Kako je Osmansko carstvo je imalo značajno prisustvo na evropskom kontinentu nekoliko vijekova, rezultat diplomatskih odnosa i kulturnih razmjena Osmanskog carstva jeste taj da su elementi turske i osmanske kulture, uključujući mevlevijske tradicije, počeli ostavljati svoje naslijeđe u Evropi.

Mevlevijska muzika oblik je muzike koji prati ceremoniju plesa mevlevijskih derviša. Nastala prije više od 700 godina, mevlevijska muzika je postepeno postajala poznatija širom Evrope zahvaljujući historijskim događajima i kulturnoj razmjeni.

Sufijski mistik Mevlana Dželaludin Rumi inspirisao je i posijao sjeme mevlevijskog reda koji je osnovan nakon njega u Konyi, Turska, u 13. vijeku. Mevlevijski red naglašava težnju za božanskom ljubavlju, duhovnu transformaciju kroz disciplinovan i ritualistički pristup sufizmu.

Mevlevijski red njeguje muziku u svojim ritualima. Derviški ples, kao osnovni ritual ovog reda, može se opisati kao oblik štovanja Boga. Muzika je jedan od glavnih elemenata rituala.

Kako je Osmansko carstvo je imalo značajno prisustvo na evropskom kontinentu nekoliko vijekova, rezultat diplomatskih odnosa i kulturnih razmjena Osmanskog carstva jeste taj da su elementi turske i osmanske kulture, uključujući mevlevijske tradicije, počeli ostavljati svoje naslijeđe u Evropi.

Mnoge mevlevijske tekije osnovane su u balkanskim gradovima tokom osmanskog doba. Najvažnije su u Isa-begova (Sarajevo, Bosna i Hercegovina), Filibeu (Plovdiv, Bugarska), Peçoyu (Pečuh, Mađarska), Gözleveu (Jevpatorija, Ukrajina), Üsküpu (Skoplje, Makedonija), Atini (Atina, Grčka) i Hanji (Kreta, Grčka).

Isa-begova zavija u Sarajevu  jedna je od prvih mevlevijskih tekija u Evropi, osnovana je u 13. vijeku. Tekiju je 1462. ili 1463. godine sagradio Isa-geg Ishaković i bila je jedno od prvih islamskih bogomolja u Sarajevu. Tekija je nekoliko puta uništavana i obnavljana u različitim periodima.

Mnogi važni muzičari su obučavani u mevlevijskom obrazovnom krugu kao dio mevlevijske tradicije. Ismail Dede Efendi bio je jedan od tih izvanrednih mevlevijskih muzičara. Bio je istaknuti turski kompozitor i muzičar poznat po svom doprinosu turskoj klasičnoj muzici tokom Osmanskog carstva.

Komponovao je više od 500 remek-djela u različitim oblicima, kao i mevlevijsku ritualnu muziku. Kompozicije Ismaila Dede Efendija i danas se slave i izvode, što ga čini značajnom figurom u historiji turske klasične muzike.

Ismail Dede Efendi komponovao je Gülnihal kao odgovor na utjecaj zapadne muzike i promjenjivi muzički pejzaž u Osmanskom carstvu tokom 19. vijeka. Ova kompozicija svjedoči o njegovoj želji da izrazi koliko je turska muzika bogata i inkluzivna, označavajući je kao prvi valcer u turskoj muzici.

Ismail Dede Efendi komponovao je Ferahfeza Ayin koristeći sve suptilnosti i mogućnosti muzičke tradicije. Smatra se simbolom modernizacije u periodu turske muzike gdje je zapadnjačenje počelo uticati na muzičke norme.

Austrijski kompozitor, orguljaš i svećenik Maximilian Stadler važna je ličnost koja je povezala mevlevijsku muziku s evropskom tradicijom 1820-ih.

Godine 1821., Stadlera je s mevlevijskom muzikom upoznao von Hussard, prevodilac u njemačkoj ambasadi u Istanbulu. Tokom godina provedenih u Istanbulu, van Hussard je preveo Mesneviju na njemački jezik. Slušao je i gledao mnoge mevlevijske rituale i zapamtio melodije nekih rituala. Stadler je transkribovao ove melodije 7 mevlevijskih ajina i napisao knjigu Original Chöre Der Derwische Mewlewi in Arabischer, Persischer ve Türkischer Sprache. Ova knjiga je objavljena kao izdanje Pietra Mechetti qui Carla 1825. godine.

Mevlevijska muzika je sastavni dio ceremonije Sema, vjerskog ritualnog plesa koji izvode derviši.

Ceremonija uključuje muziku, ritam i vjerovanje, a cilj joj je da djeluje kao most između Boga i čovjeka kroz praksu ‘sema’. UNESCO je 2005. godine proglasio ceremoniju Sema remek-djelom usmene i nematerijalne baština čovječanstva.

Ta priznanja su pomogla u povećanju vidljivosti mevlevijske muzike i Mevlevijskog reda širom svijeta. Prva mevlevijska tekija u Njemačkoj osnovana je 1990. godine. Danas postoje dvije različite mevlevijske grupe, koje se nalaze u Nirnbergu i Trebbusu.

U današnjoj Evropi, mevlevijska muzika se pojavila i sa savremenim interpretacijama i originalnim prikazima, ističući njen značaj i utjecaj u modernom dobu.

Savremene kulturne razmjene, međunarodni festivali i akademska istraživanja dodatno su promovirali mevlevijsku muziku u Evropi. Muzičari i naučnici iz Turske i Evrope sarađivali su kako bi očuvali i podijelili ovu bogatu muzičku tradiciju.

Danas se mevlevijska muzika i ceremonija Sema mogu doživjeti u raznim evropskim gradovima, gdje nastavljaju očaravati publiku svojom duhovnom dubinom i umjetničkom ljepotom. Putovanje mevlevijske muzike u Evropu naglašava moć kulturne razmjene i univerzalnu privlačnost misticizma i muzike.