Objavljivanje španskog prevoda “Kamenog spavača” Mehmedalije Maka Dizdara, pod naslovom “El Durmiente Pétreo”, otvorilo je značajno poglavlje u recepciji bosanskohercegovačke i bošnjačke poezije u hispanofonom svijetu. Bez velike medijske pompe, knjiga je pronašla put do književnih portala i poetskih časopisa, gdje se Dizdar čita kao pjesnik kamena, pamćenja i otpora zaboravu. Španski kritičari ističu univerzalnost njegove poetike i ozbiljan, discipliniran prevod koji čuva gustinu izvornika, potvrđujući da “Kameni spavač” nastavlja govoriti i izvan jezika u kojem je nastao
Objavljivanje španskog prevoda “Kamenog spavača” Mehmedalije Maka Dizdara, pod naslovom “El Durmiente Pétreo”, u izdanju madridske kuće Ediciones Rilke, označilo je važan, iako diskretan, ulazak jednog od ključnih djela bosanskohercegovačke književnosti u hispanofoni kulturni prostor. Knjiga se u Španiji i Latinskoj Americi nije pojavila kao dio velike medijske kampanje, nego je svoju publiku pronašla putem književnih portala, specijaliziranih časopisa za poeziju i izdavačkih krugova koji se sustavno bave prevođenjem “malih” i perifernih književnosti.
U tekstovima objavljenim u španskim književnim medijima “El Durmiente Pétreo” dosljedno predstavljaju kao poetsku knjigu duboko ukorijenjena u kamenu, smrti i pamćenju, ali i kao djelo koje nadilazi lokalni i historijski kontekst. Kritičari naglašavaju da Dizdarova poezija, iako nastala iz konkretne bosanske srednjovjekovne ikonografije stećaka, govori univerzalnim jezikom o prolaznosti, identitetu i odnosu između čovjeka i vremena.
Posebna pažnja u španskim tekstovima posvećena je činjenici da se radi o cjelovitom prevodu poemarija, a ne o izboru pjesama. U više navrata se ističe da je „El Durmiente Pétreo“ prvi pokušaj da se Dizdarova poetska cjelina predstavi španskom čitatelju u njenoj unutarnjoj arhitekturi, sa svim ciklusima i simboličkim slojevima koji čine Kameni spavač jedinstvenim djelom južnoslavenske moderne. Dizdara je na španski preveo Dragan Bećirović, prevodilac iz Ministarstva vanjskih poslova Bosne i Hercegovine, koji je, nažalost, preminuo prošle godine.
Književni portali i časopisi poput onih posvećenih savremenoj poeziji naglašavaju kako je Dizdarova poetika “arhaična bez folklorizma”, te da u sebi nosi snažnu metafizičku dimenziju. U španskom kritičkom diskursu često se pojavljuje motiv “kamena koji govori”, odnosno ideja da pjesme ne opisuju stećke kao muzejske artefakte, nego kao nosioce glasova i iskustava potisnutih historijom. Taj aspekt, prema španskim autorima, čini Dizdarovu poeziju bliskom latinoameričkoj tradiciji poetskog odnosa prema materiji, zemlji i smrti.
Zanimljivo je da se u više tekstova „El Durmiente Pétreo“ čita i kao politički suptilna knjiga, iako bez direktnih historijskih referenci. Španski autori primjećuju da Dizdar ne piše historiju u klasičnom smislu, već stvara poetski prostor u kojem se kolektivno pamćenje suprotstavlja zaboravu i nasilnom prekidanju kontinuiteta. U tom kontekstu, Kameni spavač se tumači kao djelo otpora, ne ideološkog, nego ontološkog, protiv brisanja tragova postojanja.
U izdavačkim i kritičkim osvrtima naglašava se i prevodilački rad Dragana Bećirovića, kojeg se opisuje kao “uzdržan” i “discipliniran”, s jasnom namjerom da se ne izgubi gustoća izvornog jezika. Španski kritičari primjećuju da prevod ne pokušava “modernizirati” Dizdara niti ga prilagoditi savremenim poetikama španskog jezika, već zadržava ritam i ozbiljnost izvornika. Time se, prema njihovom mišljenju, čitatelju nudi iskustvo sporog i zahtjevnog čitanja, koje je rijetko u današnjem književnom tržištu.
Recepcija „El Durmiente Pétreo“ pokazuje i jednu širu pojavu: interes španskog književnog prostora za poeziju nastalu izvan dominantnih evropskih centara. U tom smislu, Dizdara se u španskim tekstovima često dovodi u vezu s drugim autorima čija poezija proizlazi iz lokalnih tradicija, ali se opire egzotizaciji. Kritičari naglašavaju da se Bosna u ovoj knjizi ne pojavljuje kao “tema”, nego kao unutarnji pejzaž jezika i simbola.
Iako „El Durmiente Pétreo“ nije izazvao masovnu medijsku pažnju, njegova prisutnost u književnim krugovima ukazuje na dugotrajniji proces tihe recepcije. Umjesto brzog ulaska u kulturnu potrošnju, Dizdarova poezija na španskom jeziku ulazi kroz sporije, ali stabilnije kanale: književne recenzije, izdavačke kataloge, specijalizirane portale i poetske časopise.
Za bosanskohercegovačku književnost, ovo izdanje ima višestruki značaj. Ono ne predstavlja samo još jedan prevod kanonskog djela, nego potvrđuje da „Kameni spavač“ može komunicirati izvan vlastitog jezika i historijskog konteksta, bez gubitka svoje težine.
