Džamija je u potpunosti dovršena 1920. godine, ali je više puta zatvarana – od 1927. do 1930. te ponovno od 1940. do 1956. Tokom Drugog svjetskog rata korištena je kao skladište medicinskog materijala. Ponovo je otvorena 1956. godine, a prema navodima, odlučujuću ulogu u tome imao je tadašnji indonezijski predsjednik Ahmed Sukarno
Još od osnivanja Sankt Peterburga, tadašnje prijestonice Ruskog Carstva, u gradu je postojala tatarska zajednica i islamska zajednica, koja je do kraja 19. stoljeća narasla na više od 8.000 pripadnika. Ipak, unatoč brojnosti muslimana, u gradu nije postojala nijedna džamija.
Prvi zahtjev za gradnju džamije podnio je 1881. godine tadašnji muftija peterburških muslimana, no iako je zahtjev službeno odobren, stvarna mogućnost gradnje nije bila pružena. Iduće godine, 1882., muftija Salimgrey Tevkelev iz Orenburga zatražio je od ruskog Ministarstva unutarnjih poslova osnivanje fonda za gradnju džamije. I prije nego što je stigao odgovor, muslimani su počeli skupljati dobrovoljne priloge.
Tek 1906. godine, 24 godine nakon prvog zahtjeva, Ministarstvo unutrašnjih poslova dopustilo je osnivanje posebnog odbora koji je prikupljao dobrovoljne priloge muslimana iz svih krajeva carstva. Do kraja te godine prikupljeno je 53.000 rubalja, a uskoro se ta brojka više nego udvostručila zahvaljujući prilozima iz Turkestana, Kavkaza, pa čak i Emirata Buhare.
Veliku ulogu u organizaciji izgradnje imalo je “Petersburško muslimansko dobrotvorno društvo”, osnovano 1898. godine, u kojem su aktivno sudjelovali azerbejdžanski biznismeni poput Shamsija Esadullayeva, Hadžija Muse Nagijeva i Hadžija Zeynelabidina Taghijeva, kao i trgovci iz Turkestana, braća Velihanov, Allar Yarbek Zulgadarov te predstavnici Emirata Buhare.
Posljednji predsjednik ovog društva bio je Zahid Šamil, unuk slavnog imama Šamila, što je bio snažan simbol muslimanskog jedinstva neovisno o geografiji.
Najveći donator bio je emir Buhare, Seyyid Abdulehad Khan, koji je darovao čak 500.000 rubalja. Zahvaljujući njegovoj pomoći i doprinosu drugih filantropa, poput Murtuze Muhtarova, prikupljena su sva potrebna sredstva, a uz dopuštenje cara Nikole II., gradnja je započela 1910. godine.
Svečanost polaganja kamena temeljca okupila je visokorangirane vjerske i državne dužnosnike, diplomate iz Osmanskog Carstva i Irana, kao i muslimane raznih etničkih skupina. Džamiju su projektirali ruski arhitekti Nikolaj Vasiljevič i Stepan Kričinski, a u gradnji su sudjelovali majstori i keramičari iz srednje Azije.
Iako još nedovršena, džamija je otvorena 21. veljače 1913. godine u povodu 300. godišnjice dinastije Romanov. U ime preminulog emira Buhare, svečanosti je prisustvovao njegov sin, posljednji emir, Seyyid Mir Muhammed Alim Khan.
Džamija je u potpunosti dovršena 1920. godine, ali je više puta zatvarana – od 1927. do 1930. te ponovno od 1940. do 1956. Tokom Drugog svjetskog rata korištena je kao skladište medicinskog materijala. Ponovo je otvorena 1956. godine, a prema navodima, odlučujuću ulogu u tome imao je tadašnji indonezijski predsjednik Ahmed Sukarno. Navodno je, tokom posjete Lenjingradu (današnjem Sankt Peterburgu), zatražio posjetu džamiji, ali kada je doznao da je zatvorena, lično je zatražio njeno ponovno otvaranje od sovjetskih vlasti.
Jedan od najpoznatijih imama ove džamije bio je tataristanski učenjak Musa Carullah Bigijev, koji je službovao od 1917. do 1923. godine. Današnji imam je Ravil Pančijev, muftija Sjeverozapadne regije Ruske Federacije.
Peterburška džamija dugačka je 45 metara, široka 32 metra, s dva minareta visoka po 48 metara, a može primiti do 5.000 vjernika. Džamija ima tri kata – prizemlje je namijenjeno muškarcima, dok je prvi kat predviđen za žene.
Zapažena je po svojoj impresivnoj arhitekturi, koja podsjeća na slavnu džamiju Gur-i Emir u Samarkandu, podignutu 1405. godine, gdje se nalazi i grobnica Tamerlana. IZVOR: GZT
