Superman je djelo Jerryja Siegela i Joea Shustera, sinova jevrejskih imigranata, koji su ga osmislili 1930-ih. Inspiraciju su crpili iz priča koje su slušali u djetinjstvu. Isprva je Superman zamišljen kao surova figura, ali su ga s vremenom preoblikovali u simbol nade.
Emotivni povratak Supermana na velika platna učinio ga je jednim od najznačajnijih superheroja u kinematografiji, ali korijeni ovog lika sežu do srednjovjekovne legende o jevrejskom Golemu i vjerske simbolike.
Decenijama je Superman simbolizirao snagu, pravdu i nadu – urezan u sjećanja generacija i prepoznat kao jedan od najikoničnijih likova Hollywooda. Napajan sunčevom energijom, ovaj vanzemaljski junak se vraća na filmska platna pod rediteljskom palicom Jamesa Gunna, u novom filmu koji reinterpretira “Čovjeka od čelika” na neočekivane načine.
Ova najnovija adaptacija prikazuje emotivno dubljeg Supermana, ispunjenog političkom alegorijom i dubljim istraživanjem njegovog vanzemaljskog porijekla. Naglašavajući njegov identitet migranta, film Supermana prikazuje ne samo kao heroja, već i kao snažnu metaforu raseljenosti i potrage za identitetom.
Film jednostavno nazvan „Superman (2025)“ donosi hrabre umjetničke odluke, prikazujući superheroja kao pacifistu. Ovaj pristup posebno odjekuje u današnjoj geopolitičkoj situaciji – posebno u svjetlu tragičnog gubitka hiljada života u Gazi. Tematske poruke filma otvorene su za različita tumačenja i već su izazvale burne reakcije kritičara.
Ipak, prema mišljenju nekih filmskih kritičara, ove teške teme nisu uvijek obrađene s dubinom ili ravnotežom koju zaslužuju. I pored toga, film je dirnuo publiku – budi nostalgiju kod dugogodišnjih obožavatelja i predstavlja Supermana novim generacijama kao snažnog, saosjećajnog zaštitnika.
Emotivni i komercijalni utjecaj već se vidi u brojkama: film je zaradio preko 400 miliona dolara širom svijeta i postao jedan od najuspješnijih ove godine.
Ono što mnogi ne znaju jeste da Superman ima duboke, čak i mistične korijene. Da bismo ih razumjeli, moramo se vratiti u istočnu Evropu 16. stoljeća.
U jevrejskom folkloru, Golem – koji se spominje i u Talmudu – postaje simbol božanske zaštite od progona. Najpoznatija verzija legende vezana je za rabina Judu Loewa iz Praga, koji je navodno stvorio Golema da zaštiti jevrejsku zajednicu. S vremenom, Golem postaje snažan simbol otpora, koji nadahnjuje gotičku književnost, a kasnije i moderne superheroje.
Ova je legenda prešla Atlantski okean zajedno s jevrejskim imigrantima koji su bježali od nacističkog progona, gdje je našla novi život u američkoj popularnoj kulturi.
Superman je djelo Jerryja Siegela i Joea Shustera, sinova jevrejskih imigranata, koji su ga osmislili 1930-ih. Inspiraciju su crpili iz priča koje su slušali u djetinjstvu. Isprva je Superman zamišljen kao surova figura, ali su ga s vremenom preoblikovali u simbol nade. Prvi put se pojavio u stripu „Action Comics No. 1“ 1938. godine.
Prava na objavljivanje prodana su za svega 130 dolara, ali je heroj s crvenim plaštom brzo zarobio maštu američke javnosti. Ubrzo su i drugi autori krenuli njihovim stopama, a početkom 1940-ih u SAD-u je nastupio pravi „superherojski bum“. Međutim, rijetki su znali za dublje kulturne i mitološke korijene tih likova.
Priča o Supermanu sadrži jasne odjeke jevrejske vjere i tradicije. Poslat na Zemlju u letjelici od strane roditelja dok se Kripton suočava s uništenjem, Supermanova sudbina podsjeća na biblijsku priču o Mojsiju, kojeg su roditelji stavili u košaru i spustili niz Nil da ga spase od faraonovog naređenja.
Neka tumačenja povezuju Supermana i s jevrejskim mesijanskim vjerovanjima – koja odjekuju i u hrišćanskoj i islamskoj tradiciji – u kojima on postaje arhetipski spasitelj.
Njegov tajni identitet, Clark Kent, blagi i neupadljivi novinar, simbolizira iskustvo Jevreja u dijaspori: asimilirani, tihi, ali uvijek sa sviješću o unutrašnjoj različitosti. Ta metafora oslikava napetost između javnog prikrivanja i privatnog identiteta.
Čak i Supermanovo kriptonsko ime, Kal-El, prema nekim tumačenjima potiče iz hebrejskog jezika i znači „Božiji glas“ ili „Božija svjetlost“. Ova jezička veza dodatno naglašava duhovne korijene ugrađene u njegov lik.
Svi ovi elementi zajedno sugeriraju da je Superman nastao iz jevrejskog folklora i vjere, te je s vremenom transformiran u sekularnog, univerzalnog heroja. Pisci poput Ariea Kaplana i Simche Weinsteina – obojica jevrejskog porijekla – otvoreno su pisali o Supermanu kao izrazu jevrejske snage i identiteta, rođenom iz imaginacije imigranata u potrazi za sigurnošću i moći u novom svijetu.
U svojim ranim stripovima, Superman se borio protiv antisemitskih stereotipa i čak se suprotstavljao Hitleru. S vremenom je ovaj junak, čije porijeklo je duboko jevrejsko, postao gorljivi branilac američkih ideala. Tokom Hladnog rata, Superman je preoblikovan u nacionalistički simbol, služeći kao glas američke propagande kroz stripove, televiziju i film.
