Tokom 1992. godine postao je predsjednik novoformirane Skupštine bosanskih Srba, koja je odmah krenula u uspostavljanje paralelnih struktura vlasti i osnovala Vojsku Republike Srpske, na čije je čelo postavljen Ratko Mladić, također osuđeni ratni zločinac.
Prije 19 godina, 27. septembra 2006. godine, Haški tribunal izrekao je presudu jednoj od ključnih figura velikosrpske politike devedesetih – Momčilu Krajišniku. Proglašen je krivim za istrebljenje, ubistva, progone na nacionalnoj i vjerskoj osnovi, deportacije, nečovječno postupanje i zločine protiv čovječnosti. Kazna: 27 godina zatvora, kasnije smanjena na 20. Iako je optužnica uključivala i genocid, za taj zločin nije osuđen.
Krajišnik je uhapšen 3. aprila 2000. godine na Palama u spektakularnoj akciji jedinica SFOR-a. Nakon smrti Slobodana Miloševića, bio je najviše rangirani političar pred Tribunalom u Haagu. Presuda je uslijedila šest godina kasnije, a kaznu je najvećim dijelom izdržavao u Velikoj Britaniji. Na slobodu je pušten 30. augusta 2013. godine, nakon što je odslužio dvije trećine kazne. Dočekan je avionom Vlade RS-a i masovnim skupovima u Banjoj Luci i na Palama, gdje je sam izjavio: “Ne znam zašto je doček organiziran, ja sam ipak ratni zločinac.”
Rođen 20. januara 1945. u Sarajevu, Krajišnik je karijeru započeo u Energoinvestu, da bi 1970-ih dogurao do direktorske pozicije. Iako je već tada bio osuđivan za finansijske malverzacije, što mu je kasnije preinačeno u oslobađajuću presudu, nastavio je graditi politički profil kroz konzervativne i nacionalističke stavove.
Bio je jedan od osnivača Srpske demokratske stranke (SDS) i njen istaknuti kadar. Nakon prvih višestranačkih izbora 1990. izabran je za predsjednika Narodne skupštine SR BiH, ali je smijenjen početkom 1992. zbog protivljenja nezavisnosti BiH.
Nakon toga postao je predsjednik novoformirane Skupštine bosanskih Srba, koja je odmah krenula u uspostavljanje paralelnih struktura vlasti i 12. maja 1992. osnovala Vojsku Republike Srpske, na čije je čelo postavljen Ratko Mladić. Krajišnik je tako imao ključnu ulogu u političkom utemeljenju entiteta nastalog na etničkom čišćenju i masovnim zločinima.
Tokom rata bio je učesnik svih važnih pregovora, uključujući i Daytonski sporazum 1995. godine, gdje je zbog rigidnog stava zaradio nadimak “Gospodin Ne”. Nakon rata postao je član Predsjedništva BiH, ali se ubrzo povukao iz državne politike.
Nakon izdržane kazne, 2013. godine vratio se u RS i osnovao Asocijaciju “Stvaraoci Republike Srpske”, okupljajući prve ratne funkcionere entiteta. Nije se vratio u aktivnu politiku, ali je zadržao simboličan utjecaj. Umro je 15. septembra 2020. godine od posljedica komplikacija izazvanih koronavirusom.
Krajišnikovo ime ostaje sinonim za politiku koja je organizirano i sistematski provodila etničko čišćenje u Bosni i Hercegovini, a njegova presuda u Haagu svjedoči o individualnoj i kolektivnoj odgovornosti političkih elita za najteže zločine počinjene tokom agresije na BiH.
