Diplomirao je medicinu na Kubi, a u Siriji je od operacione sale stigao do pobunjeničke komande. Bashar al-Kaderi, hirurg iz Dere i jedan od ljudi koji su u decembru ušli u Damask, danas upozorava da je rušenje Assadovog režima tek prvi korak

Među pobunjenicima koji su osmog decembra prošle godine ušli u Damask i okončali gotovo četrnaest godina rata i vladavinu porodice Assad, jednu od najokrutnijih i najdugotrajnijih na Bliskom istoku, bio je i doktor Bashar Al‑Kaderi (Deraa, 1972), diplomac University of Medical Sciences of Havana, specijalista opće i torakalne hirurgije. Spletom historijskih okolnosti postao je revolucionarni komandant.

„Kada sam ušao u Damask, imao sam osjećaj kao da se vraćam iz vrlo dugog izgnanstva. Više od trinaest godina nisam ga vidio“, govori Al-Kaderi iz Deraa, grada na jugu Sirije iz kojeg potječe. Godinu dana nakon rušenja režima, međutim, oprezniji je nego euforičan: „Revoluciju treba štititi više od njene vlastite djece nego od njenih neprijatelja.“

Al-Kaderijevo obrazovanje započelo je daleko od domovine, na Kubi, gdje je 1997. stigao kako bi studirao medicinu, na samom kraju perioda oskudice poznatog kao „Specijalni period“. Na njegovoj diplomi stoji da je ostvario „prvo mjesto na rang-listi diplomiranih zbog izuzetnih rezultata“, a dokument je potpisan u novembru 2009, u „godini 50. godišnjice trijumfa Revolucije“.

Al-Kaderi je jedan od stotina Sirijaca koji su se školovali na karipskom ostrvu u okviru programa započetog u doba Hladnog rata, a nastavljenog čak i tokom sirijskog građanskog rata, u sklopu odnosa dviju vlada koje su se predstavljale kao saveznici protiv američkog imperijalizma. Malo ko je u Damasku očekivao da će mladi ljudi poslani u „prijateljsku zemlju“ jednog dana ustati protiv režima koji ih je poslao.

„Na Kubi sam naučio revolucionarni duh“, kaže Al-Kaderi s osmijehom. „Moje iskustvo tokom studija medicine i hirurgije bilo je duboko lijepo. Kuba je prava škola strpljenja i dostojanstva. Vidio sam narod siromašan resursima, ali neizmjerno bogat ponosom; narod sposoban da blokadu pretvori u nauku i proizvodnju.“ Nije slučajno da je ono što je naučio na Kubi mogao primijeniti ubrzo po povratku u Siriju. Krajem 2011. mirni protesti protiv režima Bashara al‑Assada prerasli su u oružani sukob nakon brutalne represije, a Al-Kaderi je u krajnje teškim uslovima izveo stotine složenih operacija nad žrtvama ruskih bombardiranja te sirijskih i iranskih raketnih napada, često bez dovoljno lijekova, anestezije ili osnovnih instrumenata.

„Pridružio sam se sirijskoj revoluciji onog trenutka kada sam shvatio da sirijski narod živi u ogromnom zatvoru i da mu se glasovi sistematski guše. Državom se upravljalo kao privatnim imanjem predsjednika, njegove porodice i generala. Vojska je na svakim mirnim demonstracijama činila masakre. Moja odluka, dakle, nije bila ideološka nego etička. Osjećaj da šutnja znači izdaju“, naglašava.

Dugi niz godina većina ljevičarskih vlada u Latinskoj Americi, počevši od Kube, prihvatala je tezu Sirije i drugih autoritarnih režima u regiji prema kojoj ustanci Arapskog proljeća nisu bili autentični, već dio zapadne zavjere. Takav stav oštro su kritizirali progresivni sirijski intelektualci poput Yassina al‑Haj Saleha. „Najstrašnije je to što nas nisu samo ubijali, nego su nas ubijali i vrijeđali“, rekao je sirijski pisac u intervjuu 2017. godine.

„Revolucija nije slika koju okačite na zid; ona je način života“, tvrdi Al-Kaderi. Sirijska borba, po njemu, imala je snažnu dimenziju „nacionalnog oslobođenja“ od režima koji optužuje da je „prodao domovinu stranom okupatoru, Rusiji i Iranu, i transnacionalnim milicijama“, poput Hezbollaha te šiitskih milicija iz Iraka i Afganistana. „Tokom naše revolucije naučio sam da se čovjek može uspraviti čak i kada je cijeli svijet protiv njega“, dodaje.

Kako je rat odmicao, hirurg je od šivanja rana na operacionom stolu prešao na komandovanje borcima u bitkama oko Derae, sve dok 2018. godine, nakon sporazuma posredovanog iz Moskve, nije evakuiran u Azaz na sjeveru Sirije. Odatle je prošle godine koordinirao snage na jugu s ofanzivom pokrenutom sa sjevera. „Koordinacija je funkcionirala po principu ‘disciplinirane decentralizacije’. Svaka oblast imala je vlastitu terensku komandu i oslanjala se na strategiju gerilskog ratovanja, za koju su južni borci bili obučeni“, objašnjava. Režim se, međutim, urušio brže nego što su očekivali: „Doživjeli su moralni slom i napustili položaje.“

„Godinu dana kasnije mogu reći da smo dobili bitku, ali put do države koja liči na snove naših šehida i mučenika još je dug“, kaže Al-Kaderi. Kao i mnogi Sirijci, smatra da indirektni izbori održani pod vodstvom privremenog predsjednika, Ahmeda al‑Share, te ustavna deklaracija tranzicije koja koncentrira moć u izvršnoj vlasti, „nisu dovoljno reprezentativni“ za sirijsko društvo i njegovu raznolikost.

Nabrajajući zadatke druge godine nakon revolucionarne pobjede, ističe: „Moramo narodu dati autentičan glas, a ne dekorativan; uspostaviti stvarnu tranzicijsku pravdu; izgraditi institucije koje funkcionišu na osnovu kompetencija, a ne podobnosti; te razmontirati stare mreže korupcije koje se pokušavaju vratiti pod novim imenima.“ On sam je spustio pušku i vratio se radu u bolnici u svojoj pokrajini.

IZVOR: El Pais