Biblioteka Velike Omari džamije pretrpjela je ogromnu štetu tokom rata u Gazi, koji je izbio u oktobru 2023. godine i opustošio dijelove palestinske teritorije, uključujući kulturne i vjerske objekte.
Unutar prašnjave prostorije jedne od najstarijih biblioteka na palestinskim teritorijama, grupa volontera iz Gaze marljivo radi na spašavanju onoga što je ostalo od njihove drevne kulturne baštine.
Biblioteka Velike Omari džamije pretrpjela je ogromnu štetu tokom rata u Gazi, koji je izbio u oktobru 2023. godine i opustošio dijelove palestinske teritorije, uključujući kulturne i vjerske objekte.
Džamija, u starom gradu Gaze, sada je uglavnom u ruševinama, a biblioteka je prekrivena ruševinama i prašinom.
„Bila sam šokirana i zapanjena kada sam vidjela razmjere uništenja u biblioteci“, rekla je Haneen Al-Amsi za AFP, rekavši da su je scene razaranja potaknule da pomogne u pokretanju inicijative za obnovu.
Amsi, koja vodi Volontersku fondaciju Eyes on Heritage, rekla je da je zapadni dio biblioteke izgorio kada je džamija pogođena, što je uzrokovalo nepovratnu štetu.
„Procijenjeno je da biblioteka sadrži oko 20.000 knjiga, ali trenutno nam je ostalo manje od 3.000 ili 4.000“, objasnila je.
Među ostacima, volonteri koji su se nadali da će obnoviti kolekciju pretraživali su ugljenisane fragmente rukopisa i krhotine požutjelog papira.
„Biblioteka Velike Omari džamije smatra se trećom najvećom bibliotekom u Palestini, nakon biblioteke džamije Al-Aksa i biblioteke Ahmed-paše Al Jazzara“, rekla je Amsi.
„To je važna historijska biblioteka koja sadrži originalne rukopise i raznoliku kolekciju knjiga o jurisprudenciji, medicini, islamskom pravu, književnosti i raznim drugim temama.“
Historija Gaze seže hiljadama godina unazad, što ovu malu teritoriju čini riznicom arheoloških artefakata iz prošlih civilizacija, uključujući Kanaance, Egipćane, Perzijance i Grke.
Ali više od dvije godine rata između Izraela i Hamasa uzelo je veliki danak na lokalitetima baštine Gaze.
Od januara 2026. godine, kulturna agencija UN-a, UNESCO, potvrdila je štetu na 150 lokaliteta od početka izraelskog napada na Gazu 7. oktobra 2023. godine. To uključuje 14 vjerskih objekata i 115 zgrada od historijskog ili umjetničkog interesa.
Unutar jedne od starih kamenih prostorija biblioteke, jedna žena je kistom brisala prašinu sa starog sveska, dok su drugi volonteri s maskama za lice i rukavicama čučali na podu listajući hrpe knjiga.
„Stanje rijetkih i historijskih knjiga je žalosno jer su ostavljene više od 700 do 800 dana“, rekla je Amsi, govoreći o „ogromnoj šteti i ostacima baruta“ na sveskama.
Nezavisna komisija Ujedinjenih nacija saopštila je u junu 2025. da izraelski napadi na škole, vjerske i kulturne objekte u Gazi predstavljaju ratne zločine.
„Izrael je uništio obrazovni sistem Gaze i više od polovine svih vjerskih i kulturnih objekata u Pojasu Gaze“, navodi se u izvještaju Nezavisne međunarodne istražne komisije UN-a o okupiranoj palestinskoj teritoriji.
Za Amsi, važnost restauracije knjiga leži u očuvanju ključnih historijskih zapisa. „Ove knjige predstavljaju historiju grada i svjedoče o historijskim događajima“, rekla je.
