U bosanskom jeziku naziv muslimanskog tzv. svećenog lica, osobe koja je službeno zadužena za vođenje islamskih vjerskih obreda i propisa, dolazi iz tzv. orijentalnih jezika i najvjerovatnije nije direktno vezan za arapsko porijeklo, iako bi moglo biti da postoje neke indicije koje to potvrđuju, pošto se u leksikografskim izvorima s preferencijama etimologije uglavnom navodi podatak o perzijskom porijeklu.
Skok tako daje detaljniji uvid u razvoj i porijeklo, tvrdeći da za leksemu hodža postoji poveznica s oblikom, fonetski napisano, havadže, a što znači “gospodin, trgovac i Evropejac”, a što je izmijenjeno prema turskom obliku koca, tj. kodža, što je ustvari “učitelj ili starac”, kako je metaforički povezano sa značenjem “jak, snažan, velik”, dok Škaljić, te odnedavno Haverić i Šehović daju podatak o perzijskom porijeklu (perz. xāǧe, xōǧa). Od Škaljića, kao što se može vidjeti, podatke su preuzimali i drugi rječnici, i etimološki i opisni.
Od ove lekseme izvode se i druge riječi, kao što je npr. pridjev hodžinski, koji opisuju bosanski i neki drugi rječnici, iako se u standardološkim nebosanskim uglavnom ne nalazi navedeni oblik, a što je i razumljivo zbog skučenosti realne potrebe za postojanjem ovakve lekseme. Tako je hodžinski pridjev koji je pravilno izveden preko prisvojnog pridjeva hodžin, na koji se dodaju drugi sufiksalni dodaci za tvorbu opisnog pridjeva: hodžinski esnaf, hodžinska služba, hodžinsko umijeće. U relativno novije vrijeme, upravo ponajprije u slengu, javlja se i oblik pridjeva hodžanski, koji se slabije može čuti u javnom prostoru, koji uglavnom ne bilježe rječnici i koji ima neku svoju dijalektiku upotrebe.
Zato je izraz pridjeva hodžanski stilski markiraniji od rasprostranjenijeg oblika hodžinski. Iako bi moglo biti da u biti znače isto, poznajući prirodu jezika koja ne poznaje istovjetnost u značenju, nije isključena mogućnost da rjeđa forma upotrebe sadrži dodatni stilski potencijal s filtriranim konotativnim značenjem pozitivne ili negativne varijacije.
Zato hodžinski zapis i hodžanski zapis vjerovatno ne znače potpuno isto.
Alen Kalajdžija diplomirao je 2002. godine na Odsjeku za bosanski, hrvatski i srpski jezik i književnost naroda Bosne i Hercegovine Filozofskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu, gdje je magistrirao 2007, a doktorirao 2012. godine. Predavao je kratko u osnovnoj i srednjoj školi, a imao je više angažmana u nastavi bosanskog jezika na univerzitetima u Bosni i Hercegovini i inostranstvu. Objavio je četiri naučne monografije iz oblasti lingvističke bosnistike te zbirku kratkih priča. Uz više od 80 naučnih i stručnih radova te petnaestak kulturalnih kolumni objavio je približno 300 naučnopopularnih pojedinačno koncipiranih jezičkih savjeta o bosanskom jeziku. Na mjestu direktora Instituta za jezik Univerziteta u Sarajevu proveo je dva mandata (2013–2021). Trenutno u Institutu ima izbor u zvanje naučnog savjetnika.
