Najviše je stradala povijesna jezgra. Pogođeni su Stradun, Onofrijeva česma, Sponza, franjevački samostan, krovovi renesansnih i baroknih kuća. Po UNESCO-u, oštećeno je 68% svih objekata unutar zidina, što uz sistemsko uništavanje bosanskohercegovačkih gradova godinu dana kasnije, predstavlja jedan od najbrutalnijih napada na kulturno naslijeđe u Evropi nakon Drugog svjetskog rata.
Napadi Jugoslavenske narodne armije (JNA) na Dubrovnik predstavljaju jedno od najmračnijih poglavlja velikosrpske politike devedesetih. Grad pod UNESCO-ovom zaštitom, bez vojnih ciljeva i s minimalnom odbranom, našao se od oktobra 1991. pod potpunom kopnenom, pomorskom i zračnom opsadom. Cilj je bio jasan: prinuditi grad na kapitulaciju, slomiti moral i stvoriti politički pritisak na Hrvatsku.
Nijedan dan opsade nije ostavio tako duboke rane kao 6. decembar 1991. — datum koji je u Dubrovniku zapamćen kao najkrvaviji i najrazorniji dan agresije.
JNA je 1. oktobra 1991. pokrenula operaciju zauzimanja Dubrovnika, koristeći jedinice iz Crne Gore, istočne Hercegovine i dijelova Srbije. Iako potpuno izoliran, stanovnici ovog grada odlučili su da se brane, oslanjajući se na mali broj pripadnika Zbora narodne garde i lokalnih dobrovoljaca. Tokom oktobra i novembra, vojska je sistemski uništavala komunikacije, presijecala napajanje strujom i vodom, pristupne puteve, pripremajući teren za finalni pritisak.
U ranim jutarnjim satima 6. decembra 1991. JNA je pokrenula najžešći napad na Dubrovnik tokom cijele opsade. Grad je pogođen s više od 2.000 granata, gađan iz pravca Srđa, iz zraka, s kopna i s mora. Meta nije bila vojna infrastruktura — gađalo se sve: Stari grad, kuće, hoteli, crkve, muzeji, ulice, skloništa.
Najviše je stradala povijesna jezgra. Pogođeni su Stradun, Onofrijeva česma, Sponza, franjevački samostan, krovovi renesansnih i baroknih kuća. Po UNESCO-u, oštećeno je 68% svih objekata unutar zidina, što uz sistemsko uništavanje bosanskohercegovačkih gradova godinu dana kasnije, predstavlja jedan od najbrutalnijih napada na kulturno naslijeđe u Evropi nakon Drugog svjetskog rata.
Toga dana poginulo je 19 civila i branitelja, a stotine su ranjene. Širom grada izbijali su veliki požari, uključujući i onaj koji je gutao Dominikanski samostan. Granate su padale na grad u prosjeku svakih 10 sekundi — Dubrovnik je doslovno gorio pred očima svijeta.
Dok je Stari grad bio pod neprekidnom paljbom, vršio se i pokušaj zauzimanja brda Srđ, strateške tačke iznad Dubrovnika. Nekolicina branilaca, naoružana slabim sredstvima, uspjela je odbiti višestruko jače snage JNA. Obrana Srđa spriječila je potpunu okupaciju grada i predstavlja jedan od najvažnijih trenutaka dubrovačkog otpora.
Napad 6. decembra izazvao je globalnu osudu. Snimci koji su obišli svijet prikazivali su goruće krovove UNESCO-ovog bisera i civile koji bježe kroz dim i ruševine. Ipak, uprkos pritiscima, groteskni napadi su nastavljeni još mjesecima, sve do konačnog povlačenja JNA iz južne Dalmacije u maju 1992.
Posljedice napada JNA na ovaj kraj su gotovo dvije stotine ubijenih civila, preko 15.000 oštećenih objekata, potpuno spaljena sela u okolici Dubrovnika, stotine razorenih kulturnih spomenika, desetine hiljada raseljenih stanovnika.
U Dubrovniku se 6. decembar obilježava kao Dan dubrovačkih branitelja, ali i kao opomena o razornim posljedicama agresije. Svake godine pale se svijeće duž Straduna, polažu vijenci podno Srđa i održavaju komemoracije onima koji su branili grad.
