Od danas je u prodaji jedna od najkontroverznijih knjiga decenije. „El narco y el nazi“, čiji su autori španski novinar David López Canales i njemački istraživač Christian Bergmann već je podigla ogromnu prašinu u akademskim i obavještajnim krugovima. Knjiga nudi šokantnu rekonstrukciju saveza između nacističkih ratnih zločinaca, američke Centralne obavještajne agencije (CIA) i začetnika modernog šverca kokaina u Latinskoj Americi
Glavna figura ove mračne sage je Klaus Barbie, čovjek koji je u historiji ostao upamćen kao „Kasapin iz Lyona“. Kao šef Gestapoa u okupiranoj Francuskoj, Barbie je bio odgovoran za nezamislive zločine, uključujući direktno mučenje pripadnika pokreta otpora i deportaciju jevrejske djece u logore smrti. Međutim, Canales i Bergmann fokus svoj istraživanja stavljaju na period nakon 1951. godine, kada Barbie, uz pomoć pacovskih kanala i blagoslov zapadnih obavještajnih službi, bježi u Boliviju.
Pod pseudonimom Klaus Altmann, ovaj nacistički zločinac nije postao tek pasivni bjegunac. Naprotiv, on je postao „konsultant“ za bezbjednost nizu bolivijskih vojnih diktatura. Autori u knjizi detaljno dokumentuju kako je Barbie svoje iskustvo u državnom teroru iskoristio da bi obučio lokalne represivne snage. On je u srce Južne Amerike prenio metode ispitivanja, mučenja i eliminacije političkih protivnika, pretvarajući bolivijsku vojsku u efikasnu mašinu za suzbijanje ljevičarskih pokreta.
Ključni trenutak za procvat trgovine drogom, prema istraživanju Canalesa i Bergmanna, dogodio se kada su se ukrstili putevi Barbieja i Roberta Suáreza Gómeza, poznatog kao „Kralj kokaina“. Suárez, bogati zemljoposjednik iz regije Beni, imao je resurse, ali mu je trebala vojna snaga. Barbie mu je tu snagu obezbijedio kroz formiranje jedinice „Zaručnici smrti“ (Los Novios de la Muerte).
Ova paravojna formacija bila je sastavljena od evropskih neonacista, bivših plaćenika i avanturista koji su idolizirali Treći rajh. Autori opisuju kako su ovi ljudi, pod Barbiejevim ideološkim i taktičkim vodstvom, postali privatna vojska koja je čuvala laboratorije za kokain i osiguravala transport bijelog praha ka sjeveru. Bio je to prvi put da je nacistička ideologija direktno upregnuta u službu narko-biznisa, stvarajući hibrid kriminala i fašizma koji će decenijama kasnije kopirati i drugi karteli.
Najoštrije stranice knjige rezervisane su za ulogu CIA-e. Autori iznose dokumente koji sugerišu da je američka obavještajna zajednica bila savršeno svjesna Barbiejeve prošlosti i njegovih veza sa trgovcima drogom. Ipak, u jeku Hladnog rata, Washington je Barbieja vidio kao „neophodno zlo“. On je bio fanatični antikomunista koji je poznavao teren i ljude, što ga je činilo idealnim saveznikom u operacijama suzbijanja sovjetskog i kubanskog uticaja u regiji.
Canales i Bergmann tvrde da je CIA direktno tolerisala uspon kokainske industrije jer su narko-dolari korišteni za finansiranje desničarskih kontrarevolucionarnih grupa. Ovaj cinizam doveo je do situacije u kojoj je američka država, boreći se protiv ideološkog neprijatelja, praktično sponzorisala stvaranje narko-čudovišta koje će kasnije uništiti generacije američke omladine.
Knjiga kulminira opisom državnog udara iz 1980. godine, poznatog kao „Kokainski puč“, kada je vlast u Boliviji preuzeo general Luis García Meza. Autori ovaj događaj definišu kao prvi slučaj u modernoj historiji gdje je jedan narko-kartel, uz pomoć nacističkih mozgova i plaćenika, direktno instalirao vladu jedne suverene države. Ministar unutrašnjih poslova Luis Arce Gómez, koji je bio Suárezov bliski saradnik, sproveo je kampanju terora u kojoj su Barbiejeve metode bile ključno oružje.
U ovom periodu, Bolivija je postala glavno čvorište iz kojeg se sirova baza slala u Kolumbiju, mladom i ambicioznom Pablu Escobaru. Autori pojašnjavaju da Escobar nikada ne bi dostigao status „kralja“ da nije bilo bolivijske infrastrukture koju su postavili Suárez i Barbie.
Iako se knjiga završava izručenjem Barbieja Francuskoj 1983. godine, autori naglašavaju da duh saradnje između država, tajnih službi i organizovanog kriminala nikada nije nestao. „El narco y el nazi“ je bolno podsjećanje na to koliko je ljudska pravda spora i selektivna. Barbie je doživio duboku starost prije nego što je osuđen, dok su mnogi njegovi saradnici ostali na pozicijama moći ili su se transformisali u „ugledne“ biznismene.
David López Canales i Christian Bergmann su uspjeli u onome što je najteže: povezali su arhivsku građu sa živim svjedočanstvima, kreirajući djelo koje se čita kao najnapetiji triler, ali sa težinom koju nosi samo istina. Kada se knjiga nađe u prodaji, javnost će morati da se suoči sa činjenicom da moderni narko-terorizam nije nastao u sirotinjskim četvrtima, već u salonima u kojima su se sklapali poslovi između bivših nacista i zapadnih špijuna.
