godine poginula 1.722 zdravstvena radnika, dok je još 306 bilo pritvoreno, iako je većina kasnije puštena.
Razaranje Shife simbolizira širi kolaps zdravstvenog sistema. Od ukupno 36 bolnica u Gazi, samo 18 je sredinom decembra djelimično funkcioniralo, a gotovo sve rade u ekstremno ograničenim uslovima.
Tokom ceremonije diplomiranja upućen je i apel za oslobađanje dr. Hussama Abu Safiye, istaknutog ljekara koji se i dalje nalazi u izraelskom pritvoru, godinu dana nakon hapšenja bez optužnice i suđenja. Abu Safiya, nekadašnji direktor bolnice Kamal Adwan u Beit Lahiji, postao je međunarodno poznat jer je odbijao napustiti bolnicu uprkos stalnim napadima. Nakon što su izraelske snage u decembru 2024. opkolile ustanovu i prisilile na evakuaciju, Abu Safiya je uhapšen, a bolnica je prestala s radom.
Pritvoren prema izraelskom zakonu o „nezakonitim borcima“, Abu Safiya nije optužen, niti mu je omogućen uvid u dokaze. Prema riječima advokata, izgubio je više od trećine tjelesne težine i pati od srčanih problema, visokog pritiska, kožnih infekcija i aritmije, bez adekvatne medicinske njege. „Jedini zločin mog oca bio je to što je bio doktor“, rekao je njegov najstariji sin Ilyas Abu Safiya u intervjuu za Al Jazeeru, iz Kazahstana, gdje je porodica nedavno izbjegla.
IZVOR: Haaretz
