Razvoj RenderMana ima duboke akademske korijene, jedan od osnivača Pixara, Ed Catmull, godinama je radio na problemima renderiranja, za šta je kasnije nagrađen i Oscarom i Turingovom nagradom. Ono što je manje poznato jeste da su Catmullova istraživanja finansirana od DARPA-e, američke Agencije za napredne odbrambene istraživačke projekte

Animirani hitovi poput „Toy Story“ i „Finding Nemo“ dijele neobičnu, ali duboko zabrinjavajuću vezu s modernim vojnim dronovima. Ista 3D tehnologija koja je omogućila Pixaru da stvori najrealističnije animirane filmove u istoriji, danas stoji u osnovi precizne navigacije bespilotnih letjelica koje se koriste u ratovima u Gazi, Ukrajini i drugim zonama sukoba. Ključ ove veze je RenderMan, softver za trodimenzionalno modeliranje i prikaz, razvijen u studiju koji je kasnije postao Disneyjeva perjanica, piše El Pais.

Godine 1995. Pixar je lansirao Toy Story, prvi dugometražni film u potpunosti napravljen kompjuterskom animacijom. Realizam tekstura, refleksija svjetlosti, kretanja i detalja bio je revolucionaran, a za to je u velikoj mjeri zaslužan RenderMan, softver koji je omogućio prikaz kompleksnih 3D scena s do tada neviđenom preciznošću. Razvoj RenderMana ima duboke akademske korijene, jedan od osnivača Pixara, Ed Catmull, godinama je radio na problemima renderiranja, za šta je kasnije nagrađen i Oscarom i Turingovom nagradom.

Ono što je manje poznato jeste da su Catmullova istraživanja finansirana od DARPA-e, američke Agencije za napredne odbrambene istraživačke projekte. Još jedan ključni pionir, vijetnamsko-američki naučnik Bui Tuong Phong, tvorac algoritama za sjenčenje i osvjetljenje koji su danas temelj svih 3D grafika, također je u SAD stigao zahvaljujući DARPA-inim programima.

Phongovi algoritmi nisu samo omogućili realističan prikaz plastike i igračaka u Toy Storyju – oni su 1980-ih ugrađeni u simulatore letenja F-16 aviona, dramatično poboljšavajući njihovu grafiku. Upravo na tim temeljima kasnije su razvijeni i algoritmi za navigaciju dronova.

Bespilotne letjelice nemaju oči. Kreću se kroz digitalne rekonstrukcije prostora koje same moraju proizvesti u realnom vremenu – i to s izuzetnom preciznošću. RenderMan i njemu srodni sistemi pomažu dronovima da iz sirovih podataka senzora stvore 3D mapu okruženja: da prepoznaju most, drvo, automobil ili osobu, te da razlikuju vojnika od djeteta ili civilnog objekta.

„Ovi uređaji trebaju vrlo preciznu, skulpturalnu percepciju prostora“, objašnjava Lorena Jaume-Palasí, stručnjakinja za etiku tehnologije i savjetnica Evropskog parlamenta. „Modelirati sve što se kreće, osobu, životinju, vozilo, izuzetno je teško.“

Ipak, upravo ta sposobnost čini moderni dron smrtonosnim: algoritmi omogućavaju precizno ciljanje, prepoznavanje i praćenje, a sve to bez ljudskog pilota.

Još pedesetih godina, američki predsjednik Dwight Eisenhower upozoravao je na prikrivene veze između vlade i industrije zabave, tvrdeći da se uticaj države mora „pažljivo sakriti“. U isto vrijeme lansirao je termine „vojno-industrijski kompleks“ i DARPA-u, agenciju koja će kasnije biti ključna za razvoj tehnologija koje koriste i Pixar i američka vojska.

Nakon hladnog rata, dio vojnih ulaganja preusmjeren je u privatni sektor – posebno u zabavnu industriju, koja je mogla koristiti napredne grafičke tehnologije, ali ih i dalje razvijati za potrebe obrane. Tim Lenoir sa Stanforda to naziva „vojno-zabavnim kompleksom“, simbiozom Holivuda i Pentagona koja prevazilazi propagandu i utiče na tehnološki razvoj.

Profesor Jacob Gaboury sa Univerziteta Berkeley naglašava da je „gotovo sva kompjuterska istraživanja 1970-ih i 80-ih finansirao Pentagon“, pa je transfer tehnologije gotovo neizbježan.

Kanadska animatorka Samantha Youssef, veteranka Disneya, Ubisofta i drugih studija, kaže: „Postoji direktna veza između Toy Storyja i dronova koji identificiraju i ubijaju djecu u Gazi.“ Pojašnjava da 3D renderiranje i animacijski softveri razvijaju sposobnost mašina da „razumiju prostor, pokret i dubinu“.

UN izvještaji i svjedočenja ljekara iz Gaze dokumentiraju smrt djece pogođene iz daljine preciznim hicima dronova. Forenzičke analize ukazuju da su mnoga djeca ubijena metcima ispaljenim iz tzv. „snajperskih dronova“, letjelica čija tehnologija cilja zasnovana na sofisticiranim 3D modelima omogućava identifikaciju i precizno dejstvo na velikoj distanci.

Ova tehnološka sprega između filmske industrije i odbrambenog sektora pokreće duboko etičko pitanje: može li tehnologija razvijena za umjetnost i zabavu ostati nevina ako se koristi za ratovanje? Da li Pixarova tehnologija, rođena u laboratorijama koje je finansirala vojska, može biti posmatrana odvojeno od posljedica koje današnji dronovi proizvode?

Jedno je jasno: 3D modeliranje, renderiranje i grafički algoritmi nisu samo oblikovali modernu kinematografiju; oblikovali su i način na koji se vodi rat. Od digitalnih svjetova punih boja i mašte, do stvarnih bojišta na kojima precizni dronovi ubijaju civile, tehnologija je putovala pravcem koji rijetko sagledavamo u potpunosti. Ovaj primjer pokazuje da tehnološki napredak nikada nije neutralan. Softver osmišljen da napravi najljepše animacije u historiji filma danas pomaže u kreiranju najpreciznijeg oružja savremenih ratova. I u tom spoju leži jedna od najpotresnijih priča našeg tehnološkog doba.

IZVOR: El Pais